This website adopts the Web Content Accessibility Guidelines (WCAG 2.0) as the accessibility standard for all its related web development and services. WCAG 2.0 is also an international standard, ISO 40500. This certifies it as a stable and referenceable technical standard.

WCAG 2.0 contains 12 guidelines organized under 4 principles: Perceivable, Operable, Understandable, and Robust (POUR for short). There are testable success criteria for each guideline. Compliance to these criteria is measured in three levels: A, AA, or AAA. A guide to understanding and implementing Web Content Accessibility Guidelines 2.0 is available at: https://www.w3.org/TR/UNDERSTANDING-WCAG20/

Accessibility Features

Shortcut Keys Combination Activation Combination keys used for each browser.

  • Chrome for Linux press (Alt+Shift+shortcut_key)
  • Chrome for Windows press (Alt+shortcut_key)
  • For Firefox press (Alt+Shift+shortcut_key)
  • For Internet Explorer press (Alt+Shift+shortcut_key) then press (enter)
  • On Mac OS press (Ctrl+Opt+shortcut_key)
  • Accessibility Statement (Combination + 0): Statement page that will show the available accessibility keys.
  • Home Page (Combination + H): Accessibility key for redirecting to homepage.
  • Main Content (Combination + R): Shortcut for viewing the content section of the current page.
  • FAQ (Combination + Q): Shortcut for FAQ page.
  • Contact (Combination + C): Shortcut for contact page or form inquiries.
  • Feedback (Combination + K): Shortcut for feedback page.
  • Site Map (Combination + M): Shortcut for site map (footer agency) section of the page.
  • Search (Combination + S): Shortcut for search page.
  • Click anywhere outside the dialog box to close this dialog box.

    BISErbisyong LENI – Episode 18

    10 September 2017

    ELY: Magandang umaga, Pilipinas—Luzon, Visayas, at Mindanao! Ngayon po ay araw ng Linggo, September 10, 2017. Mga kasama, isa na namang edisyon ng “BISErbisyong LENI.” Tayo po’y napapakinggan sa RMN Naga-DWNX 91.1, RMN Cebu-DYHP 612, RMN Cagayan de Oro-DXCC 828, at RMN Davao-DXDC 621. At sa lahat po ng mga himpilan ng RMN nationwide. At siyempre, mapapanood din sa pamamagitan ng Facebook Live sa “RMN News Nationwide: The Sound of the Nation” at “VP Leni Robredo.” Tayo po’y napapakinggan ng ating mga kababayan maging sa ibayong dagat. Magandang umaga, Pilipinas! Ako pa rin po si Ely Saludar, at siyempre kasama natin ang Bise Presidente ng Republika ng Pilipinas, si Madam Vice President Leni Robredo. Ma’am, good morning po sa inyo!

    VP LENI: Good morning, Ka Ely! Good morning po sa lahat na nakikinig sa atin ngayon pong Linggong umaga. Sa mga taga-Naga at Bikolano, marhay na aga sa indo gabos! Alam mo, Ka Ely, fiesta doon, nag-umpisa noong Biyernes, kaya happy fiesta po. Sa mga tagapakinig po sa atin sa Cebu, Cagayan de Oro, and Davao, pati po sa mga karatig-probinsya, maayong buntag sa inyong tanan.

    ELY: Samantala, mga kasama, siyempre tulad po ng dati, alamin natin iyong mga naging aktibidad ng ating Bise Presidente sa nagdaang linggo. Ma’am, kumusta po?

    VP LENI: Gaya ng dati, Ka Ely, punung-puno iyong ating linggo. Sinimulan ito noong Lunes. Ito, Ka Ely, very interesting ito. May itinurn-over sa atin na replica ng 1734 na Murillo Velarde map. Parang ito, Ka Ely, iyong pinakaunang kumpletong mapa ng Pilipinas. At ito iyong mapa na ginamit natin sa laban natin sa arbitration. Sa arbitration. Ito, Ka Ely, hinand-over sa atin ng pamilya Velarde. Ang nalaman namin, Ka Ely, ito palang mapang ito, nandoon siya sa isang royalty sa Europe. Pero naging mahirap na, parang naghirap na iyong buhay, at ito ay pina-auction. Parang nabili ito ng pamilya Velarde sa halagang 12.5 million. Pero dinonate na lang nila sa gobyerno ng Republika ng Pilipinas. At iyong ibinigay sa atin, iyong replica noon. Kaya ito, very interesting ito, Ka Ely, kasi 1734 ito ginawa, pero nakikita na iyong Spratlys saka iyong iba pang mga islang pinagtatalunan natin sa West Philippine Sea, nandoon na sa mapang iyon. Pagpapakita na pag-aari talaga natin iyon.

