This website adopts the Web Content Accessibility Guidelines (WCAG 2.0) as the accessibility standard for all its related web development and services. WCAG 2.0 is also an international standard, ISO 40500. This certifies it as a stable and referenceable technical standard.

WCAG 2.0 contains 12 guidelines organized under 4 principles: Perceivable, Operable, Understandable, and Robust (POUR for short). There are testable success criteria for each guideline. Compliance to these criteria is measured in three levels: A, AA, or AAA. A guide to understanding and implementing Web Content Accessibility Guidelines 2.0 is available at: https://www.w3.org/TR/UNDERSTANDING-WCAG20/

Accessibility Features

Shortcut Keys Combination Activation Combination keys used for each browser.

  • Chrome for Linux press (Alt+Shift+shortcut_key)
  • Chrome for Windows press (Alt+shortcut_key)
  • For Firefox press (Alt+Shift+shortcut_key)
  • For Internet Explorer press (Alt+Shift+shortcut_key) then press (enter)
  • On Mac OS press (Ctrl+Opt+shortcut_key)
  • Accessibility Statement (Combination + 0): Statement page that will show the available accessibility keys.
  • Home Page (Combination + H): Accessibility key for redirecting to homepage.
  • Main Content (Combination + R): Shortcut for viewing the content section of the current page.
  • FAQ (Combination + Q): Shortcut for FAQ page.
  • Contact (Combination + C): Shortcut for contact page or form inquiries.
  • Feedback (Combination + K): Shortcut for feedback page.
  • Site Map (Combination + M): Shortcut for site map (footer agency) section of the page.
  • Search (Combination + S): Shortcut for search page.
  • Click anywhere outside the dialog box to close this dialog box.

    BISErbisyong LENI – Episode 17

    3 September 2017

    ELY: Okay, magandang umaga, Pilipinas—Luzon, Visayas, at Mindanao!

    Isa na namang edisyon ng Biserbisyong Leni sa RMN. At siyempre, napapakinggan po tayo nationwide. Dito po sa Metro Manila, sa DZXL. Diyan din po sa Naga, DWNX 91.1, RMN-Cebu DYHP 612, RMN-Cagayan de Oro DXCC 828, RMN-Davao DXDC 621. At siyempre, sa Facebook Live, “VP Leni Robredo” at dito pa rin sa “RMN News Nationwide: The Sound of the Nation,” mga kasama.

    Napakaimportante na pag-uusapan natin ngayon… at siyempre, nandito po sa ating studio ang Bise Presidente ng Republika ng Pilipinas, Madam Vice President Leni Robredo. Ma’am, good morning po sa inyo!

    VP LENI: Good morning, Ka Ely! Good morning po sa lahat na nakikinig sa atin ngayong Linggong umaga. Sa mga Bikolano, marhay na aga sa indo gabos! Sa atin pong mga kababayan na nakikinig sa atin ngayon sa Visayas at Mindanao: maayong buntag sa tanan!

    ELY: At siyempre, mga kasama, maganda ho pag-uusapan natin. Iyong mga nakikinig sa atin, ito nationwide, kasi lahat po tayo dito ay may pakialam.

    Magandang balita po ito, Ma’am, bagamat hindi pa tayo senior citizen…

    VP LENI: Saka ito, Ka Ely, marami nang nagko-comment sa ating radio program, at ilang buwan na’ng nakakaraan, parating nire-request na pag-usapan iyong benefit, pag-usapan iyong issues ng senior citizens saka PWDs. Noong nakaraang dalawang linggo, na-feature na natin iyong PWD. At ngayong umaga, mapalad tayo at napagbigyan tayo ng ating panauhin. Pag-uusapan natin iyong mga benepisyo at mga issues ng mga senior citizens.

    ELY: O, iyong ating mga kababayan na nakikinig talaga sa ating himpilan nationwide, iyong mga benepisyo, karapatan ng lahat ng mga senior citizen nationwide eh aming hihimayin. Kasi kadalasan ho iyong alam lang nila iyong sa gamot lang. Hindi masyadong detalyado iyong ibang benepisyo na baka puwede pala nilang i-avail, hindi nila alam.

    VP LENI: Hindi nila alam, oo.

    ELY: Pero Ma’am, bago po tayo magsimula diyan, ano po ba iyong sa mga nakaraang linggo na ating pinagkaabalahan po, ng Tanggapan ng Pangalawang Pangulo?

    VP LENI: Iyong nakaraang linggo, iyong Lunes saka Biyernes, bakasyon, ‘di ba? Pero sa amin yata, napakamadugo. Sunud-sunod iyong mga biyahe konektado sa trabaho.

    Inumpisahan ito noong Lunes, Pambansang Araw ng mga Bayani. Nandoon tayo sa Libingan ng mga Bayani, kasabay natin iyong ating Pangulo. Iyong Martes naman, Ka Ely… Baka may nakikinig sa ating mga kumpanya, mga eskuwelahan. Kasi sinubukan ng Office of the Vice President na i-request sa Rise Against Hunger— Ang Rise Against Hunger, parang NGO ito na parang bumili kami ng mga meals para sa mga nagugutom. Dinala nila iyong mga materyales sa aming opisina. Kami iyong nag-pack, buong araw kaming nag-pack. Nakatapos kami ng 2,700 na packed meals. Ito, Ka Ely, iyong 2,700 na iyon, kaya niyang mag-feeding ng 300 na mga bata for six months. Tinapos namin iyon. Hindi siya mahal, Ka Ely, kasi iyong isang packed meal 99 pesos, para na ito sa 12 na tao. Ito, naglaan kami ng kaunting pondo para sa pagbigay doon sa mga malnourished, sa mga nagugutom, pati mga buntis na mga nanay. Pero ang laking bagay, Ka Ely. Maghapon lang kaming nagtrabaho, 300 na tao na nagugutom iyong maseserbisyuhan nito sa loob ng anim na buwan. At ito, ginagawa pala ito ng Rise Against Hunger sa mga opisinang interesado, kaya kung may mga nakikinig po sa atin na interesadong gumawa din noon, nilagay po namin ito sa Facebook, pero baka gusto niyo rin pong tingnan. Itong Rise Against Hunger, puwede pong magbisita sa mga opisina ninyo.

    ELY: Pero siguro, at isingit ko na rin diyan, dahil alam ko po isa po iyan sa inyong mga palatuntunan… Iyong DSWD nakakalungkot po kasi nagbawas po sila ng at least 1 billion sa feeding program para sa 2018 budget, kaya may mga ilang senador na nagsasabing dapat magpaliwanag ang DSWD. Sa inyo po bang karanasan sa public service, gaano ho kahalaga ito pong feeding program ng ating pamahalaan?

    VP LENI: Napakahalaga, Ka Ely. Kung titingnan natin iyong numero, tumaas iyong ating mga malnourished na mga bata. At ito, kapag malnourished iyong mga bata, dalawa iyong kondisyon na puwedeng maramdaman. Iyong isa, tawag nila, wasting. Itong wasting, ito iyong payat na payat na mga bata. Mayroong isa, ang tawag, stunting. Ito pala, Ka Ely, lumalabas mas malala pa. Kasi itong stunting, ito iyong tinatawag natin na bansot. Pero hindi lang apektado iyong height niya, pero pati iyong pag-iisip. Kaya ito iyong sinasabing bobo… dahil dito pala sa stunting, humihina iyong—

    ELY: Naaapektuhan iyong pag-iisip.

