This website adopts the Web Content Accessibility Guidelines (WCAG 2.0) as the accessibility standard for all its related web development and services. WCAG 2.0 is also an international standard, ISO 40500. This certifies it as a stable and referenceable technical standard.

WCAG 2.0 contains 12 guidelines organized under 4 principles: Perceivable, Operable, Understandable, and Robust (POUR for short). There are testable success criteria for each guideline. Compliance to these criteria is measured in three levels: A, AA, or AAA. A guide to understanding and implementing Web Content Accessibility Guidelines 2.0 is available at: https://www.w3.org/TR/UNDERSTANDING-WCAG20/

Accessibility Features

Shortcut Keys Combination Activation Combination keys used for each browser.

  • Chrome for Linux press (Alt+Shift+shortcut_key)
  • Chrome for Windows press (Alt+shortcut_key)
  • For Firefox press (Alt+Shift+shortcut_key)
  • For Internet Explorer press (Alt+Shift+shortcut_key) then press (enter)
  • On Mac OS press (Ctrl+Opt+shortcut_key)
  • Accessibility Statement (Combination + 0): Statement page that will show the available accessibility keys.
  • Home Page (Combination + H): Accessibility key for redirecting to homepage.
  • Main Content (Combination + R): Shortcut for viewing the content section of the current page.
  • FAQ (Combination + Q): Shortcut for FAQ page.
  • Contact (Combination + C): Shortcut for contact page or form inquiries.
  • Feedback (Combination + K): Shortcut for feedback page.
  • Site Map (Combination + M): Shortcut for site map (footer agency) section of the page.
  • Search (Combination + S): Shortcut for search page.
  • Click anywhere outside the dialog box to close this dialog box.

    BISErbisyong LENI – Episode 14

    13 August 2017

    ELY: Magandang umaga, Pilipinas—Luzon, Visayas, at Mindanao! At siyempre, ngayon po ay Linggo, August 13, 2017. Mga kasama, ako pa rin si Ely Saludar. Isa na namang edisyon ng Biserbisyong Leni dito po sa RMN. Tayo po ay napapakinggan sa RMN Naga-DWNX 91.1, RMN Cebu-DYHP 612, RMN Cagayan de Oro-DXCC 828, RMN Davao-DXDC 621.

    At maaari niyo kaming mapanood, mapakinggan sa Facebook, “RMN: The Sound of the Nation,” at sa “VP Leni Robredo.” Magandang umaga, Pilipinas, at siyempre, kasama natin ang Bise Presidente ng Republika ng Pilipinas, si Madam Vice President Leni Robredo. Ma’am, magandang umaga po sa inyo!

    VP LENI: Magandang umaga, Ka Ely. Magandang umaga po sa lahat na nakikinig sa atin ngayong umaga. Sa atin pong mga kababayan sa Bicol, marhay na aga po sa indo gabos. Sa atin pong mga kababayan sa Visayas at Mindanao, maayong buntag.

    ELY: Okay, good morning, Philippines. At siyempre, kung anumang oras diyan sa inyong panig ng mundo… Kasi marami po tayong listeners, iba-iba rin po…

    VP LENI: Oo. Iyong Facebook Live natin, Ka Ely, maraming, maraming OFWs. Marami tayong kababayan na nasa ibang bansa na nakakasama natin tuwing Linggo ng umaga.

    ELY: At siyempre, diyan lang po kayo, makinig, dahil sa lahat po ng mainit na balita, lalo na po dito sa Pilipinas, ay ipararating po namin sa inyo. At lalo na iyong pinaka-good news, mga kasama. Ma’am, mayroon tayong good news! Noong nakaraan, good news, libreng matrikula. Ngayon naman…

    VP LENI: Ito naman, bawal nang humingi ng deposito iyong mga ospital… Bawal na mag-refuse pala. Bawal mag-refuse ng treatment kung walang deposito.

    ELY: Kasi ang kalakaran dati, ‘pag wala kang pang-deposito, hindi ka bibigyan ng… o hindi ka tatratuhin o bibigyan ng treatment.

    VP LENI: Mamaya, Ka Ely, iyong guest natin iyong pangunahing may-akda nitong batas na ito.

    ELY: Siyempre, maga kasama, importante din, ano ba iyong napagkaabalahan ng Tanggapan ng Pangalawang Pangulo at ng Bise Presidente nitong mga nakaraang araw?

    VP LENI: Alam mo, Ka Ely, iyong Lunes sana, palipad ako papuntang Naga, kasi mayroong napakahalagang okasyon doon, iyong Regional Hospital Week celebration. Bagay na bagay sana sa tema natin ngayong araw. Pero alam mo, Ka Ely, iyong okasyon, alas-nuwebe ng umaga. Dapat aalis ako ng alas-siyete ng umaga. Na-delay iyong aking flight nang ilang oras. Kaya hindi na ako tumuloy, kasi wala na akong maaabutan. Iyong nag-represent sa akin, iyong aking nanay. Pero noong Martes, ito iyong 50th anniversary ng ASEAN. Nagkaroon ng closing ceremony iyong 50th ASEAN Foreign Ministers’ Meeting. Nag-attend po tayo dito. Iyong keynote address iyong ating Pangulo. Iyong mga foreign ministers galing sa iba’t ibang mga bansa na kalahok sa ASEAN, nandoon din.

    Noong Miyerkules, Ka Ely, hindi naman sinasadya, pero sunud-sunod iyong mga bisita ko sa opisina, iyong mga nagbigay ng karangalan sa ating bansa. Ito, Ka Ely, iyong ating International Math Olympiad Philippine Team, nag-compete sila sa Brazil. Ito, Ka Ely, napakahusay na high school students. Mga math wizards, mga math genius. Nagbisita sa opisina. Nakakuha tayo ng tatlong silver medals at tatlong bronze medals.

    Pagkatapos nila, binisita din tayo ng Chevening scholars. Ito, Ka Ely, iyong mga scholars ng British government. Iyong bagong batch, paalis na, paalis na sila ngayong September papunta sa United Kingdom, sa London, para mag-aral. Kung hindi ako nagkakamali, parang 28 Pilipino iyong nabigyan ng scholarship ngayon taon. Talagang napakalaking karangalan para sa atin.

    Noong Huwebes, nagkaroon ng— Ito iyong pinakauna na Liberal Party national executive council meeting. Pinakaunang general meeting pagkatapos ng eleksyon. Na-appoint tayo, Ka Ely, na chairman ng partido, kasi mayroon sa konstitusyon ng Liberal Party na kung sino iyong pinakamataas na opisyal na na-elect sa partido, siya iyong automatic na magiging chairman. Kaya tayo iyong chairman. Si Pangulong Aquino ay ano din, chairman emeritus, kasi tapos na iyong kaniyang term, tapos si Senator Kiko Pangilinan iyong nahalal na pangulo. Kaya iyong araw-araw na operations ng Liberal Party, si Senator Kiko iyon.

    ELY: At siyempre, maraming nagtatanong… Alam naman natin na dito sa ating bansa, iyong pulitika, Ma’am, pagkatapos… ‘Pag nagpapalit ng administrasyon, iyong administration party, doon lahat nagsisiksikan.