    ELY: Maliwanag na ebidensya po iyan.

    VP LENI: Kaya iyon iyong ginamit natin sa kaso…Noong gabi, parang nagkaroon kami ng exchange program para sa Angat Buhay. Actually, three days ito, Ka Ely, pero parang nagkaroon ng dinner sa opisina. Inipon namin iyong iba’t ibang women’s organization na tinutulungan namin, pati iyong mga partners. Ipinakilala sila sa bawat isa, para iyong partners namin, matutulungan nang mag-market ng mga produkto nila itong mga women’s organization. Tapos iyong Miyerkules, pumunta kami, Ka Ely, sa Barangay 181, Maricaban sa Pasay. Ito iyong once a month na ginagawa namin, ang tawag namin Metro Laylayan visits. Pumupunta kami sa mga mahihirap na lugar dito sa Metro Manila. Kasi kung natatandaan, Ka Ely, ng mga tagapakinig natin, every week sinusubukan naming magbisita—mga dalawang araw sa isang—sa mga pinakamahihirap na lugar sa buong Pilipinas. Pero iyong usapan namin, huwag kakalimutan iyong Metro Manila, kaya once a month mayroon kaming Metro Manila na Metro Laylayan. Pumunta kami sa Barangay 181, Maricaban, at masaya, Ka Ely. Nagdala kami doon ng prospective employers. Mayroong mga na-hire on the spot. Kasi nakita namin, hindi na sapat iyong magbibigay ka lang ng pangkain, magbibigay ka lang nang kung anu-ano, pero mahalaga talaga iyong trabaho. Kaya bawat baba namin ngayon, talagang nagdadala na kami ng mga puwedeng magbigay ng trabaho. Kaya nagpapasalamat din tayo, Ka Ely, sa local government ng Pasay, sa pamumuno ni Mayor Calixto saka ni Congresswoman Emi Calixto-Rubiano. Napakasisipag nila, Ka Ely. Habang nandoon kami, nagkaroon sila ng parang medical-dental mission. Kumpleto, hindi lang doon. Maraming mga ibinibigay iyong city government of Pasay na regular nilang ibinibigay. Pati iyong mga tubig inumin, kasi mayroon pa palang mga lugar na mahina iyong tubig, mayroon silang ganoong serbisyo. Mayroon silang parang dental bus. Ito kumpleto—inakyat ko, Ka Ely, iyong bus—kumpletong kumpleto. Nandoon na iyong dental chair, may dalawang dental chair, lahat ng equipment nandoon. Iniikot nila ito sa lahat na barangay. Sabi ko nga, kung mayroon sanang ganito iyong mga local government units natin, lalo na sa malalayong lugar, ang laki sanang tulong.

    Ito, Ka Ely, Biyernes, Sabado. Biyernes, Sabado, umuwi ako sa amin sa Naga kasi fiesta nga. Alam mo, Ka Ely, iyong fiesta sa Naga, halos sampung araw. Nag-uumpisa ito ng second Friday of September. Ang imahe ng aming… iyong aming patron saint, Nuestra Señora de Peñafrancia, nililipat ito from the Basilica to the Naga Cathedral. Pero iyong paglipat nito, Ka Ely—iyong tawag nga, traslacion—napakaraming taong sumasama. Iyong estimate ngayon ng mga taong sumama, mga 2 million, 2 million ngayong taon. Ito, Ka Ely, para siyang iyong Nazareno sa Quiapo. Iyong pagdala, talagang pinaghihirapan, napakaraming taong sumasama. Ito, Ka Ely, naaalala ko, siguro mula grade school ako, sumasama na ako sa prosesyon na ito. Hanggang ngayon—ngayon mahigit singkuwenta na tayo—walang patid iyong pagsama sa traslacion. Ang naaalala ko, parang once ko lang ito na-miss, noong nag-aral iyong asawa ko sa US. Wala kami noong Peñafrancia fiesta, pareho kami. Iyon lang iyong taon na hindi kami kasama. Halos lahat ng tagadoon sa amin, sumasama talaga. Ngayong taon, nagyaya ako ng mga kasamahan ko sa opisina, para ipakilala din iyong devotion. Mayroon sa kanila pangalawang taon na ng pagpunta, mayroong mas marami, kaya sana padami nang padami sa bawat taon, kasi very miraculous iyong Peñafrancia. Ito, Ka Ely, noong Biyernes after ng traslacion, ito iyong first day ng Novena. Mag-e-end iyong Novena sa Sabado. Iyong Sabado, iyong last day ng Novena… Kung iyong traslacion inilipat iyong image on foot sa Basilica hanggang Cathedral, ito namang last day ng Novena, on the ninth day, ililipat from the Cathedral to the Basilica, pero idadaan naman sa Bicol River. Kaya fluvial procession naman ito sa susunod na Sabado. Ang kakaiba dito, mayroong paniniwala na lalaki lang iyong puwedeng sumama sa fluvial, kasi dapat daw iyong—ang tawag namin sa Virgin of Peñafrancia, Ina. Dapat daw si Ina lang iyong babae. Kaya ito, kapag fluvial procession, iyong lahat ng mga lalaki sumasama.Kaya ito, dinadayo talaga ito ng maraming tao.