    VP LENI: Oo, lahat, iyong utak. Pero ang nakakalungkot kasi dito, kapag hindi mo siya na-resolve, kapag five years old na iyong bata, hindi na siya gagaling. Kaya ito, napakahalaga ng feeding program, kasi sabi ko nga tumaas, ngayong taon tumaas pa. Pero iyong ano nito, Ka Ely… Kulang na nga dati—kasi iyong intervention natin sa DSWD, nagsisimula sa daycare. Kami nga, iyong programa namin sa opisina, parang pang-lagay doon sa mga kulang. Ang pakiramdam namin, dapat mula pagbubuntis, eh. Kasi kung malnourished iyong buntis, kapag nanganak ito, iyong sanggol, most probably, malnourished din. Kaya iyong ginagawa namin, mula buntis hanggang mag-daycare iyong bata. Pero kung bawasan, paano na iyong dating nakakatanggap. Kaya sana i-reconsider nila, Ka Ely.

    ELY: Dapat nga dagdagan pa, eh.

    VP LENI: Oo nga. Oo nga, eh. Tapos ito, Ka Ely, ituloy ko lang… Noong Miyerkules, umakyat kami ng Baguio. Sunud-sunod iyong okasyon. Pagdating kasi namin, mayroon kaming programa na ang partner namin isang NGO na ang tawag Physicians for Peace. Partner din dito iyong simbahan na Church of the Latter-Day Saints, saka iyong Baguio Country Club. Mayroon kaming programa, iyong pagbibigay ng mga wheelchair, mga cane, pati iyong mga artificial na mga kamay at paa. Nagbigay kami sa Baguio. Hindi lang mga taga-Baguio iyong binigyan, pati mga taga-karating-munisipyo. Pagkatapos doon, nagkaroon kami ng Istorya ng Pag-asa sa University of the Cordilleras. Iyon, Ka Ely, napaka-inspiring kasi 20 kuwento iyong fineature natin. Sila na iyong naghanap, mga local na mga bayani ng Baguio, 20 na fineature. Iyong display ngayon nasa University of the Cordilleras. Pero pagkagaling doon, iikot iyon sa buong Baguio. Pagkatapos noon, dumaan naman kami sa Saint Louis University. Ito, parang meeting with student leaders. Nakakatuwa ito, Ka Ely, kasi parang minessage lang ako nito sa Instagram. Sabi kung puwede daw akong dumaan. Akala ko iyong dadaanan ko isang barkada lang. Pagdaan ko lahat pala na student leaders naghihintay doon. Pero mabuti naman. Kinaumagahan, iyong Thursday, ako iyong graduation speaker ng University of the Cordilleras, pero ginawaran din tayo ng parang Doctor of Laws na honoris causa, honorary degree. Pero pagkatapos ko lang magsalita doon, umalis na ako. Nagbiyahe na kami papuntang Manila, kasi hinabol namin iyong Ramon Magsaysay Awards doon sa CCP. Alam naman natin, Ka Ely, na napakaprestihiyosong award ito. Naghahanap ng lima sa… lima hanggang anim sa pinakamahuhusay sa buong Asya. At ngayong taon, Ka Ely, dalawang Pilipino iyong nakasali.

    ELY: Kababayan niyo po yata.

    VP LENI: Oo, kababayan ko iyong isa! Si Lilia de Lima. Siya iyong head ng PEZA for 21 years. Sa ilalim ng kaniyang pamumuno, 6.3 million na trabaho iyong naibigay. Iyong isa namang awardee, iyong PETA. Iyong PETA naman, Ka Ely, parang theater group ito na hindi lang basta-bastang mga ordinaryong mga play iyong pinapakita, pero ito iyong mga play na maraming aral.

    ELY: At siyempre, para po sa kaalaman ng ating mga listeners, ang yumaong Secretary Jesse Robredo ay awardee din.

    VP LENI: Awardee din noong year 2000. Noong nakaraang taon, iyong ating Ombudsman iyong awardee, si Conchita Carpio Morales. Ito, Huwebes ito, Ka Ely, hanggang gabi. Biyernes naman, alas-kuwatro ng umaga, paalis kami, papunta naman kaming Kidapawan dahil naimbita tayo bilang guest speaker sa… Ang tawag nila, Kalivungan Festival. Ang “kalivungan” daw, Ka Ely, gustong sabihin pagtitipon. Nagkakaroon sila ng Kalivungan Festival kapag Araw ng Cotabato. Kaya iyong pinuntahan natin… Kasi iyong eroplano, Ka Ely, hanggang Davao lang. So galing Davao, siguro mahigit-kumulang tatlong oras pa na biyahe sa sasakyan papunta sa Kidapawan. Iyong Kidapawan, nasa North Cotabato iyon. Pagkatapos nating magsalita, bumalik din tayo sa Davao, kasi umuwi naman ako saglit sa amin, sa Naga, dahil kaarawan ng nanay ko kahapon. Kaya nagpakita tayong saglit. Iyon iyong ating linggo, Ka Ely. Miyerkules, Baguio tayo. Huwebes, balik. Biyernes, Kidapawan. Biyernes na hapon hanggang Sabado, nasa Naga tayo. Pagdating ko, Ka Ely, kahapon, pumunta pa ako ng Batangas kasi mayroong kasal. Kaya medyo siksik na siksik at madugo iyong ating linggo.

    ELY: Walang day-off!

    VP LENI: Wala, wala.

    ELY: Ngayong Linggo naman dito sa ating radio program… So iyon po, mga kasama, ang punung-puno na mga aktibidad ng ating bise presidente.

    [music break]

    ELY: Oras na natin, mga kasama, sa buong kapuluan, 9:14 ng umaga. Siguro maganda pag-usapan din natin… Ilan po ito sa mga pambansang isyu, Ma’am. Kasi noong mga nakaraang araw, itong si Pangulong Rodrigo Duterte ay kaniyang inanunsyo na ang pamilya Marcos ay willing daw na magsauli—ang termino ng Pangulo, iyong kuwestiyunable daw na yaman and a few gold bars. Mga kasama… so, ito ho ay pambansang isyu at lahat ho tayo may pakialam bilang isang Pilipino. Kung saka-sakali, pera po nating lahat ito, mga kasama. So, Ma’am, ano ho ang take niyo rito? Kasi marami rin po ang iba’t ibang mga reaksyon. Si Speaker Alvarez nga po, kaalyado ng Pangulo, ang sabi maganda iyan pero dapat lahat isauli.

    VP LENI: Hindi naman puwede, Ka Ely, iyong parang pagbibigyan ka nang kaunti, kasi iyong pinaka-isyu dito, hindi kanila iyon. Sa taumbayan iyon. Mahigit 30 taon na natin pinapakipaglaban iyon na maibalik sa tao, kasi iyong tao naman talaga iyong tunay na nagmamay-ari. Iyong pinakaproblema dito, Ka Ely, pagkatapos sabihin ng ating Pangulo, parang sinabi yata ng pamilya Marcos na hindi naman nila sinabi iyon. Noong sinabi ng Pangulo, kahit paano, kahit napakatagal na tayong pinahintay, sabi natin maigi pa din na ibabalik, hindi lang kaunti, pero dapat lahat. Pero ngayon binawi ulit. Wala daw ganoong pag-uusap. Kaya siguro iyong tanong natin: Ano ba talaga?