    VP LENI: Oo. Medyo nakakalungkot iyon, Ka Ely, kaya siguro kailangan hanapan din natin ng paraan para hindi na maging ganoon. Mas i-professionalize iyong partido.

    Iyong Liberal Party din, Ka Ely, ganoon. Bago nanalo si Pangulong Aquino, napakakaunti din. Noong naging pangulo si Pangulong Aquino, dumami nang grabe. Noong hindi na Liberal Party iyong nakaupong pangulo, balik na sa kaunti. Pero sabi ko nga, tingin ko pagkakataon naman ito para ayusin iyong partido at palakasin.

    Pero ito, noong Biyernes, Ka Ely, nasa Puerto Princesa ako sa Palawan. Doon talagang sunud-sunod iyong okasyon. Iyong pinakaunang okasyon, iyong launch ng Babaenihan campaign. Itong Babaenihan, Ka Ely, programa ito ng Office of the Vice President, kasama iyong United Nations Population Fund. Iyong ino-organisa namin, nagbibigay ng mga talk sa mga kabataan na mga kababaihan. Kasi ang nakakatakot, Ka Ely, on the rise iyong teenage pregnancy dito sa atin.

    So itong mga pag-uusap na ito, ang pinakalayunin niya ay para ma-prevent iyong paglaki ng bilang ng mga Pilipina na nabubuntis sa maagang edad. Pangalawa na namin ito. Iyong nauna, noong nakaraang buwan, sa Pampanga. Ito iyong pangalawa.

    Pero pagkatapos noon, mayroon kaming proyekto with the provincial government of Palawan, iyong Istorya ng Pag-asa natin, Ka Ely. Nag-launch kami noong Biyernes. Napaka-well attended, napakaraming sektor iyong nag-attend. Mayroon na agad tayong 16 na partner-organizations. May na-feature na tayo na dalawang istorya ng pag-asa din na taga-Palawan na very inspiring iyong kuwento.

    Pagkatapos, may in-attend-an tayo, Ka Ely, ang tawag nila ay JobStart Life Skills Training graduation. Ito, alam natin maraming hotel sa Palawan, dahil iyong turismo doon talagang malaking pinagkukunan ng activity. Iyong isang hotel, iyong Astoria Palawan, may scholars siya na nag-a-undergo ng programa. Pagkatapos mag-undergo ng programa, iyong nakakapasa, tatagal, i-a-absorb noong hotel.

    Napakaganda kasi iyong in-attend-an namin, 40 iyong nag-graduate, karamihan sa kanila galing sa IP communities. Mga katutubo, kaya nakaka-inspire. Tapos kahapon, Sabado, maaga, nagpunta kami sa isang fishing village, iyong Langogan Fishing Village sa Northeast Puerto Princesa. Ito, napakagandang lugar. Pangingisda iyong pangunahing pinagkukunan ng hanapbuhay. Pero iyong parang very apparent doon, Ka Ely, hindi umaasenso iyong buhay ng mga tao kasi binabarat talaga. Binabarat sila sa presyo ng isda. Iyong yumayaman iyong mga middlemen, iyong mga negosyante. Iyon, tutulungan natin iyon, Ka Ely, ite-training natin, palalakasin natin iyong organisasyon nila para makatulong.

    Pagkatapos, nagpunta kami sa isang IP community, mga katutubo, ang tawag sa tribong ito Batak. Marami ding pangangailangan—walang tubig, walang kuryente. Alam mo, Ka Ely, nagulat ako, kasi iyong tubig na iniinom nila galing sa ilog. Ilog talaga, hindi bukal.

    Ang sabi nila, Ka Ely, kapag hindi umuulan, malinis. Kaya kapag alam nilang uulan natin, talagang sumasalok sila nang marami, kasi oras daw na umulan, dudumi ulit. Hindi ko lubos maisip, Ka Ely, na puwede pala iyon. Na kukuha ka ng tubig inumin sa ilog, wala namang nagkakasakit sa kanila.

    Pero maraming pangangailangan. Halimbawa, wala pang nakaka-graduate ng elementary doon, Ka Ely, sa buong tribo nila, dahil napakalayo ng paaralan. Ngayon, may binuo silang bagong paaralan. Bibilib ka, Ka Ely, sa mga teachers, kasi dalawang teachers para sa Kinder hanggang Grade 6, multi-age classroom siya. Iyong isang teacher, buntis, five months na iyong tiyan, pero naglalakad siya ng apat na kilometro papuntang paaralan, at iyong ilog na kino-cross niya ay apat. So buntis siya, naglalakad ng apat na kilometro, apat na ilog din iyong pinupuntahan, pero patuloy pa din na naninilbihan. Kaya ito talaga, Ka Ely, ito iyong mga tunay na bayani ng ating bayan.

    ELY: Talagang grabe ho, may mga ganiyang lugar pa rin sa atin.

    VP LENI: Kaya mabuti naman na pinupuntahan, kasi kung hindi namin pinuntahan, hindi rin namin malalaman ano talaga iyong problema ng lugar.

    ELY: Samantala, mga kasama, ito talagang punung-puno, siksik, iyong mga aktibidad ng ating Bise Presidente. Siguro maya-mayang kaunti, makakausap natin si Senator Risa Hontiveros, isa sa pangunahing may-akda ng bagong batas na ito… Itong Anti-Hospital Deposit Bill. Law na po iyan. RA 10932.

    VP LENI: Batas na siya ngayon.

    ELY: Pero Ma’am, kasi may tensyon ngayon sa pagitan ng Estados Unidos at North Korea. Iyong mga taga-Guam. Marami po kasi sa ating mga kababayan na tumututok sa ating palatuntunan, o may kamag-anak… Kayo naman po ay naka-attend ng ASEAN meeting dito?

    VP LENI: Naka-attend po ako ng closing noong Martes.

    ELY: Pero iyong foreign minister ng North Korea, naimbitahan din dito.

    VP LENI: Oo.

    ELY: Ang usapan kasi, halo po, ano? At hindi naman natin maalis iyong pangamba ng ating mga kababayan, so ano po iyong maipapayo niyo sa kanila?

    VP LENI: Ang nakakatakot kasi nito, Ka Ely, kung titingnan natin iyong pronouncements ng mga namumuno ng North Korea, pati na din sa Estados Unidos , parang nagkakantiwayan na ngayon. At nakakatakot ito kasi baka matuloy.

    Iyong pinakahuling pronouncement ng North Korea ay magfa-fire sila. Apat. Apat yata na test missiles malapit sa Guam. Siyempre, kung tagadoon ka naman sa Guam, nakakatakot iyon.

    At sinagot naman ito ng Amerika, na haharangin nila ito.

    Doon sa mga inosenteng nakikinig sa bangayan ng dalawa, siyempre matatakot ka. Matatakot ka na baka iyong ganitong parang pangungutya, mauwi sa pagkawala ng buhay ng maraming tao. Dapat siguro maaga pa asikasuhin na.

    ELY: Kasi sa Washington, may mga nagsasagawa na din ng kilos-protesta at sila po ay direktang nananawagan sa US Presidente na dapat magkaroon ng maayos na pag-uusap, ‘wag iyong giyera.

    VP LENI: Totoo, totoo.