    ELY: Pati po mga turista pinupuntahan po iyan.

    VP LENI: Oo. Saka marami nang naging… parang naging nasa receiving end ng mga miracles niya. Actually, noong Biyernes, marami akong bisita sa bahay na mga regular na pumupunta kasi nabigay iyong kahilingan. Kaya iyong mga nabibigay iyong kahilingan, parang mayroon na silang devotion, mayroon na silang promise na taon-taon pupunta.

    ELY: Okay, so next Sunday, nandoon po kayo sa Peñafrancia…

    VP LENI: Sabado. Sabado, Ka Ely, kasi iyon iyong end ng kapistahan. Bumalik lang ako ngayong araw kasi kailangang magtrabaho mula bukas hanggang Biyernes.

    ELY: Pero siyempre mapapakinggan niyo sa ating palatuntunan ang ating Bise Presidente kahit siya po ay nasa Naga.Okay, so ang dami po ng ating schedule, talagang punung-puno… Pero ang importante dito, at mayroong mga nagte-text din… At least napagtutuunan ninyo ng pansin iyong pangangailangan ng ating mga kababayan. Ang dami kasi, ang concern ngayon, iyong trabaho at iyong serbisyong kalusugan.

    VP LENI: Oo, napakarami. At mapalad tayo, Ka Ely, maya-maya sa pangalawang segment natin, mayroon tayong napakahalagang bisita. Ito po iyong representative ng PhilHealth. Kasi halos linggo-linggo mayroon pong tanong tungkol sa PhilHealth. Kaya mapalad tayo ngayong umaga at pinaunlakan po iyong ating imbitasyon. Maya-maya po ay makakausap natin siya.

    ELY: Okay, samantala, mga kasama… Siyempre ang inspirasyon po ng ating Bise Presidente ay ang sambayanang Pilipino. Maganda din iyong mga balita, Madam Vice President, diyan sa Presidential Electoral Tribunal o PET. Mukhang lumilinaw, gumaganda. Patuloy na nakaka-score po ang inyong kampo.

    VP LENI: Ito, Ka Ely, napakasayang balita ito, kasi kahit na inaasahan naming mangyayari siya, noong dumating iyong balita, talagang napakalaking bagay pa din. Alam niyo, parang hindi tayo makabuwelo sa trabaho dahil mayroong ibang nangangamba na kukunin iyong puwesto sa atin. Pero iyong desisyon ngayong linggo ng PET, parang ipinapakita na walang dahilan para mag-alala tayo. Parang sinasabi niya… parang sinabi ng Supreme Court na hindi totoo iyong paratang na naging madumi iyong eleksyon. Hindi totoo iyong paratang na nagkaroon ng dayaan noong eleksyon. Kaya ito, Ka Ely, napakalaking tinik— Hindi lang sa amin, pero iyong mga supporters na nag-alala. Parang sinasabi ng Supreme Court na mali iyong paratang.

    ELY: So ito iyong first of three issues na ni-raise sa protest.

    VP LENI: Pero ito iyong pinakamalaki, Ka Ely. Ito iyong pinakaimportante. Kasi kahit iyong next two issues, ano din ito… Ang term nga ng aming abogado, naghihingalo na.

    ELY: Eh ‘di parang magiging moot na lang—

    VP LENI: Mayroon naman, Ka Ely… Mayroon naman. Kasi iyong pangalawang issue, parang revision. Iyong pangatlong issue, annulment. Pero iyong pinakamahalaga talaga iyong first issue. Kasi iyong first issue, parang iyong tanong talaga, nagkaroon ba ng dayaan? Ang tanong doon, naging marumi ba, hindi ba dapat pagtiwalaan iyong proseso? Parang sinabi ng Korte Suprema na dapat tiwalaan kasi naging malinis, naging maayos.

    ELY: Okay, so, ayon ho, mga kasama. Sabihin din natin, parang natapos talaga iyong issue at bagamat sa kabila niyan, tuluy-tuloy pa rin ang inyong trabaho at tungkulin sa ating pamahalaan.