    ELY: Pero may binabanggit po ang PCGG… kasi may mga naka-pending na po sa korte—

    VP LENI: Napakarami na—

    ELY: —na mga kaso…

    VP LENI: Napakarami nang kaso, Ka Ely… At iyon talaga, hirap na hirap tayo. Hirap na hirap tayong bawiin, kasi unang una, kailangan mong patunayan na kanila talaga iyon kasi hindi nakapangalan sa kanila. Malaki-laki na iyong nabawi natin, pero mas malaki pa iyong hindi nababawi.

    ELY: Pero base po sa… tingin ko po, ano, sa PCGG, sa kanilang data or records, ay nasa 4 billion dollars na po ang mga nakuhang ari-arian, alahas, at iba’t ibang shares o anuman. Pero iyon po ay kumpirmado na nakaw.

    VP LENI: Oo. Kasi mahirap—

    ELY: Kasi nabawi po ng PCGG dahil kuwestiyonable… Pero ang tanong po ng isang mamamayan, kung nakaw, bakit walang nakakulong.

    VP LENI: Iyon din yata iyong tanong nating lahat, Ka Ely.

    ELY: Siguro abangan natin ang susunod na kabanata at tayo po, bilang mamamayan, ay nagtatanong lang dito sa isyung ito.

    [End of Gap 1]

    [Advertisement]

    ELY: Ma’am, ikuwento mo po ang panauhin natin ngayong umaga.

    VP LENI: Napakapalad natin ka Ely kasi ang panauhin natin siya ang pangulo. Pangulo ng grupo ng mga senior citizens dito sa Quezon City at sa buong NCR. Kung natatandaan ng ating bisita ngayon, una ko siyang nakilala sa isang event ng NAPC kung saan nirerepresent niya ang senior citizens. At mula noong, ano ata iyon 2013, at mula noon hanggang ngayon napaka-active sa senior citizens. Kanina ka Ely nagkukuwentuhan kami bago tayo magstart, sabi niya 23 years na daw nila sine-celebrate iyong elderly week. Kaya timing na timing ang pagbisita niya sa atin, kasi next month iyon ang parang umpisa ng October iyon ang elderly week. Pero pakilala muna natin, MR. Jorge L. Banal, Sr. Magandang umaga po. JORGE L. BANAL, SR: Magandang umaga VP Leni at sa lahat ng mga nakikinig.

    VP LENI: Maraming salamat po sa pagpaunlak sa aming imbitasyon ngayong umaga.

    ELY: Okay siguro po para sa kaalaman ng ating listeners ay marami po ang sabihin natin ang iba’t ibang benepisyo po at pribelehiyo para sa ating mga senior citizens. Napakaganda po nitong batas na ito ano, para sa ating mga kababayan.

    VP LENI: Ang pinakauna siguro, kung hindi po ako nagkakamali, ang pinakauna, anong taon po ba iyong puwede na mag-avail ng mga discounts. Anong taon iyon nag-umpisa?

    JORGE L. BANAL, SR: Matagal na iyon, iyong RA 7432… I mean, iyong RA 9994 ay 2010.

    VP LENI: At iyon po ang RA na? JORGE L. BANAL, SR: Expanded Senior Citizens Act of 2010.

    VP LENI: At ito po ang nagbibigay ng 500 di ba? 500 a month.

    JORGE L. BANAL, SR: Oo. Iyon ay para sa mga indigent na senior citizens.

    VP LENI: Pero ito po, papaano po nag-aapply para makatanggap ka din ng 500 a month kung ikaw ay senior citizen.

    JORGE L. BANAL, SR: Normally ang ginagawa, either sa OSCA or sa DSWD, magbibigay ka ng mga supporting papers. Medyo malupit nga iyong definition ng indigent. Ibig sabihin frail, sickly, without pension, without visible source of income. So ngayon, inaamyendahan na iyan. Ang mga kongresman at iba pang mga kasamahan na aalisin na ang physical requirements.

    VP LENI: Ang gustong sabihin, kahit hindi frail, pagsinabi kasing frail parang nanghihina, pero kahit hindi ganoon marami pa ding pangangailangan. Pero puwede lang po ito sa mga indigents hindi ba?

    ELY: Iyong wala pang pensyon na tinatanggap sa SSS, or GSIS.

    JORGE L. BANAL, SR: Masyadong strikto iyon. Kasi sa SSS halimbawa, noong wala pa iyong 2,000 pesos na pension hike, ay ang pinakamababang pensyon ay 1,200. Kawawa naman, kulang sa maintenance medicine kulang na kulang.

    VP LENI: Ngayon po ba hindi nahihirapan ang ating mga seniors na magbigay ng pruweba na parang deserving sila noong 500 a month?

    JORGE L. BANAL, SR: Sa katunayan ay nahihirapan nga sila dahil iyan ay kadalasan ini-interview pa ng DSWD. Pagnakitang may bahay na maganda, parang nade-disqualify. At kapag mayroon kang anak na nagtatrabaho sa Saudi, parang kwan na iyon. Pero iyon ay ang mga anak naman na nasa abroad ay hindi naman nagbibigay ng tulong sa mga magulang.

    VP LENI: Kapag ganoon kahirap, gustong sabihin may sitwasyon na maraming deserving pero hindi nakakatanggap.

    JORGE L. BANAL, SR: Totoo iyon. Dahil isang dahilan doon din sa limitasyon sa budget.

    VP LENI: Totoo iyon. Ngayon po ilang senior citizens ang nakakatanggap ng 500 a month?

    JORGE L. BANAL, SR: Sa aking pagkagunita mga more than 5,000 or so.

    VP LENI: Tapos mas maraming hindi nakakatanggap?

    JORGE L. BANAL, SR: Oo, maraming hindi nakakatanggap.

    ELY: Pero dito po sa 500 pesos, kuwalipikado po ba dito lahat ng senior citizens? Or depende po sa siyudad? Saan po ba galing itong budget na 500 pesos?

    JORGE L. BANAL, SR: Iyong 500 ay sa National Government.

    ELY: So puwede kahit na mga nasa probinsya. Kasi baka iyong mga nasa liblib na lugar ay hindi na na-avail, kanino napupunta iyon? [Laughs]

    JORGE L. BANAL, SR: Kahit doon sa mga liblib na lugar ay nakakatanggap sila. Kaya lang kailangan talagang inaasikaso iyon ng mga senior citizens association at tinutulungan ng mga local na DSWD.

    VP LENI: Oo, mag-comply sa mga requirements. Ang problema kasi nito ka Ely, parang napaka-istrikto ng mga requirements. Iyon nga, una iyong sinasabi ni Mr. Banal na kailangan frail, parang may karamdaman o mahina na. Pangalawa, dapat wala kang pensyon na nanggagaling kahit kanina. Pangatlo, wala kang source of income na iba. Pang-apat, walang tumutulong sa iyo. Napakahirap nito i-prove. Kasi halimbawa may anak ka na medyo nakaka-angat naman sa buhay, pero hindi ka naman tinutulungan. Paminsan hindi ka yata paniniwalaan na hindi ka tinutulungan.

    ELY: At saka kahit OFW ang anak, ay tingnan ho ninyo ang suweldo ng OFW. Kung minsan kulang pa ho. Kadalasan po halimbawa, kasambahay po sa abroad, mga 15,000-20,000 lang po iyon. Napakaliit po kung ikukumpara ho sa iba.

    VP LENI: Tapos iyong maintenance medicine napakamahal.