    ELY: Pero iyong mga kababayan natin siguro, ‘wag po silang masyadong mag-alala. ‘Wag maapektuhan iyong kanilang pamumuhay. At siguro lagi silang nakatutok, laging makipag-usap sa ating konsulada.

    VP LENI: Totoo. Lalo na iyong mga puwedeng maapektuhan. Iyong mga kababayan natin sa Guam.

    Alam mo, Ka Ely, dalawang beses na akong nakapunta doon. Naimbitahan ako noong ako ay— Hindi, wala pa pala ako sa Kongreso, buhay pa iyong asawa ko, naimbitahan ako doon. Napakagandang lugar, at napakaraming Pilipino. Kaya siguro napakahalaga na makipag-coordinate sila sa consulate. Pampasiguro lang na just in case may mangyari, alam nila kung ano iyong gagawin.

    ELY: So iyon ho, mga kasama. Mamaya pag-uusapan din natin iyong isyu diyan sa bird flu sa Pampanga, dahil may guest tayo dito mula sa DOH. Itatanong lang naman natin anong epekto, kasi ngayon marami nang umiiwas sa pagkain ng itlog at manok. Tamang-tama may doktor tayong kasama…

    VP LENI: Totoo… Saka nakakaawa din iyong mga kababayan natin na iyan iyong negosyo. Kailangang maklaro kasi iyong pagkatakot baka maapektuhan din, hindi lang iyong kalusugan, pero pati rin iyong hanapbuhay.

    ELY: Baka makaapekto din iyan sa ekonomiya ng ating bansa. Alam niyo, tayong lahat, kapag tayo ay may sapat na impormasyon, hindi tayo magpa-panic, eh.

    VP LENI: Pero ito, Ka Ely, bago sana tayo magpatuloy, bago natin makausap iyong ating guests. Napakarami na naman kasi noong text messages nitong nakaraang araw. Mayroon lang tayong ilan na gusto nating banggitin.

    Iyong nag-text po, 09075085444, nag-text siya, Ka Ely, may hinihinging tulong, pero sabi sa opisina, anim na beses na nilang tinawagan, napakarami nang text messages, hindi nila ma-contact. Kung nakikinig po siya ngayon, baka puwede pong mag-text ulit doon sa number na tinawagan niyo dati para po masagot namin iyong iyong kahilingan.

    Iba-iba iyong pinanggalingan ng requests, Ka Ely, dumami na iyong nagte-text sa atin. Mayroong galing Capiz, pero nakausap na natin. Mayroong galing sa San Francisco, Camotes, Cebu, humihingi ng tulong pero nakausap na din natin. Kailangan lang nating makuha iyong update.

    Tapos iyong na-mention ko, Ka Ely, noong nakaraang linggo na taga-Inabanga, Bohol. Iyong request niya kasi, Ka Ely, farm-to-market road. At ngayon, sa iyo na naka-address iyong kaniyang request. Pag-update lang po—barangay kagawad siya, ‘di ko na papangalanan—pero Barangay Napo, Inabanga, Bohol.

    Iyong request niya po, ini-refer natin sa DA. Iyong request, na-receive June 29. Pero may sagot na po tayo galing DA. Ang sabi, iyong barangay captain daw ng inyong lugar, may pending request na na parehong-pareho sa request niyo. So pag-iisahin iyong request. Iyong proposal daw po na isinubmit sa DA ay 35 million.

    Ito po, mag-coordinate po siguro iyong nagte-text sa atin, iyong barangay kagawad, sa iyong barangay kapitan. Ang promise po sa atin ng DA ay ipapa-inspect nila iyong lugar.

    Marami pa, Ka Ely. Mayroong taga-Bocaue, pero nasagot na din natin. Mayroon tayong mga regular na nakikinig galing sa Aurora. Mayroon sa ating nagte-text, pati sa Morong, Rizal, pero ito po kausap na natin sa text din. Mayroon ding Cainta.

    Kaya sa inyo po, sana po nakausap na kayo ng staff namin, at i-a-update po kayo kung anong nangyari sa inyong request.

    ELY: Iyong ating mga kababayan din mula sa Naga, Cebu, Cagayan de Oro, Davao, at sa iba’t iba pang bahagi ng bansa at ng mundo, maaari po kayong mag-text dito sa amin, baka may gusto kayong ipaabot sa ating Bise Presidente. Maaari kayong mag-text sa 09088985364 at sa 09158985364. Diyan niyo po ibigay iyong inyong mensahe at kahilingan.

    Samantala, nandito sa linya natin si Senator Risa Hontiveros. May kinalaman po ito sa Republic Act Number 10932, kung saan na iyong mga ospital na hindi ka seserbisyuhan nang walang deposito ay bawal na po ito.

    Ma’am, nasa linya na natin ang Senador.

    SEN. RISA HONTIVEROS: Good morning VP Leni at sa inyo pong lahat na taga-pakinig sa Biserbisyo.

    VP LENI: Sen. maraming maraming salamat at pinaunlakan ninyo po kami ngayong Linggo ng umaga. Dapat nagpapahinga kayo [laughs]. Ito Sen. Risa masayang masaya kasi tayo na napabalita na napirmahan na ng ating Pangulo ang inyo pong panukalang batas na kayo iyong principal author. Ang RA 8344, ang tawag po natin dito ang anti-hospital deposit law. Kaya ito lang, Sen. Risa, unang-una congratulations sa inyo. Marami po tayong mga kababyang nagbubunyi dahil sa batas na naipasa ninyo. Pero siguro po, maiksing pagpapahayag lang, pag-explain sa ating mga kababayan, anong nakapalaman po dito sa inyong batas.

    SEN. RISA HONTIVEROS: VP Leni, ito pong Anti-Hospital Deposit Law, dahil ang orig po na Anti-Hospital Deposit Law dalawang dekada po ang itinakbo ito, noon ni dating Sen. Freddie Webb. Pinalakas po natin itong batas ngayon sa pamamagitan ng pagdagdag ng halaga ng pera na kailangang bayaran kapag ang isang doktor o iyong kanyang ospital ay nagtataboy ng pasyente na dumating sa ER. Pasyenteng mahirap o pasyenteng kabaro natin VP Leni, kung siya ay buntis at nanganganak, kapag tinaboy sila dahil hindi makabayad ng deposit. Gayon din po, pinahaba iyong prison terms na maaring i-serve hindi lang ng doktor, kung hindi ng management o ng may-ari ng ospital na may ganyang klaseng polisiya na bayad muna bago kalinga o bago serbisyo. At may institutional strengthening po dahil may bubuuhin ngayong oversight board, o for short sumbungan board. Diyan po puwedeng magdaing ang pasyente o pamilya niya kapag nangyari po sa kanila iyon. Itong sumbungan board ay in fact puwede ding mag-adminster ng administrative penalty kung repeated, halimbawa third offense na ng isang ospital o kung hindi i-revoke ang kanyang license mag-operate. Iyong sumbungan board din ang tutulong sa kanya para ihanda ang kanyang kaso. And last but not the least VP Leni, for the first time, naglalaan din po itong batas hindi lamang ng parusa sa magtaboy sa mga pasyenteng mahirap o manganganak, kung hindi mayroon din pong incentive doon sa mga private hospitals. Yes po, may reimbursement sa kanilang emergency care expenses. Opo kahit gastos sa pagtransport ng emergency patient. Maari pong i-reimburse ang bahagi niyan sa PhilHealth at iyong bahaging hindi coverable ng PhilHealth ay maaring subject ng tax reduction.