    VP LENI: Pagdating naman, Ka Ely, sa trabaho, hindi natin hinayaan na maistorbo tayo ng kaso. Pero iyong pagkapanalo sa Supreme Court noong pag-dismiss ng first issue, parang mas para sa supporters natin iyon, Ka Ely. Alam niyo, hindi naman alam kung ano iyong araw-araw na nangyayari, nag-aalala. Kasi iyong kabilang kampo, maraming press release na hindi naman totoo. Ito, parang sinasabi ng Supreme Court, “Hindi totoo iyong sinasabi ninyo kasi ito iyong katotohanan.” Kaya napakalaking bagay.

    ELY: Magandang balita po iyan… At sa iba pong mga balita, talagang ang matindi ho ang nangyari… Kayo po ay naging human rights lawyer, at marami po talaga ang issue ngayon. Ang matindi ho, pati mga kabataan talagang sunud-sunod. Pero ayon sa Malacañang daw ay mukhang sinasabotahe, sabotahe ito.

    VP LENI: Ito naman, Ka Ely, sino namang magsasabotahe nito? Sino namang may kapasidad? Sino iyong may kapasidad na mampatay? Nakakalungkot. Mula pa noong day one… Mula pa noong day one, noong nagsimula iyong patayan, ipinahayag na natin iyong ating pagkabahala. Pinapahayag na natin iyong pagkamuhi sa ganitong paraan ng kampanya laban sa droga. Tayo ay naniniwala na matindi talaga iyong ating problema sa droga dito sa Pilipinas, pero alam mo, Ka Ely, iyong pag-aalala kasi natin, sa ibang bansa ginawa na rin iyong ganitong strategy—iyong mampatay nang mampatay—pero wala namang nangyari. In fact, sa maraming mga bansa sa buong mundo na ginamit itong patayan bilang isang istratehiya, hindi naman ito naging successful sa pagsugpo ng ilegal na droga. Kaya iyong parati nating kampanya, sana hindi patayan iyong strategy. Eh ang nakakalungkot, halos araw-araw mayroon tayong bagong balita na kabataan na iyon iyong pinapatay. Ang tanong ngayon siguro, ano kaya iyong iba pang mga patayan? Sino kaya doon iyong pinatay na wala namang kalaban-laban, wala namang kasalanan? Iyon iyong nakakatakot.

    ELY: Pero ang maganda po dito, iyong taxi driver ay nasa kustodiya na ho ng Commission on Human Rights. Alamin natin kung ano ang magiging statement niya tungkol dito.

    VP LENI: Ito, Ka Ely, nananawagan din tayo. Alam mo, Ka Ely, marami naman tayong kilalang mga kapulisan na mga matitino. Ang paniniwala ko, mas marami pa din iyong mabubuti, mas marami pa din iyong mga matitino. Kaya nananawagan tayo sa kanila na tulungan tayong isalba iyong institusyon ng kapulisan. Huwag natin sanang hayaan na sisirain iyong buong institusyon ng mga pulis na hindi mabuti iyong hangarin. Kasi itong institusyon talaga, Ka Ely… Marami akong kakilala, marami akong kaibigan na mga pulis na talaga namang matitino, maaayos, at nadadamay sila sa kasamaan ng ilan nilang kasamahan.

    ELY: At siguro linawin ho nila, ipaalala natin sa kanila, may termino po ang isang pangulo. Hanggang anim na taon lang, ngayon lima na lang. Sila baka nandiyan pa sila sa serbisyo. Kung may kaso sila… Siguro ay mag-isip. Pero ngayon binabanggit naman ngayon na sumunod sa rules of engagement. Okay po iyang kampanya—linawin po natin, Ma’am… Tayo po ay sumusuporta sa kampanya laban sa droga.

    VP LENI: Oo naman, at naniniwala na totoo iyong assessment na napakatindi ng problema natin sa droga, at kailangan mayroon tayong matindi din na solusyon na gagawin. Pero huwag naman sana iyong patayan.

    ELY: Iyon, maliwanag po iyan… Samantala, mga kasama, mamaya ho ay magkukumustahan tayo. Ihanda niyo na po iyong inyong mga tanong, at magbibigay din kami ng dagdag na impormasyon tungkol dito sa PhilHealth. At mayroon pong panukala na nakalusot po sa Kamara.

    VP LENI: Tapos na sa third reading, at excited tayo. Tingin natin makakapasa naman ito sa parehong, parehong kapulungan ng ating Kongreso.

    ELY: Samantala, bago tayo mag-break, basahin ko lang… May pahayag itong si dating DSWD secretary Judy Taguiwalo, na mukhang galit na galit. Ang sabi niya: “May hero’s burial na, may holiday pa si Marcos!”