    JORGE L. BANAL, SR: Mamamatay nang nakidalat iyong senior citizen. Pero ito naman ngayon may magandang proposed ammendments ang mga congressman at senador na aalisin na nga iyong physical requirements at magkakaroon ng level. Those receiving less than 5,000. Masmadali na iyon ng kaunti.

    VP LENI: Those receiving less than 5,000, makakatanggap ng 500. Pero parang napakaliit nga po ng 500.

    JORGE L. BANAL, SR: By the way, matagal na naming pinag-usapan iyan. I recall in 2013, si Congressman del Rosario at kasama si Congressman Bolet ay sinabi nilang doblehin na. Pero ngayon it has become a beautiful reality doon sa ammending law, ay dodoblehin na.

    VP LENI: Kasi naalala ko po doon sa batas, mayroon iyong provision na every two years, ire-review ang batas.

    JORGE L. BANAL, SR: Tama, iyon ang lagi naming binabanggit sa hearing ng Population and Family Relations na chaired by Congress Lady Sol Aragones na every two years dapat nire-review. Pero ngayon magpipitong taon na, nareview na pero parang natutulog pa. Pero sa wakas sa mga hearings na naganap lately, may nangyayari na.

    VP LENI: Kasi iyong 500 pesos noon ka Ely ngayon iba na.

    JORGE L. BANAL, SR: Because of inflation.

    VP LENI: Oo kaya kailangan talaga nakapeg siya na sumusunod din sa inflation.

    ELY: Pero dito po halimbawa iyong mga senior citizens nasa third class municipality, dapat nakaka-avail po sila ng 500 pesos.

    VP LENI: Dito talaga mahalaga na medyo aktibo ang senior citizens organization. Kasi pag hindi siya aktibo, baka hindi nalalaman ng mga senior citizens na ganito ang puwede nilang ma-avail.

    JORGE L. BANAL, SR: Tama ho. Ang ine-encourage ngayon talaga people’s participation. So sa mga siyudad at munisipyo, normally mayroon silang city development council na iyon ang tumutulak.

    VP LENI: Mayroon pa po ako nabalitaan na mayroon daw pong isang batas na maliban sa pagdoble to 1,000, parang mayroon ding panukala na iyong mga senior citizens na 70 years old and above, gagawing 2,000.

    JORGE L. BANAL, SR: Actually iyan mayroong mga national laws. Pero sa LGU maari silang magbigay ng benepisyo.

    VP LENI: Hindi sila pinipigilan.

    JORGE L. BANAL, SR: Oo.

    VP LENI: Over and above po ito na binibigay ng batas.

    JORGE L. BANAL, SR: Oo, yes yes.

    VP LENI: May nalalaman po ba kayo na LGU na nagbibigay ng additional?

    JORGE L. BANAL, SR: Siguro kagaya ng Makati, o Pasig, iyong medyo mayayamang LGUs. Sa katunayan iyong ating Centenarians’ Act na nagbibigay ng 100,000 kapag nag-100 years old ka na, ang Quezon City nagdadagdag ng 100,000 pa din. Para sa mga maiiwanan, sa caregiver, sa pamilya. At Makati nagbibigay din.

    VP LENI: Ano kaya ka Ely marating natin iyan? [Laughs]

    ELY: Iyan nga po ang target ko makakuha ng 100,000. [Laughs]

    JORGE L. BANAL, SR: Marami nang nabubuhay ng 100 years old. Sa katunayan sa Malacanang nandoon kami, nagbigay si Pangulong Digong sa isang 115-year-old, taga Leyte. At noong isang araw naka-attend ako sa isang birthday party ng 102-year-old na babae ay pinalakpakan ko siya. Sapagka’t na-recite niya ang speech niya noong siya ay Grade 4. Kako ang galing naman.

    VP LENI: Grabe ang memory niya. Talong-talo tayo, tayo makakalimutin na. Pero 115, curious lang ako, iyong 115-year-old siya mismo ang pumunta sa Malacanang?

    JORGE L. BANAL, SR: Oo, pumunta galing sa Leyte.

    VP LENI: Grabe. Ano kaya ang kinakain noon at ano kaya ang lifestyle niya.

    ELY: Pero kadalasan po talaga mas naabot ang ganoong edad kapag nasa probinsya ano. Medyo iyong polusyon po hindi ganoon kagrabe.

    VP LENI: Polusyo at saka iyong kinakain siguro na sariwa.

    JORGE L. BANAL, SR: Dapat ang tuon natin talaga ay iyong mga gulay, fruits at saka mga isda.

    ELY: Kasi dito po sa Metro Manila at sa iba’t iba pong mga siyudad, iyong hilig po ngayon ng mga bata iyong sa mga fast food. Naku iba po ang pagkain, lahat may asin.

    VP LENI: Ang dami na ngayong bata na inaatake sa puso.

    ELY: Bata pa lang po obese na, or nagkakasakit na ng diabetis.

    JORGE L. BANAL, SR: Masamang-masama iyong sobrang mataba, iyong obesity.

    ELY: Sa ating mga kababayan na nakikinig, siguro mas concerned po sila dito kasi karamihan ng senior citizen ay mga karamdaman po ito. So ano po, siguro ilinya po natin ang mga benepisyo po ng ating mga senior citizen kapag may sakit, o kung sa ano man o ma-ospital. Paki-tulong po.

    JORGE L. BANAL, SR: Ngayon ay mandatory coverage ng PhilHealth.

    VP LENI: Iyong lahat po ba?

    JORGE L. BANAL, SR: Oo, basta ikaw ay nakarating ng sisenta anyos, automatically covered ka na.

    VP LENI: Magandang balita iyong ka Ely. Ano pong kailangan nilang gawin para maka-avail noon?

    JORGE L. BANAL, SR: Mandatory iyon kahit walang kang PhilHealth card ay covered ka na.

    VP LENI: Kahit wala kang contribution?

    JORGE L. BANAL, SR: Oo, hindi kailangan matapos mo iyong 10 taon. Pero kailangan, una, magkasakit ka muna [laughs]. Pangalawa, ma-confine ka. Pero ang napakalaking biyaya, iyong no account balance billing. Mabigat iyon.

    VP LENI: Dahil hindi ka puwedeng i-hold na ospital kung mayroon ka pang utang. Pero ito po ay na-avail na ng senior citizens ngayon.

    JORGE L. BANAL, SR: Yes, oo.

    ELY: Pero linawin po natin iyan, iyong wala pong balanse ano. Iyan po ay sa mga government hospital. Kasi baka pumunta po sila sa private, hindi narinig po namin sa radyo sa program ni VP [laughs]

    JORGE L. BANAL, SR: At saka kailangan hindi sa pay ward.

    VP LENI: Oo dapat regular ward.

    ELY: Siguro ang puwede lang naman na ipresent ay iyong senior ID po.

    VP LENI: Kaya napakahalaga na mayroon silang senior citizens ID, kasi ma-avail nila ang lahat ng benepisyong ito kung mayroong senior citizens’ ID.

    JORGE L. BANAL, SR: Sa ibang bagay mayroon din tayong kwan sa batas, na kung wala man iyong senior citizens ID, any government-issued card, na kita ang edad, at Filipino citizen.

    ELY: Nagkaroon nga po ng pagtatalo diyan, iyong kay Atty. Romy Macalintal. Di ba sa isang hotel po iyong driver’s license niya pinapakita, hindi i-honor. Andoon po ang edad at saka government-issued ID. So kahit ano pong mga ID, kung saka-sakali. Pero kung makakakuha naman po ng senior citizen’s ID, mas mainam po.