    VP LENI: Halimbawa sinasabi ninyo Sen. Risa, dahil sa incentive na ito, wala nang dahilan para…

    SEN. RISA HONTIVEROS: Opo. Kaya sabi ko nga doon sa samahan na mag-aanunsiyo daw sila bukas na maghahain daw sila ng kaso laban sa Anti-Hospital Deposit Law sa korte, sabi ko kung sinasabi ho ninyo na karamihan naman ng mga miyembrong ospital ninyo ay tumutupad, ano ang kinatatakot ninyo at bakit kailangang—Diyos ko parang bang, VP Leni pati ba naman buhay ng pasyente kailangan pang pag-awayan?

    VP LENI: Kasi nabalitaan natin Sen. Risa mayroon tayong mga private hospitals na parang hindi sang-ayon dito sa batas. Pero ito naman ang assurance ng batas, hindi ba? Na kung ano man ang kaakibat na ginastos ng private hospitals, reimbursable naman iyon.

    SEN. RISA HONTIVEROS: Reimbursable naman po o tax deductible. At saka in the first instance lalo na sa emergency cases, buhay muna bago kita. Kasi iyong deposito naman ay kayang bayaran, pero iyong buhay na nawala dahil sa pagtaboy, hindi na natin kailanman maibabalik.

    VP LENI: Oo. Ito Sen. Risa klaruhin lang natin. Kasi hindi naman lahat ng sakit covered ng batas na ito. Ang pinaka-idea niya lang, pag-emergency ang pinakamalapit o pinaka-convenient kung private hospital, puwedeng dalhin sa private hospital. Kasi naalala ko Senator, pag humihingi tayo ng tulong, lalo na pag private hospital, ang sagot sa atin minsan, kasi ho walang pambayad dapat sana government hospital.

    SEN. RISA HONTIVEROS: Iyon na nga. Pero in those cases VP Leni, pag kailangan emergency at tumakbo sa pinakamalapit na ER, hindi pa pinipili kung private o public, kasi nga nasa bingit ng buhay at kamatayan. Lalo na kung mahirap na pasyente, kapag sa ER pumunta, iyon na nga po, serbisyo muna bago ang usapin ng pera. Once ma-stablize ang pasyente, saka na puwedeng pag-usapan ang paglipat. Lalo na kung PhilHealth member siya, mag-aavail ng no-balance billing, puwedeng doon na sa government hospital. Pero pag alanganin pa ang kanyang kundisyon na maaring in transit pa mamatay, baka may mangyari pa on the road.

    VP LENI: At baka may mangyari pa on the road.

    SEN. RISA HONTIVEROS: Opo mayroon talaga. Mayroong nagbigay ng kanyang testimonya sa hearing namin sa senate, sa Committee on Health na intinaboy sa ER, pilit na nilipat sa pangalawa. Naku iyong isa sa pangatlong ospital pa isa pong batang couple na in active labor iyong babae, paglipat sa pangatlong ospital, namatay na ang baby niya. Iyon po ang isang bagong depenisyon ng emergency na dinagdag natin sa Anti-Hospital Deposit Law. Bukod sa dating iyong mahirap na pasyente na nasa emergency situation, pati po iyong mga ating kabaro kapag sila ay in active labor, tapos in danger na makunan ng kanilang baby, o in danger na ma-fetal distress si baby, ganoon din po. Kailangang i-stablize muna ang mag-ina bago pag-usapan ang anumang paglipat o deposito o ano pa man.

    VP LENI: Iklaro lang natin Sen. Risa, paghindi naman emergency, hindi naman…

    SEN. RISA HONTIVEROS: Yes. Saka pag hindi ER, hindi naman tumatakbo doon sa ER. Doon dumadaan sa admission office, nandoon na iyong mga polisiya ng ospital lalo na iyong private hospital tungkol sa kung kailangan magdepost or what. Pero, ano iyong, kaya nga emergency ang tawag. Kapag lumalabas tayo sa bahay papunta sa eskwelahan o lugar ng trabaho, hindi naman natin alam, knock on wood, kapag ano mang mangyayari, kailangan natin ng emergency care. Kaya iba talaga siya sa ordinaryong kung may sakit tayo at kailangang magpaconfine. Ito talaga dapat sagipin muna ang buhay ng pasyente, istablize ang kanyang buhay at kalusugan, wala muna usapang pera. Tsaka na iyan.

    VP LENI: At saka mayroon din, may nabasa ako sa batas ninyo Sen. Risa, na parang napakanda ding provision, na pagsinasabing kung walang ambulansyang available, iyong mga LGUs, di ba iyong mga LGUs kung saan mayroong ospital o medical team, dapat ipagamit ng libre ang kanilang mga sasakyan.

    SEN. RISA HONTIVEROS: Iyan po ang naging isang napakagandang ammendment pa na mula naman sa House of Representatives particular kay Rep. Kit Belmonte, at siyempre sa pangunguna ni House Health Committee Chair, Helen Tan. Naipasok po nila Rep. Kit na kapag walang ambulansya ang ospital na maglilipat ng ER patient, pero mayroon ang LGU, dapat ipagamit niya.

    VP LENI: Kasi gobyerno din naman iyon.

    SEN. RISA HONTIVEROS: Exactly. At iyon naman iyong kumbaga serbisyo din nila sa kanilang constituents sa usapin ng ano, whether emergency care o iyong kabuuhang universal healthcare na pangarap natin.

    VP LENI: Tapos nakita ko din sa batas ninyo, na required na din ang lahat ng hospitals na magpost sa may entrance nila. Iyong classification level nila at saka iyong lahat na medical services na binibigay. Sa tingin natin Sen. Risa napakahalaga nito. Kasi marami din tayong nasasalubong na ganitong problema na nandito sa ospital na ito, pero wala pala iyong service na kinakailangan, so maghahanap ng iba.

    SEN. RISA HONTIVEROS: So talagang importante po iyong, iyon po ang isa pang haligi ng isang universal healthcare and information para kahit tayong hindi mga doctor, or nurse, o midwife, pero alam natin kung ano iyong mga serbisyong ipinagkakaloob doon sa halimbawa, pinakamalapit na ospital natin, alam natin na kapag may sakit tayo o kahit emergency ay puwedeng doon tumakbo. And in the case kung emergency nga at doon tayo mapatakbo, pero malaman na kung ano man iyong pinaka-ugat ng sakit or kapansanan natin, hindi pala kayang gamutin doon, basta after mabigay iyong parang first aid or emergency care, puwedeng-puwede naman magrefer iyong doctor kung saan po talaga dapat magpaconfine para talagang magamot iyong pinakasakit natin.

    VP LENI: Sabi mo Sen. Risa kanina isa sa mga features nito for the first time, mayroon siya iyong health facilities oversight board. Ito under ng DOH ito Senator?