    VP LENI: [laughs]

    ELY: Sabi po iyan ni DSWD Secretary Judy Taguiwalo. Samantala, mga kasama, sa ilang sandali, mayroon po tayong makakapanayam dito sa ating studio. At ito po ay mula sa PhilHealth.

    [END GAP 1]

    [Advertisement]

    ELY: Samantala, ma’am ito na, nasa ating studio na ang taga PhilHealth.

    VP LENI: Nagpapasalamat tayo, special guest natin ngayong umaga, Dr. Israel Francis Pargas. Siya ang vice president for corporate affairs, at siya din ang spokesperson at saka head executive assistance ng office of the president ng PhilHealth. Kaya magandang umaga po Dr. Pargas.

    DR. ISRAEL PARGAS: Magandang umaga po VP Leni and of course, Ely. Magandang umaga po sa lahat ng taga-pakinig natin, at sa nanonood din sa Facebook.

    VP LENI: Opo naka Facebook Live din po tayo. Alam ninyo doc, halos linggo-linggo ata ka Ely, may narereceive kaming mga katanungan, mga text messages, tungkol sa PhilHealth coverage. Kasi karamihan sa mga dinudulog sa amin medical concerns. At ano talaga, parang ma-acknowledge natin na napakalaking bagay talaga, o napakalaking role ng PhilHealth sa buhay ng bawat Pilipino. Ang problema lang po marami pa ring hindi nakakaintindi. Nagkaroon po kami ng bisita galing DOH, sinubukan niya ding ipaliwanag, pero hanggang ngayon marami pa ding hindi nakakaintindi. Gaya noong sa compulsory coverage, ano ang kaibahan ng nagko-contribute sa hindi nagko-contribute. Ano ang iba’t ibang mga packages. Kaya iyon po siguro ang tanong namin sa inyo ngayon pong umaga.

    ELY: So siguro unahin muna natin at linawin din natin sa ating mga kababayan. Kasi iyong iba kahit may PhilHealth, madalas nagkakamali po iyong iba, bakit ganoon, bakit senior citizen ako tapos bakit may bayad. Pero kung minsan hindi po nila naiintindihan na dapat government hospital. Iyong billing, ano?

    DR. ISRAEL PARGAS: No balance billing. Well, VP Leni and Ely, unahin ko lang doon sa senior citizen kasi iyon po ang nabanggit ninyo. So sa pagiging senior citizen kasi ngayon ang sinasabi ng batas iyong Expanded Senior Citizen Law, iyong RA 9615, ay automatic members ang lahat ng senior citizens.

    VP LENI: Whether indigent o hindi.

    DR. ISRAEL PARGAS: Opo pero may kasunod po iyon. Except for those na members na ng PhilHealth in some of its sectors. Halimbawa po, kayo ay senior citizen pero kayo ay nagtatrabaho pa.

    VP LENI: So may automatic na contribution pa siya.

    DR. ISRAEL PARGAS: Opo. Tapos ang senior citizen na nagretire from service, pensioner siya, tapos may 120 months of contribution siya sa PhilHealth, lifetime member na po siya hindi na kailangan magbayad siya. Tapos iyon pong mga senior citizen na hindi mabibilang doon, sila na ngayon ang mga automatic members na hindi sila magbabayad ng kontribusyon pero ang magbabayad is the government na galing po doon sa mga kinikita sa mga sin taxes. So either way, wala pong dahilan na ang isang senior citizen ay hindi makakakuha ng benepisyo ng PhilHealth.

    VP LENI: Okay. So ito po, ang PhilHealth, so whether government o private hospital, na-avail siya?

    DR. ISRAEL PARGAS: Yes po, VP. So ang atin pong accredited healthcare providers ay hindi nalang ospital ngayon, even mga healthcare facilies like ambulatory surgical clinics, freestanding dialysis clinics, maternity clinics, animal bite treatment centers—at iyon po ay pribado o gobyerno. So kinakailangan lang ma-accredit po ng PhilHealth.

    VP LENI: Iyong sinasabi mong gobyerno lang, iyon ang no balance billing.

    DR. ISRAEL PARGAS: Opo. So ngayon po ang ating tinatawag na no balance billing it’s a 100% financial protection para doon sa lahat na identified na miyembro na puwede. Ito po VP ang tinatawag nating mga members ng indigent program, o iyong mga sponsored programs na members natin, iyon pong ating mga kasambahay ay afforded of this, and the senior citizens principal members and lifetime members. Pero iyon pong no balance billing ang ibig sabihin po noon, dapat po wala na po kayong babayadan, hindi na po kayo sisingilin ng doctor at ng ospital, at dapat lahat ng serbisyo na ibibigay ng ospital. Ang kondisyon na ito, other than iyong membership na iyon, dapat in government facility and in service accommodations po.