    VP LENI: Saan sila pupunta?

    JORGE L. BANAL, SR: Iyong ini-issue ng OSCA, dapat lang mayroon sila.

    VP LENI: So dapat pupunta sila sa opisina ng OSCA sa munisipyo.

    ELY: Lahat po ba ng LGU mayroong OSCA? Obligado po sila? Kahit iyong mga liblib na lugar po.

    JORGE L. BANAL, SR: Lahat po, oo. Kahit kung minsan nasa isang espasyo lang ng munispyo. Kailangan mayroon, kahit isang table lang po siguro. At saka mayroon din silang tinatawag na hearing board. Parang piskalya. Iyong mga nagva-violate ng provisions ng RA 9994, basta kunin mo ang resibo. Halibawa sa restaurant hindi ka binigyan ng discount.

    VP LENI: Halimbawa bibili ka ng gamot tapos hindi ka binigyan ng discount.

    JORGE L. BANAL, SR: Oo iyon.

    VP LENI: Saan po kayo lalapit kapag ganoon?

    JORGE L. BANAL, SR: Kagaya sa Quezon City mayroon kaming hearing board. Normally ang chairman niyan iyong head ng OSCA, miyembro. Iyong head ng local DSWD, at saka iyong federation head.

    VP LENI: Pero ito po ano nga iyong mga discounts na puwede mo ma-avail.

    JORGE L. BANAL, SR: Marami. Gaya nga ng nasabi ninyo, ang pinaka-alam nila iyong mga gamot lang. Pero sa restaurants, food and drinks. Sa transportation, pati taxi may discount na ngayon. Nag-iissue sila ng resibo.

    VP LENI: 20% po iyon di ba? Malaki-laki din ka Eli. Ang pinaka ano talaga dito iyong sa gamot. Dahil ang mga seniors talagang marami nang gamot.

    JORGE L. BANAL, SR: Bukod diyan sa 20%, mayroon pang 12% VAT exemption.

    ELY: So bale, 20 plus 12?

    VP LENI: Kung VAT-able.

    JORGE L. BANAL, SR: Oo kung VAT-able. Pero pag nag-arithmetic ka, something like 29%.

    VP LENI: Ang laking bagay.

    ELY: Sa mga billing sa tubig at kuryente parang 5%?

    JORGE L. BANAL, SR: Iyon ang binibigay pero masyadong mababa iyon. Ang nakaka-avail noon iyong hindi lang masyadong gumagamit ng tubig at kuryente.

    ELY: Kasi po ang kontensyon po ng iba hindi lang senior citizen ang gumagamit.

    VP LENI: Kaya paano makukuwenta. [Laughs]

    ELY: Kaya 5% lang.

    JORGE L. BANAL, SR: Provided nakarehistro doon sa senior citizen. Normally hindi masyado na-enjoy iyon kasi maliit lang.

    VP LENI: Pero itong 5% na ito, wala itong income requirement? Halimbawa kayo. Sabihin natin marami pa kayong income ngayon, pero nakaregister sa inyo senior na kayo, puwede ninyo ba ma-avail iyong 5%?

    JORGE L. BANAL, SR: Sa aking pagkaalam, maari pero halos hindi na-avail iyon kasi masyadong mababa iyon.

    VP LENI: Parang hindi mararamdaman. At saka naalala ko po, parang may iba’t ibang mga suggested ammendments doon sa expanded senior citizens’ law. Noong una nga po iyong sinasabi ninyo na doblehin na. From 500 gawing 1,000, iyong isa naman baguhin ang requirements alisin ang physical na requirement. Naalala ko po, mayroon ding isa na para ang sinasabi alisiin na ang requirement na dapat indigent. Dapat lahat na senior, universal. Whether nangangailangan o hindi, para wala nang diskusyon. Parang may bill pong ganoon di ba?

    JORGE L. BANAL, SR: Oo, ini-sponsor iyon ni Congressman Batocabe yata. Pero kasi nga ang sinasabi nila bakit may discrimination, bakit iyong mahirap lang. Pero di ba ayon sa batas nga, those less in life should have more in laws. Mas maraming biyenan. [Laughs] I mean, mas maraming batas. [Laughs]

    ELY: So may mga message po tayo galing sa Facebook tungkol sa paano ma-avail iyong senior citizen. Minulat po natin kanina na sa OSCA po. Lahat po kahit liblib ang lugar ninyo sa munisipyo mayroon po, obligado po sila na mayroon pong tanggapan ang senior citizen.

    VP LENI: Para siguro ka Ely iklaro lang natin sa mga taga-pakinig. Iyon pong wala pang ID, pupunta kayo sa munisipyo ninyo. Hahanapin po ninyo ang OSCA. Ang OSCA po Office of the Senior Citizen Affairs, under po sa Office of the Mayor. Doon kayo mag-aapply. Pero pag-apply po yata doon, kailangan din magdala ng pruweba ng birth date. Whether birth certificate o iba pang government-issued ID.

    ELY: Pero karamihan wala nang birth certificate.

    VP LENI: Oo sa itsura nalang. [laughs] Kaya napakahalaga po na asikasuhin ninyo sana na mayroon kayong senior citizen’s ID dahil ito ang magagamit ninyo na pruweba para kayo makapag-avail ng lahat na benepisyo.

    JORGE L. BANAL, SR: At saka libre naman iyan.

    VP LENI: Opo wala po kayong babayaran pagkuha ng ID. At ulitin lang natin ka Ely, iyong mga benepisyo, una iyong 20% discount sa napakaraming bagay. Sa pagbili ng gamot, pagbili ng, kapag nasa restaurant iyong pagkain at saka inumin. Ito pong sa mga grocery, mayroon ba ito?

    JORGE L. BANAL, SR: 5%.

    VP LENI: Sa mga grocery 5%, sa transportation sa pamasahe po 20% din.

    JORGE L. BANAL, SR: Pati nga sa taxi, eroplano, bapor.

    ELY: Ito may nagmessage po sa atin, papano raw po sa eroplano. Kasi kadalasan po halimbawa online. Paano po ma-avail ang 20%. Halimbawa ang pasahero po ay senior citizen.

    JORGE L. BANAL, SR: Dati-rati kapag online walang diskuwento, kailangan personal kang pupunta sa opisina, ipakita mo iyong OSCA card mo.

    VP LENI: Pero dapat yata itong airline sites mayroon ditong option.

    JORGE L. BANAL, SR: Pero ngayon we were told na may diskuwento na kahit online.

    VP LENI: Siguro ang tanong lang papano mo mapo-prove na…baka ID number?

    ELY: Iyong passport po siguro ano kung mag-abroad, i-scan po nila. Tapos makikita naman ang birthday doon, so automatic sigurdo dapat ibawas na po.

    JORGE L. BANAL, SR: Pero kaibigan, ang diskuwento binibigay lang sa domestic flights.

    VP LENI: Pero kung PAL. Halimbawa pupunta kayo ng Amerika, PAL ang sasakyan ninyo. Di ba po covered iyon ng ano natin?

    JORGE L. BANAL, SR: Wala, sa dito lang.

    ELY: Wala, domestic lang dahil iyong senior citizens act pang Pilipinas lang.