    SEN. RISA HONTIVEROS: Under pa din opo ng DOH. Kasi dati po VP Leni, walang kongkretong mekanismo na puwedeng reklamuhan ng pasyente. Wala din klarong proseso na dadaanan. Pero imagine in the past, halimbawa itong 2-year period sa pagitan ng 2014 at 2016, nakatanggap din ang DOH ng hindi kukulang sa isang dosenang reklamo. And malamang po VP Leni under reported pa iyan dahil marahil hindi nila alam kung saan puwede lumapit. Pero ngayon sa pamamagitan niyang sumbungan board na in charge pa din ang DOH, mayroon na talagang adminstrative fact finding na gagawin, may penalties na maaring ipasok kung mapatunayang mayroon talagang paglabag sa karapatan ng pasyente at mayroon pang legal assistance. Alam na alam din po ninyo ito VP Leni sa matagal na karanasan doon sa PAO, na sumbungan ng pasyente.

    VP LENI: Oo. Kaya ngayon Sen., ito pa po. Kung mayroong mga violation, sa DOH sila didiretso?

    SEN. RISA HONTIVEROS: Sa DOH po. Ang DOH po nag-anunsyo VP Leni na a few days ago na sa loob nitong susunod 90 araw, isinusulat na po nila kasama noong mga ibang stakeholders sa executive at siyempre sa civil society at private sector na sinusulat na po nila iyong implementing rules and regulations para diyan sa sumbungan board na magiging multisectoral din ang membership at para po sa lahat pa na mga amyenda at saka iyong mga dati nang posisyon na ngayo’y pinagsama na dito sa strengthened anti-hospital deposit law. Para sa loob nitong susunod na mga araw kung kailan, napass na nga po itong strengthened anti-hospital deposit law, dapat ipa-publish siya sa dalawang diyaryo of general circulation para malaman ng ating mga kababayan, so para mapakinabangan na po ng ating mga kababayan lalo na po iyong mga emergency patients—mga mahihirap, mga kabaro natin kapag naman sila’y buntis at nanganganak.

    VP LENI: Ayon. Tama kasi iyong susunod po naming bisita dito sa studio Sen. Risa, si Director Epifania Simbul siya po ang chairperson ng technical working group for hospital matters ng DOH. Kaya ito po itatahi na po na po natin lahat ng puwede natin maging problema, itatatnong natin kay Director.

    ELY: Salamat po Sen. Congratulations din po. At buong Senado pati sa kamara

    SEN. RISA HONTIVEROS: Opo lahat po, mga mambabatas at lalo na po iyong mga stakeholders na nakipagsapalaran kasama namin para dito.

    VP LENI: Mabuhay po kayo Sen., happy Sunday. Salamat po!

    SEN. RISA HONTIVEROS: Salamat po! Happy Sunday.

    ELY: At siyempre sa salamat din sa pumirma ng ating batas.

    VP LENI: Oo ang ating Pangulo.

    ELY: Nakakadalawang sunod na tayo ma’am, kapartido ninyo. Mula iyong sa libreng matrikula si Sen. Bam last week, tapos ngayon naman ay itong para sa mga emergency.

    VP LENI: Talagang malaking tulong ito sa mga mahihirap ka Ely.

    [Advertisement]

    VP LENI: Kagayan ng sabi ko kanina ka Ely napakapalad po natin ngayong umaga may kasama po tayo na siguro iyong mga katanungan tungkol sa posibleng maging problema sa implementasyon ng anti-hospital deposit law, ngayon pong umaga kasama natin Dr. Epifania Simbul, siya po ang chairperson ng technical working group for hospital matters ng DOH. Magandang umaga po sa inyo, Dr. Simbul.

    EPIFANIA SIMBUL: Magandang umaga din po sa inyo.

    VP LENI: Maraming salamat po Doc at pinaunlakan ninyo po kami ngayong umaga.

    EPIFANIA SIMBUL: Nasa akin po ang karangalan makasama kayo.

    ELY: So siyempre mga ganitong implementasyon po ng batas, Director, may kaakibat po iyang implementing rules and regulations iyan po ang mga pamantayan. So may nakikita po ba kayong problema at dito po sa implementasyon nitong bagong batas na ito?

    EPIFANIA SIMBUL: Katulad po ng naririnig natin kanina iyong mga private hospitals po ang maaring magreklamo dahil sa maaring gastusin. Pero narinig na rin natin ang kasagutan na maari nilang i-reimburse at may PhilHealth ano ngayon ang basic emergency care. At hindi lang iyon, puwede pang hingan ng tulong ang PCSO na nagbibigay din po sa mga private hospital.

    ELY: At narinig ko ma’am deductible din pala iyon sa tax nila.

    EPIFANIA SIMBUL: Oo deductible sa tax iyong hindi man nila ma-reimburse sa PhilHealth.

    VP LENI: Ito kasi Doc talagang malaking problema lalo po doon sa amin. Halimbawa po sa amin, mayroon po kaming malaking DOH hospital pero minsan pag emergency cases kasi talagang ang tendency kasi sa pinakamalapit mo dadalhin, minsan ang pinakamalapit hindi naman siya DOH hospital. Ang malapit private hospital. At minsan parang nare-refuse ng service kasi policy talaga ng private hospital na magdedeposit muna.

    EPIFANIA SIMBUL: Iyon po ay pag hindi emergency, kaya nga po maganda iyong definitions na nailagay sa batas na pag emergency at nanganganib ang buhay, ay kailangan talaga lapatan ng lunas at puwede naman na i-transfer pagkaraan noon, pagstablized na. Mayroon pong programa ang DOH ngayon iyong ini-strengthen natin iyong service delivery network at hindi lang po ang DOH hospitals at LGU kung hindi isasama na rin po natin ang mga private hospital para nagkakaugnayan ang ating mga ospital kung papano magtutulungan sa serbisyo.

    VP LENI: Iyong naalala ko po doc noong ako po ay nasa kongreso, at nilalapitan po tayo ng ating constituents humihingi ng tulong, sa amin pong DOH hospital talagang napakalaking tulong din. Pero paminsan mayroon kasing services na kailangan na hindi sa kanya available. Mayroon pong mga lab work na hindi sa kanya available, available lang siya sa private. Kaya po lumalapit sila sa kanino mang malalapitan para matulungan. Ano po kaya iyong pang masmatalagang solusyon para dito?

    EPIFANIA SIMBUL: Ito pong pagtaas ng ating budget ng gobyerno ay malaking pakinabang po sa DOH upang madevelop lahat ng ating hospital. So mula sa level 1, pataasin po natin hanggang level 3, iyon ang pinakamataas na antas. Pero totoo nga po na hindi pa lahat ng equipment na kailangan ay nandoon na. Pero iyon pong nabanggit kong service delivery network ay kahit po wala pa doon sa ospital, puwede pong ang ospital ang gumawa ng paraan upang ma-i-request din po iyon, na magawa iyong examination na kailangan. So siya po ang hahanap kung saan pong ospital o kung puwede saan gawin, at puwede din pong siya ang gagastos muna para sa pasyente. Hindi po ba’t mayroon tayong no balance bill policy ng PhilHealth. So ang ospital po na gobyerno ay gagastos, puwedeng sa katabing private hospital gawin iyong examination, pero babayaran…

    VP LENI: Pero walang ilalabas na pera iyong pasyente.