    VP LENI: Ito kasi madalas itong mangyari lalo na noong congressman ako, kasi ikaw ang lalapitan ng mga pasyente. Mayroon po kasing mga services na hindi available sa government hospitals, wala silang choice, pupunta sila sa private hospitals. Paminsan din emergency situations, ang mas malapit na puntahan private hospital. Ang tanong po, kung sa private hospital ka dinala, hindi doon nagwowork iyong no balance billing, pero from PhilHealth, ano ang maaasahan nila?

    DR. ISRAEL PARGAS: Opo, kung halimbawa po ay sa private hospital pareho lang po ang benepisyo na binibigay natin kung ikaw ay nasa gobyerno o nasa pribado, except nga kung ito ay iyong no balance billing. So halimbawa po, ang atin po kasing benepisyo ngayon ay nakapakete. So halimbawa po, kaso ng pulmunya. Ang pulmunya po ay kinakailangan maospital, mayroon kasing mga pneumonia na hindi kailangan i-confine. So iyon pong tinatawag nating mga direct or severe type na pneumonia. Kung kayo man po ay sa gobyerno o sa pang-pribadong pagamutan nagpunta, ang atin pong mga direct type of pneumonia ang ating case rate is Php 15,000. Automatic po iyon. Kung ito naman ay severe type, Php 32,000. Pero VP ang kailangan din kasing maintindihan ng ating mga miyembro, doon po sa pakete na iyon ay kasama po ang ospital, at bayad sa doctor. Kasi importante iyon kasi ang pakiramdam ng iba nating mga miyembro wala silang nakukuhang benepisyo pagdating sa doktor. So halimbawa po sa Php 32,000, 30% of that or around Php 9,600 para sa doctor po iyon. So kung magbabayad po kayo sa doctor, kung minsan iyon ang nangyayari personal kang nagbabayad sa clinic ng doktor, dapat sasabihin ninyo po sa kanila meron po kayong PhilHealth para makaltas doon sa babayadan natin.

    ELY: Pero doc, halimbawa sa mga government hospital wala po iyong mga facilities iyong MRI, iyong mga CT-SCAN, iyan po ang pinakamahal pag salabas po gagawin. Kaya iyan po ang talagang sabihin natin ay pahirap na talagang nirereklamo po ng ating mga kababayan.

    DR. ISRAEL PARGAS: Tama po iyon. Iyan din po ang isa sa mga balakid ng tinatawag nating no balance billing, the supply side. Pero ano po ang sinasabi ng ating policy on this. Kung hindi po kasi available ang serbisyo, hindi lang serbisyo pati gamot. Kung minsan simpleng diagnostic walang, i mean may mga pagkakataon pong ganoon. Ang sinasabi po ng ating no balance billing, dapat ang facility o ang ospital ay may mekanismo para siya ang may kaukulang kausap na sa labas, at sila din ang magbabayad. Iyon po iyon. Pati po ang gamot na halimbawang hindi available sa kanila, dapat po mayroon iyang mga tinatawag na consignment in any other pharmaceutical industry sa labas or klinika or pharmacy, na doon kukuhanin pero ang ospital pa rin ang magbabayad.

    VP LENI: Iyon ata iyong, doc, noong first time ko na nalaman na parang dapat sana ganoon. Kasi doon sa, I guess iyong experience ko, doon po sa amin noong congressman ako, sasabihin ko okay na paospital. Sasabihin nila pero po kailangan kasi namin magMRI, o ultrasound, wala po doon sa ospital so sa private kami pupunta, akala nila hiwalay iyon sa bayad.

    DR. ISRAEL PARGAS: Dapat po ay may kausap na iyong ospital mismo. At siguro po naman malaki na po ang pondo na naibibigay sa DOH, and kasama dito ang tinatawag na facility enhancement, kasama iyong mga equipment doon.

    VP LENI: Oo, dapat sana i-target na kumpleto.

    DR. ISRAEL PARGAS: So iyon po ang nakapaloob naman ngayon. Even doon sa tinatawag na bagong batas na nabanggit ninyo kanina, to make sure that the health system works ay kasama din po ito sa bagong batas ay iyong pagkakaroon, even nga po iyong human resource kapag kulang, kasama din doon at nabanggit sa batas na mapunan dapat.

    VP LENI: So ito po ulitin natin para klaro sa mga tagapakinig. Halimbawa dinala po kayo sa government hospital, kailangan niyo magMRI o mag-ultrasound pero walang facility sa government hospital, kanino sila lalapit para makakuha sila ng ganoong services sa labas?