    JORGE L. BANAL, SR: Pero nakakatuwa sa ibang bansa kagaya ng Estados Unidos, ay binibigyan ka ng discount. At hindi na hinihingi ang card mo. Makita lang medyo maputi na ang buhok mo… [laughs]

    VP LENI: Dapat pala hindi kayo pumormang bata kasi baka hindi kayo paniwalaan. [laughs]

    JORGE L. BANAL, SR: Mayroon pang ibang kwan, kasi mayroong 1% na binibigay out of the era, sa asosasyon ng matatanda.

    VP LENI: Tapos iyon ang pang-gastos ng mga asosasyon.

    JORGE L. BANAL, SR: Sa mga proyekto nila.

    VP LENI: Kanina nagkukuwentuhan kami sa October 1, ito ang start ng elderly week. Taon-taon ito sine-celebrate gaya ng sabi ni Mr. Banal kanina, 23 years na na sine-celebrate nila. Tapos ngayong taon ang launch ng elderly week sa October 1, Linggo iyon ka Ely, sa MOA iyon, 6AM. Siguro po ang nakikinig na mga senior citizens dito sa Metro Manila, inaanyayahan po kayong lahat na maki-isa sa selebrasyon.

    JORGE L. BANAL, SR: At saka iyan ginaganap na nasyonal. Iyong mga SM Malls sila ang nag-isponsor sa mga rehiyon.

    VP LENI: So ito parati itong October 1-7 of every year.

    JORGE L. BANAL, SR: Yes. At ngayon nga, hanggang 8 kasi iyong 10 Ulirang Nakatatanda na sponsored ng COSE ay gaganapin sa SSS Auditorium sa October 8. At kami ang Quezon City nag-host ng National Senior Citizen’s Summit na gaganapin sa City Hall ng Quezon City, October 7 and 8.

    VP LENI: Sino po ang imbitado doon, ang mga opisyal din ng iba’t ibang mga grupo?

    JORGE L. BANAL, SR: Ang imbitado, salamat Mayor Herbert, ang mga imbitado mga pangulo ng Federation of Senior Citizens Associations of the Philippines sa buong Pilipinas. Pangulo namin si Romy Allan taga Tuguegarao. At saka iyong mga opisyales ng NAPC, kahit hindi man miyembro may ilan kaming naimbita mga lima. At saka iyong mga top officials pero I’m sure hindi naman lalampas ng isang daan.

    VP LENI: Gusto ko lang balikan ka Ely iyong sinabi ni Mr. Banal kanina na kung mayroong reklamo, kasi mayroon talagang pagkakataon na hindi tumutupad ang establishment, halimbawa iyong sinakyan mo ayaw magbigay ng discount kahit nagpakita ka ng ID, o iyong kinainan mo o iyong butika. Saan sila puwede pumunta?

    JORGE L. BANAL, SR: Kagaya ko ng nabanggit ko kanina, bawat lungsod o munisipyo ay nagtatatag ng hearing board. Halos lahat na mga cities mayroon niya. Andoon ipapakita mo lang ang resibo.

    VP LENI: Pero sa OSCA office din po iyon? Kung gusto nilang maghain ng complaint sa hearing board, sa OSCA din sa munisipyo din. Kaya kung nakikinig po sa atin ang mga senior citizens nating kababayan, kung mayroon pong reklamo mayroong hindi tumupad, sa OSCA din kayo pupunta para maihain ang reklamo sa hearing board.

    JORGE L. BANAL, SR: At pinapatawag namin ang may-ari, manager o abogado at ang multa mabigat. 50,000 for the first offense and pagkakulong, 6 months to 2 years. At pag pasaway ang establishment, maaring withdrawhin ng mayor ang business permit.

    ELY: Siguro tugon na din po iyan sa nagtatanong sa atin dito sa ating Facebook Live, si Carmen Gabotina Gumban, kasi tinatanong niya kung saan puwede magreklamo.

    VP LENI: Kasi mayroon talagang iyong matitigas ang ulo na ayaw i-honor ang mga ID. Gaya niyan si Atty. Romy Macalintal kape lang. [Laughs]

    JORGE L. BANAL, SR: Pero nais din namin ipaliwanag na ayon sa batas, walang doble discount. Kung ano iyong mas mataas, kagaya ng buffet buffet o promo promo. Pero mapapansin natin kadalasan kapag may violation na ganyan sa restaurant o ano, ang sasabihin noong nagsisilbi wala hong instruction ang management.

    ELY: Pero kadalasan po sa mga ganyan, nabanggit niyo po ang buffet, pagpili mo iyong 20% mas lugi ka, kasi ang promo nila parang mas mataas parang 30% pataas.

    VP LENI: Kasi siguro ano, kahit sa pagbili ng halimbawa ng damit, kadalasan mayroong mga low season, sale. Pagkatapos ng Christmas mayroong mga 50% off. Pag ganoon po hindi na sila entitled noong 20%.

    ELY: Pero iyong sa pagkain po halimbawa iisa lang ang senior citizen, halimbawa isang pamilya kayo lima. Hahatiin po sa lima.

    JORGE L. BANAL, SR: Tama po kasi entitled lang doon iyong nakatatanda. Pero noong araw may mga ibang restaurant na mayroong ceiling sa makakakain mo, pero ang batas kung ano ang makakaya ng sikmura mo.

    ELY: Dati may takal ngayon at least maganda wala na po.

    JORGE L. BANAL, SR: Maari rin natin pag-usapan iyong mga iba pang batas.

    VP LENI: May binabanggit po kayo kanina bago tayo mag-umpisa na parang may panukalang batas na magtalaga ka ng isang komisyon. Kasi alam mo ka Ely, council lang siya dati parang kulang sa ngipin. Parang ngayon kinikuwento ni Mr. Banal kanina bago tayo mag-umpisa na mayroong panukalang batas si Senator Bam Aquino ang author nito sa Senado at saka si Congressman Batocabe yata sa House, na parang instead of a council, mas mabuti komisyon na para mayroong isang body na nag-aasikaso, puro senior citizen…

    JORGE L. BANAL, SR: At appointed by the President.

    VP LENI: Oo, na ang inaasikaso lang iyong lahat na affairs ng senior citizen.

    JORGE L. BANAL, SR: Noong mga meeting nga VP, noong ako’y natawag na magsalita, sabi ko bakit may komisyon for Children and Youth, for Women, for PWD, bakit nalimutan iyong 10million strong na natatanda. Nalimutan kami.

    VP LENI: Kaya kinukuwento ko nga kay Mr. Banal kanina na sa Naga noong Mayor pa ang asawa ko, tuwing October nabibigyan ng pagkakataon ang mga senior citizens na sila ang mamumuno ng buong lungsod. Ang aming mayor senior citizen, ang aming vice mayor, ang mga konsehal—nagse-session talaga sila, nagpapasa ng mga batas, pati iyong mga department heads, may mga counterpart na senior citizens at hindi lang ito isang linggo. Isang buwan.

    JORGE L. BANAL, SR: Dapat i-replicate iyan sa mga LGUs kasi kung natatandaan ko noong ako’y nag-aaral, sa student government umuupo sila bilang mayor, vice mayor.

    VP LENI: Oo parang ganoon ang konsepto. Parang pagbibigay din ng pagkakataon na mapakinggan sila.

    ELY: Opo. Okay siguro ang mga panukalang batas na iyan at sa mga susunod nating palatuntunan talagang mapaliwanag po iyan.

    VP LENI: Oo parating kulang ang oras natin.

    JORGE L. BANAL, SR: Alam niyo ka Ely, Vice, napasa na rin iyong Anti-Age Discrimination Employment Act.