    EPIFANIA SIMBUL: Opo, lalo po iyong no balance bill policy.

    ELY: Opo iyong mga senior citizens, iyong mga indegent at mga mahihirap.

    VP LENI: Pero ito doc halimbawa, para lang po ma-imagine ng ating mga nakikinig ngayon. Halimbawa pumunta ako sa isang DOH hospital tapos sabi ng doktor kailangan ko magpa-MRI. Walang MRI iyong public hospital, pero mayroon doon sa parehong munisipyo na isang private hospital na may MRI, ito po indigent ito, gusto niyo po sabihin, puwede i-refer siya, iyong public hospital sa private hospital, tapos ang gagastos iyong government hospital.

    EPIFANIA SIMBUL: Sa DOH hospital po sinisikap natin na ganoon, na may pondo na makukuha. Medical assistance program ng DOH, na gastusan ang pasyente para magawa iyon doon sa katabing private hospital.

    VP LENI: Kasi ito po ang nakakaawa din, ang MRI pa naman napakamahal. Pagsinabi na po ng ospital kung magkano iyong MRI, paminsan dahil wala namang mapupuntahan, walang mahihiraman, walang magbibigay, hindi nalang gagawin iyong procedure kahit pinakakailangan.

    EPIFANIA SIMBUL: Nakakalungkot nga po iyon. Kaya very active naman po ang DOH. So maliban pa sa sariling pondo ng ospital, mayroon po iyong nabanggit ko na medical assistance program. Ito po ang pinagsama-samang ibinigay sa DOH na pagtulong sa kahit sinong mahirap na Pilipino na pang-gastos na rin.

    VP LENI: Pero iyon, papano po sila mag-avail noon? Sasabihan lang nila ang government hospital.

    EPIFANIA SIMBUL: Ibibigay ko pong halimbawa ang National Children’s Hospital kung saan nandoon ako. So mayroon pong kakulangan din ang aming ospital, pero iyon nga po, makikipagtransact ang aming social worker doon sa kabilang, kapit-bahay naming ospital para mabigyan naman ng discount. And iyon po. Sarili naming pondo ay itutulong doon sa pasyente.

    VP LENI: Kasi ito po talaga, ito iyong malaking ano ka Ely, siguro po iyong pinakamaganda din talaga na siguraduhin na mga DOH hospitals natin ang mga services talagang available para hindi napipilitan iyong mga tao na kung saan-saan talaga bumubunggo para lamang maka-avail ng medical services.

    EPIFANIA SIMBUL: Magandang balita naman po dahil taon-taon tumataas ang budget natin para nakaplano na po lahat po ng bawat region ay magkaroon ng tinatawag naming apex hospital na nandoon na lahat ng mga serbisyong kakailanganin.

    VP LENI: Magandang balita iyon ka Ely.

    ELY: Diyan po sa Children’s Hospital, naku ang dami po talagang pasyente diyan. Talagang dinadagsa po kayo diyan.

    EPIFANIA SIMBUL: Opo. Bawat serbisyo po dinidevelop pa natin para mula pagkapanganak hanggang 19 naman po ang aming edad na cut-off.

    ELY: Siguro po director, at doktor din po kayo di ba, at siguro sa Children’s Hospital kasi alam niyo ho mayroon pong issue ng bird flu, diyan po sa Pampanga. Kasi marami pong natatakot, lalo na ngayon Linggo iyong mahilig mag-almusal ng may egg at chicken. Iyong epekto lang ho siguro kasi maraming natatakot baka magkasakit ang bata. Ano ho ba ang maipapayo ninyo sa publiko?

    EPIFANIA SIMBUL: Sa latest na nalaman ko, wala pa namang nagkaroon ng transition from the bird to sa tao. Pero dahil po virus ito, puwede po siyang mapatay ng ating pagsisikap na makapatay ng mikrobyo o virus. Maiging pagluluto, sa mainit na mainit.

    ELY: So kailangang maluto po ng maayos, iyong karne ng manok.

    EPIFANIA SIMBUL: Opo at saka iyong mga nagtatrabaho doon sa poultry na sinasabi, kailangan din pong maging malinis sa katawan pagkatapos nilang magtrabaho doo, bago man sila umuwi ng kanilang bahay.

    VP LENI: Oo kasi libo-libong mga manok ang namatay.

    ELY: Pero kasi dito ho, mga ginagawan na nga po ng paraan ng DA at mga LGUs ng Pampanga ay mukhang iyong lugar po okay naman po, kaya lang po iyong epekto, iyong persepsyon ng taong bayan, ngayon kahit saan nakuha itong—naku, baka galing sa Pampanga—kasi iniiwasan po nating maapektuhan iyong ating pamilya, pati po ang ating ekonomiya siyempre presyo po ma’am baka tumaas, iyong DTI, baka nakikinig po diyan ang DTI.

    VP LENI: Oo kasi ang problema po nito ma’am kung mababasa mo iyong mga nasa social media at nasa diyaryo, marami ang takot na na bumili ng itlog kasi baka galing ito sa Pampanga. Pero kawawa naman yata iyong mga kababyan natin na nagnenegosyo.

    EPIFANIA SIMBUL: Kakakain ko lang po ng itlog. [laughs]

    ELY: So ano nalang maipapayo ninyo ma’am, bago magtapos ang ating interview.

    EPIFANIA SIMBUL: Tungkol dito sa no deposit at siyempre ang ating panalangin wala na masyadong maging gulo dahil inaayos po ang lahat ng concerns ng mga, iba-ibang party. So I am very optimistic na iyon po naman ay maisasakatuparan, ma-implement.

    VP LENI: Ito po, basta ang ano po natin, kung mayroong reklamo sa DOH po pupunta.

    EPIFANIA SIMBUL: Opo. Sa DOH po upang maimbestigahan naman po iyon, kung ano pang, kung may sapat na dahilan kung bakit nangyari iyon. Pero dahil nga iyon sa tulong ng PhilHealth, ng PSCO, wala nang dahilan po.

    ELY: Okay, so salamat sa inyong oras.

    [Advertisement]

    VP LENI: Ang atin pong bisita ngayong umaga ka Ely ay isang doktorang napakaganda. Pero alam mo ka Ely, noong una ko siyang nakilala last year. Pinakilala ka sa akin doc August last year, dahil sa 1 year ko na siya kilala, siya ay volunteer doctor sa Quezon, Quezon. Maraming hindi nakakaalam noon ka Ely kung nasaan ang Quezon, Quezon, nasa isla ito. Mararating mo lang pagsasakay ng boat galing sa Gumaca. So itong ating bisita ngayon, alam mo ka Ely, Philippine Science High School graduate. Napakahirap pumasok doon, doon siya nag-aral, nagtapos niya ang napakahirap na pag-aaral, nakapasok ka Ely sa UP College of Medicine. Alam mo ka Ely ang UP College of Medicine, pinakamahuhusay diyan. Pero pagkagraduate niya sa UP College of Medicine, sumali sa Doctors to the Barrios na ito po iyong mga nanunungkulan doon sa mga barangay mga communities na napakalalayo na halos walang doktor na pumupunta. Kaya pagkatapos ka Ely na malampasan iyong napakahirap na pinagdaanan, talaga Baguio City siya ka Ely, pero nandoon naninilbihan sa Quezon, Quezon. Alam mo ka Ely noong nakilala ko siya, nasa itaas ako ng stage kasama ko iyong mayor ng Quezon, Quezon. Itong si doktora nasa baba pero tinuturo sa akin ni Mayor. Sabi niya iyon po ang nagbibigay sa amin ng pag-asa dito kasi naninilbihan ng tapat. Pakilala muna natin siya ka Ely, Dr. Jana Deborah Mier. Magandang umaga po. Maraming salamat po sa pagpapaunlak.