    DR. ISRAEL PARGAS: Okay. Ang dapat po kasi mayroon na mismong kausap. Ito po iyong, I’ll repeat clarify ko lang, those who are covering the no balance billing. Iyan po ay alam na alam na policy ng ating ospital. So the hospital, dapat po na kapag kayo ay nirefer sa labas, sila po ay may kausap na mismo at hindi kayo sisingilin. Dapat po iyon ay kasama na doon sa benepisyo na ibinibigay. Kung mayroon pong hindi available sa kanila, tapos sa labas kukuhanin, dapat po may ganoong mekanismo kasi iyon naman ay kasama sa polisiya.

    VP LENI: Balikan ko lang doc iyong sinasabi mong packages. Kasi ang PhilHealth may mga packages. Ilan ba lahat ang packages ng PhilHealth.

    DR. ISRAEL PARGAS: Ang atin pong medical packages for iyong medical illness is around 4,600. Ang ating mga surgical or operation packages ay around 4,800, so a little less than 10,000.

    VP LENI: So kanina nabanggit ninyo iyong pneumonia. Sabi ninyo pag moderate Php 15,000 iyong package. Pag severe, Php 32,000. Iyong mga nanganganak doc, ano ba iyong, magkano ba iyong package?

    DR. ISRAEL PARGAS: Sa panganganak po natin, ang atin pong c-section for example, that’s Php 19,000. Kapag ito namang normal na panganganak, ang atin pong binabayad is Php 8,000. Kapag ito po ay doon ginawa sa ating mga maternity clinics o birthing homes, kapag ito naman po sa ospital, Php 6,500, normal delivery. Tapos mayroon din po tayong pre-natal package which is Php 1,500.

    VP LENI: Iyong pre-natal package na Php 1,500, ano iyon buong pre-natal?

    DR. ISRAEL PARGAS: Yes po buo po. Tapos mayroon pa din pong kasabay, iyong ating tinatawag na newborn care package. So pag nanganak ka tapos iyong bata nailabas na, mayroon pong newborn care package, ito po’y Php 1,750 kung saan kasama po doon ang serbisyo ng immunization, pati po iyong newborn screening, iyong para doon sa bagong panganak. Sa pagdating sa maternity at doon sa panganganak hindi lang po ito doon sa nanay, kung hindi pati sa bata.

    VP LENI: Kasi doc isa sa pinakapopular na hingiin ng tulong sa amin iyong dialysis. Ito iyong sa PhilHealth, ano ang package para sa dialysis.

    DR. ISRAEL PARGAS: Ang dialysis po natin, ay iyan actually ay isa sa exemption sa ating mga benepisyo, because regularly ang ating benepisyo ay 45 days in a year para magamit. Ang dialysis po is up to a maximum of 90 days. Tapos per session po binabayadan ng PhilHealth is Php 2,600. Tapos po naman, iyon naman po ang hemo-dialysis o peritoneal dialysis. Mayroon pa rin po kaming isang pakete, ito po ay nagkakahalaga ng Php 270,000 para po doon sa ating tinatawag na peritoneal dialysis package. Iyon naman po ay ibang paggagawa ng dialysis, idinadaan sa machine. Iyon po ang binubutasan ang tiyan, tapos doon pinapadaan ang dialysis solution at ito po ay puwedeng gawin kahit saan, sa bahay o opisina. Ambulatory po iyon, Php 270,000 package naman po iyon per year.

    VP LENI: So gustong sabihin, ulitin ko lang kasi marami tayong pasyente dito. Maximum of 90 sessions a year, tapos bawat session ay Php 2,600. Kasi maraming lumalapit sa Office of the Vice President ngayon, ang sasabihin nila ubos na po kasi ang PhilHealth namin. Ang ibig sabihin noon nakatapos na sila ng 90 sessions. Ang problema nito ka Ely mayroon tayong mga kababayan na ilang beses sa isang linggo nagda-dialysis.

    DR. ISRAEL PARGAS: Opo, twice or thrice.

    ELY: At kasi mahabang gamutan hanggang hindi i-transplant.

    DR. ISRAEL PARGAS: Hanggang hindi napapalitan ang bato, ay patuloy po ang dialysis. Ang atin naman pong coverage with regard to kidney transplantation under our package is actually, ito ang pinakamalaki, Php 600,000.

    VP LENI: Mas malaki siya kaysa sa bypass?

    DR. ISRAEL PARGAS: Opo, ang bypass namin under the package is Php 550,000. Biruin ninyo naman po ang ating kontribusyon lang ay Php 6.60 a day, for the whole family pa iyon.