    VP LENI: Iyon mahagala iyon.

    JORGE L. BANAL, SR: Dati-rati sa classified ads not more than 40 years old, ngayon bawal na.

    ELY: Pero marami pa ding nakakalusot.

    VP LENI: Pero mayroon pa pong isang panukalang batas na gusto nating maipasa. Iyong parang ipinagbabawal apihin.

    JORGE L. BANAL, SR: Elder abuse. Naku ang tagal nang pinag-uusapan.

    VP LENI: Opo iyon. Hindi pa din naipapasa?

    JORGE L. BANAL, SR: Oo, pero malipat na. Siguro pending pa iyan.

    VP LENI: Sana ngayong taon makahanap na ng liwanag.

    JORGE L. BANAL, SR: At saka Vice, sana magkaroon din ng ex officio counselor, ex officio board member kasi iyong kabataan mayroon, ang barangay mayroon, bakit nalimutan kami.

    VP LENI: Pasalamatan natin. Baka sa susunod puwede uli natin siyang ma-invite. Kasi marami pong nakikinig sa atin na seniors. In fact noong mga nakaraan may mga nagtetext sa atin maraming tinatanong. Sana po iyong mga nakikinig na nagtanong noong mga nakaraang linggo, sana po naliwanagan kayo. Marami pong developments. Madalas ata ang Seniors sa Congress ka Ely, kasi talagang nilo-lobby ang mga amendments. Pero sana sa mga susunod na buwan maimbita namin ulit kayo para i-update po ang ating mga seniors.

    JORGE L. BANAL, SR: Suwerte kami kasi na-sworn-in na iyong dalawa namin representatives, si Congressman Datol and Congress Lady Mila Magsaysay.

    VP LENI: Kasi noong 16th Congress ka Ely, hindi nakakaupo ang galing sa senior citizens. Ngayon okay na.

    ELY: Okay salamat po sa inyong oras.

    VP LENI: Maraming salamat po.

    JORGE L. BANAL, SR: Maraming salamat po.

    [End of Gap 2]

    [Advertisement]

    ELY: Itong pong istorya ng pag-asa, ito po’y syempre pagbibigay inspirasyon sa lahat po ng ating mga kababayan ano man pa ang katayuan ninyo sa buhay. Maganda ho ay malaman ho natin kung ano man iyong ginawang diskarte at pamamaraan ng ating mga kababayan para malampasan ang hamon o pagsubok sa kanilang buhay.

    VP LENI: Mapalad tayo ka Ely, ito and tema ng araw natin seniors, iyong ating bisita natin ngayon, heto ka Ely. Kaka-graduate nya lang ng high school noong Marso, March 2017 sa edad na 65. Ang ating pong bisita ngayon, Ma’m Teresita Andanar Dionglay. Magandang umaga po sa inyo nanay Tess.

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: Magandang umaga po.

    VP LENI: Siguro Ka Ely tanungin natin si nanay Tess, anong mga pinagdaanan at ngayon lang kung kelan sya naging 65, nag-graduate sya ng high school, at ano ka Ely ha, di lang basta basta graduate, Second Honorable Mention. Anong paaralan po ulit iyon?

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: La Salle Adult Knight high school.

    VP LENI: Ayon, La Salle Adult Knight high school.

    ELY: Ah meron palang ganoon.

    VP LENI: Oo…Parang sinasabi nyo po kanina libre iyong pag-aaral nyo, libre iyong pag-aaral, sinamantala.

    ELY: Pero kadalasan po pagka-Senior Citizen, ay iba na po ang pananaw sa buhay, wala nang…naku..kayo po, ano pong naging inspirasyon nyo bakit kailangan nyo mag tapos sa high school?

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: Wala ho sa aking iyong matanda na eh, wala na, maraming ngang nagsasabi sa akin, “Naku para pa’t nag-aaral ka.” Sabi ko, ay iba pa rin naman iyong nakapagtapos.

    VP LENI: Eto po, apat na taon nyo din…

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: Anim.

    VP LENI: Anim na taon.

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: Kasi inabot ako ng senior high…

    VP LENI: Ah tama, inabot ng senior high.

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: Inabot ako ng senior high, kaya challenge po talaga, kaya naging anim po. Pero pangarap ko po talaga iyong makatapos.

    VP LENI: Pero eto po, iyong elementary kayo, ilang taon kayo nag-graduate sa elementary?

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: Six years old…

    VP LENI: Pero hindi, Ilang, ilang taon kayo, anong edad nyo? Mga dose?

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: Kasi alangain ako mag grade 1 eh, eight years old.

    VP LENI: Ang aga ninyo nag umpisa.

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: Grade 1.

    VP LENI: Ah nag grade 1 ka ng 8 yrs old. So mga anim na taon. Mga nag graduate kayo mga 14 na kayo.

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: Ganon.

    ELY: Kasi po noon ma’am, Ma’am kapag ano, bawal pagka six years old, kailangan 7, pero wala naman pong kinder noon eh.

    VP LENI: So nag-graduate kayong ng elementary ng 14, pero bakit hindi na kayo nag high school, pagkagraduate nyo ng elementary?

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: Ay naku, sobrang hirap, maaga po kaming naulila talaga, 5 yrs old namatay na iyong tatay ko.

    ELY: Opo.

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: Tapos iyong panganay, naiiyak ako, tapos iyong panganay ko pong kapatid ang siyang, nag shoulder sa amin.

    VP LENI: Ah, sya na iyong nag paaral sa inyo.

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: Maagang….

    VP LENI: Tapos hindi na kayo nag trabaho, nag trabaho na kayo?

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: Ay deretso po iyong pag-aaral pero iyong kapatid ko 15 yrs old pa nga lang, nagkatulong na sya.

    VP LENI: Ah, nag katulong na.

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: Tapos naging bed ridden iyong nanay ko after seven years, namatay rin.

    VP LENI: Oo, Tapos kayo po…

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: Kaya kung saan saan din kami napatira.

    VP LENI: Sa mga kamag anak?

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: Sa mga kamag anak. Kung minsan, makakain lang kami.

    VP LENI: Ilan, ilan po kayong magkakapatid?

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: Pito, pito po, Vice.

    VP LENI: Pito, pero iyong kung saan saan kayo natira, hindi kayo nag hihiwalay pito? O watak watak kayo?

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: Watak watak.

    VP LENI: Watak watak kayo. Ikaw po, saan kayo…

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: Yy nag iintay ako sa mga tinirahan namin. Bakit…baka gusto mo mag aral, walang nag o-offer.

    VP LENI: Ah, walang nag o-offer.

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: Wala, hinihintay kong may mag offer kasi hindi naman sa pag-a-ano po, mula grade one consistent honor ako.

    VP LENI: Oo

    ELY: Opo.

    VP LENI: Tapos nag asawa, ilan nga po iyong sabi mo, ilan iyong anak nyo, kasi may siyam syang apo.

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: Apat na anak.

    VP LENI: Apat na anak. May siyam na apo, tapos nung nag aral kayong high school, nakapag aral na iyong mga anak nyo?

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: Ah, tapos na, tapos na po.

    ELY: Ah graduate na po sila.

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: Tapos na, tapos na sila, sabi ko, “ako naman.”.Talagang pangarap kong makatapos, nakapanuod po ako ng Magpakailanman, si tatay Nick, aba 60 yrs old, first year, sabi ko, “pwede pa pala ko.”

    VP LENI: Ganoon din kayo, nag first year kayo, 60 din.