    JANA DEBORAH MIER: Magandang umaga po. Maraming salamat din po. Isa pong karangalan.

    VP LENI: Iyong karangalan sa amin po doc, kasi alam ninyo bibihira ang gaya mo Philippine Science, UP Medicine, pero naninilbiyan sa barrio. Kanina ka Ely bago tayo mag-umpisa nagkukwento si doc, scholar pala kasi siya noong siya ay nag-aaral pa. Di ba doc? Ano pong tawag doon sa scholarship program?

    JANA DEBORAH MIER: Iyon po tinatawag na Pinoy MD Scholarship ng DOH. Sa usapan po namin doon, mag-aaral po kami ng medicina sa bawat taon po na scholar po nila kami at susuportahan, dalawang taon po ang balik na mananatili po kami sa Pilipinas maninilbihan.

    VP LENI: Napakagandang programa ka Ely lalo pa’t alam nating marami na tayong doktor sa ibang bansa. Tama ba ako, naging scholar kayo ng Pinoy MD apat na taon?

    JANA DEBORAH MIER: Limang taon po.

    VP LENI: So ibig sabihing 10 taon dito ka sa Pilipinas?

    JANA DEBORAH MIER: At ngayon po nirerevive na po ng DOH ang scholarship program. Mas maganda pong magtanong iyong mga aspiring, iyong gusto pong maging doktor.

    VP LENI: Saang DOH sila pupunta?

    JANA DEBORAH MIER: Doon po sa Health Human Resource Development Bureau, doon po sa opisina na iyon puwede po sila magtanong. Maari rin po sa mga regional offices kung mga nasa probinsya po.

    VP LENI: Ano ulit ito doc, libre ang tuition.

    JANA DEBORAH MIER: Opo libre po ang tuition, mabibigyan pa po ng allowance.

    VP LENI: Wow napakaganda. Napakamahal ka Ely magpaaral ng doktor, nagpapaaral ako ng medicine kaya alam ko kung gaano ka, kaya igagapang mo. Pero si doc natapos ng 5 taon bilang scholar.

    ELY: So dito ho ba sa ganyang scholar, paapano ba iyon. Ikaw ba mamimili ng probinsya? Doon ka puwede magpa-assign. Kasi kung 5 years kang scholar, 10 years dito

    VP LENI: 10 years lang siya na bawal lumabas ng Pilipinas, pero iyong ano, tama ba ako Doc iyong Doctors to the Barrios dalawang taon iyon?

    JANA DEBORAH MIER: Yes po. So sa unang dalawang taon po pagkatapos namin mag-graduate, kami po ay mininilbihan bilang Doctors to the Barrios. Ang ginagawa po ng DOH so kapag i-employ na po nila kami bago kami i-deploy, ilalabas po nila iyong listahan ng lugar sa ating bansa, iyong malalayo po, iyong geographically isolated, usually mga 5th and 6th class municipalities, tapos mamimili po kami. Iyon na po mag-uusap-usap po kami kung paano po kami ma-assign sa mga lugar na iyon. Kadalasan po iyong malapit sa hometown nila, pinagbibigyan po na doon sila ma-assign.

    VP LENI: Pero ikaw napakalayo mo. Galing Baguio tapos na sa Quezon. Ang hirap pumunta doon ka Ely. Kasi kanina nagkukwento si doc, nagbubus siya galing Quezon City, kasi may kapatid siya dito, papuntang Lucena. Tapos from Lucena nagbubus uli siya tapos hanggang Gumaca. Tapos from Gumaca, sasakay siya sa isang boat, isang oras na byahe papunta doon sa isla. Napakalayo. Talagang tyaga.

    ELY: Pero doc, doon po sa Quezon, Quezon, iyong karaniwan na problema po ng ating mga kababayan doon, lalyo na iyong medikal?

    JANA DEBORAH MIER: Pagdating po sa kalusugan, may mga bagay pa rin po na sa tingin natin basic pero problema pa din doon. Ako po siyempre doon ang naiisip ko po mga sakit ang sosolusyunan pero pagdating ko po doon nalaman ko na isang malaking problema pa rin po na hindi pa lahat ng tahanan may sariling palikuran. So iyong ganoong klase po ng problema na para sa atin po we take from granted tayo pong mga nasa siyudad na automatic po siyempre may palikuran. Pero sa mga lugar na ganoon sa ating bansa, mayroon pa rin pong mga hindi nakukuha iyong mga ganoong mga serbisyo. Malaki ang epekto noon sa kalinisan at kalusugan.

    VP LENI: Tapos nag nakakatuwa dito kay doc ka Ely, kasi iyong obligasyon niyang manilbihan doon, naglapse na noong October pa last year, naka dalawang taon na siya pero hindi daw niya maiwan-iwan.

    ELY: So puwede ka nang lumabas doon?

    JANA DEBORAH MIER: Opo. Bale noong October po end of contract pero nag-extend na po ako sa ngayon for one year po.

    ELY: So ano ba talaga ang nagustuhan mo don at para lalo kang makapaglingkod sa ating mga kababayan?

    JANA DEBORAH MIER: Una po iyong motivation naman po namin talaga is iyong nabigyan din po kasi kami ng pagkakataon, iyon nga po iyong nabanggit ni Ma’am na kami nga po iyong nakapag-aral—public school po ako mula elementarya so nandoon na po iyong dapat lang magbigay din, magbalik para sa mga tao. Tapos pag nandoon po kasi sa barrio, ramdam na ramdam din po namin iyong appreciation, kita po namin iyong pangangailangan una sa lahat. Tapos ramdam po namin iyong pagmamahal sa amin ng mga tao pag nandoon na po kami. Iyong talagang appreciation po nila, iyong talagang wala po silang maibigay minsan may prutas ka diyan bigla dahil po na-appreciate nila.

    VP LENI: Doon ka na nakatira doc.

    JANA DEBORAH MIER: Opo may tirahan po doon. At isang bagay pa kasi po may pag-asa po kasi kaming nakikita. Hindi lang po ako ito pero speaking for my fellow DTTBs din po na sa mga ginagawa po namin paunti-unti, nakikita po namin na may pag-asa po—may mga pagbabago sa sistema ng kalusugan, mas naibababa na po ang mga serbisyo, may mga local government officials po mas naiintindihan nila iyong pangangailangan. Pati po sa barangay level, so nakakapagtulungan po at marami na pong nagagawa. So iyong nakikita po namin mahirap pong iwan agad-agad kung medyo medium term po iyong mga gusto namin tapusin.

    VP LENI: Doc curious lang ako. Sa buong bayan ng Quezon ilan ang doktor.