    ELY: Pero iyong mga naging kaklase nyo po, sa high school, mga ka-edad nyo din po, ganoon din?

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: Ang ka-edad ko po ay fifty…

    ELY: Meron na din pong mga senior, ano ho?

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: Meron po.

    ELY: So talagang yan ay programa ng ating…

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: 16 above

    VP LENI: Oo…

    ELY: 16, oo. So ano pong balak nyo po, ngayong high school graduate na po kayo ngayon at syempre ano, syempre mag-aalaga sa mga apo, at least eh, maganda iyong pag tuturo.

    VP LENI: May kasama sya ngayon, ka Ely dito sa studio. May kasama syang dalawang apo, yun na iyong umaalalay kay nanay Tess, napaka, napakapalad na merong mga apo na handang handang samahan sya.

    ELY: Eh Libre na po, hindi na mag a-ano ng magtututor sa mga apo.

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: Wala na…

    VP LENI: Malalaki na eh, malalaki na iyong mga apo nya.

    ELY: Ah pwede na.

    VP LENI: Tingin ko etong panahon na ito para sa kanya naman, buong buhay nya para sa iba, ngayon para sayo naman. Ano po iyong mga kahirapan na pinagdaanan nyo, noong kayo ay high school?

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: Naku po, ang hirap talaga, gusto ko na gumive up, Vice. Kasi trapik, tapos siksikan sa bus, mapalad na lang kung kung paupuin ka, minsan nag tutulugtulugan sila.

    VP LENI: Pero gabi, pang gabi kayo diba?

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: Darating ako minsan sa amin 10:30, 11:00.

    VP LENI: Araw araw po iyon?

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: Araw araw yun. Hanggang ngayon, sabi ko nga, “Naku natapos ko iyon?”

    VP LENI: Oo ilang taon…

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: May award ka pa paminsan na perfect attendance.

    VP LENI: Meron po kayong ganoong award, hindi kayo nag-a-absent? Tapos nabalitaan ko po, may na-interview iyong aming staff na teacher nyo, na napakasipag nyo daw sa school. Hindi lang daw sa pag-aaral kung hindi sa pagtulong sa classroom.

    ELY: Opo. iyong teacher nyo po, ilang taon po?

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: Iba-iba. Ang adviser po naming ay ano, mga ano na po, late forties.

    ELY: Ah mas bata po.

    VP LENI: Mas bata sa inyo. Ang tawag sa inyo nanay?

    ELY: Okay so, napaka ganda po ng kanyang istorya at siguro, ano ho ba ang maipapayo ninyo sa atin mga kababayan? Lalo na po iyong mga kabataan na pwede naman mag-aral, tamad po mag aral.

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: May tumawag po agad sa akin, sabi ko, ay sabi nya, “Nanay, ay lola, gusto ko pong mag aral ulit.” Sabi ko, “O sige, saan ka ba sa Manila? Samahan kita sa La Salle, ay taga Agusan po ako.”

    ELY: Malayo po.

    VP LENI: Ah taga-Agusan pala.

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: Tapos iyong isa po, second year college lang nagbalik sa school sabi nakaka-inspire naman kayo, sabi nya.

    VP LENI: Pero kung mag titiyaga ka talaga, ka Ely, gaano kalayo iyong La Salle sa bahay nyo?

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: Pasig.

    VP LENI: Taga Pasig kayo?

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: Tatlong sakay.

    VP LENI: Tatlong sakay?

    ELY: Taltong sakay.

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: Tapos may tulay pa, may over pass pa.

    VP LENI: May over pass pa.

    ELY: Okay lang po iyong tatlong sakay kaya lang, trapik lang po diyan sa pasig eh. Sino ho ba Mayor jan? Hindi, talagang problema po ah, pati iyong Ortigas extension napakatagal na po iyan nirereklamo. Ay, hindi po natin alam ano ba talagang dapat na solusyon diyan. Opo, so sige po, ano po ang maipapayo nyo po sa ating mga kababayan siguro lalo na iyong mga kabataan.

    VP LENI: Oo, mga nagtatamad-tamarin.

    ELY: Dapat po talaga sila mag-aral. Wala po silang dapat gawin kung hindi mag-aral.

    VP LENI: Heto 60yrs old nag aral ng high school.

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: Ayun po, ang maipapayo ko po sa mga kabataan, kagaya po ng mga anak ko, kami po kahit po tulad namin na dumaan talaga sa sobrang hirap, iyong mga anak ko talagang pinupush kong makapag apos. Kasi ang hirap ng hindi nag aral, at ayoko po ng scenario na, “Nanay may sakit po iyong anak ko, nanay walang gatas,” ayoko, ayoko.

    VP LENI: Dapat nakakatayo sa sariling mga paa.

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: Kaya kahit walang baon, sige, anak, dadalhan ko kayo sa school.

    ELY: So, ang binabanggit ni Aling Teresita, ay iyong edukasyon, iba po talaga ito ano. Ito ang kayamanan na hindi pwedeng nakawin ng iba.

    VP LENI: Hindi pwedeng nakawin.

    ELY: So maraming salamat po sa inyo, aling Teresita.

    TERESITA ANDANAR DIONGLAY: Napapasalamat rin po ako sa inyo. Kahit man hindi po ako nakatapos ng kolehiyo, nakapag-inspire naman po ako sa inyo.

    ELY: Ayun, tama.

    VP LENI: Ayun, kaya patuloy po natin iku-kwento ang ang kwento ninyo, kasi nakakapagbigay po talaga ng malaking inspirasyon.

    ELY: Okay, salamat po.

    VP LENI: Maraming salamat po sa pagpaunlak ng aming imbitasyon.

    ELY: Ma’m, meron pa tayong mga ano, babatiin.

    VP LENI: Ayun, heto grineet ko ito noong isang linggo, kasi nameet ko ito sa Negros Oriental State University. Ngayon, nakikinig ulit sya, si John, ayun, magandang umaga sa iyo John, ikaw iyong nagsabi sa akin na walang linggong hindi mo kami pinapakinggan, kaya maraming maraming salamat. Sa labas naman ng, iyong mga kababayan natin na nasa labas ng Pilipinas, may nakikinig sa atin from California, Toronto, Canada, ito Qatar parang bago ito, ka Ely, Honkong, Ontario, Canada, tapos ito bago, Trinidad and Tobago, ayun, talagang iyong Pilipino, Ka Ely, nasa buong mundo na, Trinidad and Tobago, ah magandang umaga po sa inyo, sana po maayos ang kalagayan nyo jan, meron din, ka Ely Australia, Saudi Arabia, dito sa local, may mga nag text sa Atimonan Quezon, Quezon City, Naga City, Trese Martires sa Cavite, Makati, Iloilo, Batangas, Cebu, Olongapo, at marami pang iba, ka Ely. Meron din naghihintay sa atin sa labas, mga estudyante daw galing sa University of Makati, magandang umaga po sa inyong lahat at maraming salamat sa pag sama sa amin muli ngayon linggo.

    ELY: Okay, so, Maraming salamat po, Madam Vice President at good morning po sa lahat ng mga nakikinig nationwide at sa buong mundo sa pamamagitan po ng FB LIVE, VP LENI ROBREDO at RMN News Nationwide the sound of the nation. Maraming salamat, hanggang sa susunod na linggo, alas nueve hanggang alas dies ng umaga.

    – 30 –

    Posted in Transcripts on Sep 02, 2017