    JANA DEBORAH MIER: Sa munisipyo po isa lang po, ako lang po. Iyong Municipal Health Officer.

    VP LENI: Ikaw lang? Kahit private na doctor wala?

    JANA DEBORAH MIER: Kahit po private.

    VP LENI: Naku lahat ng problema sa kalusagan ikaw.

    JANA DEBORAH MIER: Ako po iyong first line.

    VP LENI: Parang first and only line yata kasi kung ikaw lang…

    JANA DEBORAH MIER: Pero malaking tulong po dahil iyong mga staff din po iyong mga nurses at midwives, empowered po sila, mga trained sa maraming bagay. Sila po talaga minsan ang unang makikita.

    VP LENI: At saka, tinanong ko na ito kay doc kanina, kasi noong pumunta ako kinukwento ni Mayor iyong ginagawa ni doc na pag mayroon daw sakit iyong mga kababayan nila na nangangailangan ng espesyalista, parang nirerefer ni doc by text message, tama ba?

    JANA DEBORAH MIER: Opo mayroon pong programa iyong tinatawag na National Tele-health center, based po sa PGH na tele-medicine program po. So pwede po kami magtext sa kanila o minsan sa website nila, tapos may sasagot sa amin na mga espesyalista na galing sa PGH.

    VP LENI: Kasi ito ka Ely, napakahirap maghanap ng espesyalista lalo na pag napakalayo ng lugar. Kaya isipin mo buong bayan iisa ang doktor, napakabata pa. Kaya tinatanong ko siya kanina, sabi niya bihira na daw siya makauwi sa kanyang mga magulang sa Baguio kasi parang napamahal na sa kanya iyong bayan ng Quezon.

    ELY: Ganyan talaga kapag malapit sa iyong puso ang iyong serbisyo. Pero di ba mayroong nababalita iyong mga doktor sa barrio may sinasalbahe o ano man. Ikaw hindi ka ba natatakot sa ganoon? Kompyansa ka naman sabihin natin sa lugar na iyon lahat ay okay naman?

    VP LENI: Kasi doc lately nabalitaan natin na ilan na ang pinatay.

    JANA DEBORAH MIER: Sa totoo lang po, ako personally sa lugar ko po safe po ang pakiramdam ko naman. Pero dahil po sa mga nangyayaring iyon, minsan po hindi rin po maiwasan na mapaisip din po kami na baka may mangyari, pero iyon po nakikipag-unayan naman po kaming Doctors to the Barrios sa DOH, para po patnubayan nila kami, at proteksyonan nila kami. Ang nangyayari naman po sa aming mga Doctros to the Barrios kapag may problema, pag may napansin na po kami, sasabihan lang po namin sa regional office, minsan po diretso sa central office para masabi po namin ang concerns namin.

    VP LENI: May idea ka doc kung ilan ngayon ang Doctors to the Barrios?

    JANA DEBORAH MIER: Ang estimate ko po kasi meron ngayon pong two batches, tapos iyong kaming mga nag-extend po. Siguro nasa may 200 plus po kami, almost 300 po siguro sa buong Pilipinas.

    VP LENI: Malaking bagay ang programang ito ka Ely kasi napakahirap maghanap ng doctor sa malalayong lugar kasi inconvenient at saka hindi ka yayaman. Alam mo naman maraming gustong magmedicine kasi gustong yumaman. Pero kung DTTB ka, talagang ikaw pa yata iyong, di ba, ikaw pa yata ang gumagastos.

    ELY: [laughs] Okay so bago tayo magtapos, baka may mensahe ka doc sa ating mga kababayan. Lalo na iyong ibang parang nawawalan ng pag-asa na maging doktor, at iyong ibang gustong maging katulad mo.

    JANA DEBORAH MIER: Una po sa lahat, maganda pong lagi nating iisipin na mayroong nga pong pag-asa tulad po ng mensahe ng programa ninyo. Una sa po sa mga kababayan natin na talagang magkaroon po ang bawat isa ng sense of ownership po o iyong responsibilidad po sa ating kalusugan, kapag may programa lahat tayo ay magparticipate kapag may programa po. Lahat po tayo magtulungan. At sa mga kapwa ko namang doktor, una po ay saludo ako sa inyong lahat sa pagpili ng propesyong ito. At ngayon po nakakatuwa na mas marami na po ang nagkoconsider na magpublic health at magsilbi po sa mga community at sana patuloy po nating ma-encourage ang mga sarili natin na sa pamamagitan ng exposure man lang po, iyon po ang encouragement ko po siguro sa mga kapwa kong medical students at young doctors, pumunta po kayo sa mga lugar na ito, sa mga communtiies, alamin ninyo paano sila mabuhay, ano ang mga pangangailangan nila, baka mayroon po tayong maging maaring kontribusyon at sana po ay pakinggan po natin kung ano po iyong tawag po para sa atin.

    VP LENI: At saka bago tayo magtapos ka Ely, parang i-emphasize lang natin iyong mga kababayan natin na gustong maging doktor pero walang pang-aral ng doktor, mayroon pong pag-asa. Kasi katulad po kay doc, scholar siya. Papano uli sila doc mag-apply?

    JANA DEBORAH MIER: Maari pong makipag-ugnayan, kung nasa regional office po ng DOH. Kung malapit na po dito sa Manila, dito po sa Human Health Resource Development Bureau ang opisina po ay nasa DOH Tayuman.

    VP LENI: Mahirap ba mag-apply?

    JANA DEBORAH MIER: Palagay ko hindi naman po basta nandoon po iyong puso, makikita po iyan tatanungin po sila, interviewhin din po, mag-apply po muna sila sa mga paaralan sa schools, once natanggap na po sila, madali na po ang proseso sa scholarship.

    VP LENI: Ito ka Ely, talagang saludo tayo. Saludo tayo sa mga doctor na kagaya ni Doc Mier. Bihira ang pumasok sa propesyon na ito na hindi sarili ang iniisip.

    ELY: Ang iba hindi na mag-eextend pagkatapos ng kontrata layas agad.

    VP LENI: Si Doc hindi ganoon, nag-extend pa.

    ELY: Doc salamat po.

    JANA DEBORAH MIER: Maraming salamat po.

    VP LENI: Nakita natin ngayong umaga ang nagparticipate sa Facebook live ka Ely. May mga bago, Perth, Australia, mayroon galing Chicago, actually iba-ibang lugar sa Amerika. Noong nakaraang linggo, kalat-kalat. Mayroong Las Vegas, California, Hawaii, may galing Hong Kong, Taiwan, Qatar, Milan, Italy, Singapore, Maryland, USA, Toronto Canada, mayroon din Tokyo. Mayroon din sa mga probinsa Bukidnon, meron din Pasay, Laguna, QC, Taytay, Pampanga, Zambales, mayroon pang Ireland. Kaya nakakatuwa ka Ely kung titingnan mo. At nagpapakilala kung nasaan sila, kaya nakakatuwa na kahit malayo kayo ramdam ho namin na kasama namin kayo. Kaya maraming salamat po sa pagsama sa amin ni ka Ely ngayon umaga.

    ELY: Maraming salamat po sa inyong lahat! Hanggang sa muli.

    – 30 –

    Posted in Transcripts on Aug 12, 2017