    VP LENI: At saka may mga mandatory membership pa.

    DR. ISRAEL PARGAS: Mahal pa po ang sigarilyo actually. [laughs]

    ELY: Iyong sa chemo, iyong mga cancer po.

    DR. ISRAEL PARGAS: Yes we do cover for chemo. The chemo would run per cycle, would run from Php 4,000-7,800 ang per cycle natin depende sa klase. Even po iyong mga radiotherapy. Katulad halimbawa sa breast cancer na kinakailangan ang mga radiotherapy, binabayadan din po natin.

    VP LENI: Napakahalaga ng PhilHealth ka Ely, lalo na sa mga naghihirap nating mga kababayan. Kasi nakakaawa minsan iyong, ito nga madalas kasi naming masalubong ang mga circumstances na pupunta kami sa isang probinsya may makikita ka na isang babae na may bukol na napakalaki na. Tapos pag tinanong mo kung nagpacheck-up ka na ba, sasabihin niya hindi po kasi wala kaming pera. Parang hindi alam na hindi naman kailangan iyong pera sa lahat na galaw ng pagpapacheck-up.

    DR. ISRAEL PARGAS: Iyon nga din po ang gusto namin iparating lalung-lalo na sa ating mahihirap na kababayan. Kasi katulad nito, ang binabayadan ng ating gobyerno is around 15.7 million families. So libre na iyon sa PhilHealth, no balance billing. That’s around 43 million—46 million Filipinos. So dapat po pag nagkaroon na sila ng ID ng PhilHealth, that is actually empowering. Kasi pag pinakita mo sa gobyerno, no balance billing na dapat. So dapat empowering iyan, huwag na sila matatakot magpacheck-up. At iyon nga ang lagi naming sinasabi, kahit po tayo’y mahirap, with PhilHealth, hindi po charity case iyan. Kayo po ay paying patient ng gobyerno. Hindi kayo maglalabas ng pera, but PhilHealth will pay for those services po.

    ELY: Kasi alam na natin na prevention is better than cure. Pero marami pong nananawagan na sana libre po ang medical check-up, libre po ang laboratoryo. Para po kung alam nila na, ito mataas pala ang aking cholesterol, iiwasan na po nila iyong mga pagkain na bawal. At sa tingin ko po mas makakatipid po ang gobyerno, kasi kung agad na makakaiwas na lumubha ang sakit, hindi po ba puwedeng malibre iyong mga check-up? Biruin mo, Php 300-500 na ngayon kaya umiiwas ang ating mga kababayan. Pero hindi mo rin masisi kasi ang Php 300 pagkain na iyan.

    DR. ISRAEL PARGAS: Tama po, actually mayroon na po tayong ganyang benepisyo. We call it primary care benefit package. Kung saan kasama ang konsultasyon, kasama ang preventive, promotive, and curative part. Ibig sabihin, preventive just like katulad ng mga breast examination and all, may gamot din na kasama na binibigay for some cases. Kaya lang sa ngayon po iyan ay limitado doon sa ating mga again, mahihirap na kababayan. Pero doon po sa ating benefit, iyon atin pong medium term plan for 5 years, kasama na po ang expansion of this primary care to all other sectors. Ibig sabihin kasama na tayo. So iyan po ay actually kasama rin doon sa nakalagay na bagong batas, iyong coverage.

    VP LENI: Iyang bagong batas din, kasi tingin ko kaya nagkakaroon ng ganoong impresyon ang mga mahihirap na wala kaming PhilHealth, kasi di ba for the longest time ang membership ng PhilHealth doon sa mga nagko-contribute.

    DR. ISRAEL PARGAS: Actually it started there as an off-shoot of the medicare, GSIS and SSS. Noong nasa-batas na po ang PhilHealth, ay nagsimula na pong magkaroon ng tinatawag na sponsorship program para sa mahihirap. Kaya lang VP kasi that time, the sponsorship program depende sa local government. So kung sino may budget, at iyong mga issues before na political indigent. Hanggang sa na-ammend na po ang batas.

    VP LENI: Iyon ba iyong 2013 na National Health Insurance Act. Ito napakalaking bagay na ito, napirmahan ito ni Pangulong Aquino 2013, RA 10606. Ito kung hindi ako nagkakamali, ito iyong klaro na na bibigyan ng automatic membership iyong mahihirap.

    DR. ISRAEL PARGAS: During that time po noong napirmahan na iyong 10606, ang nangyari, national government na ngayon ang nag-identify through DSWD. National government na rin ang nagbabayad through the GAA kaya nasigurado na ang mahihirap ay nandoon.

    VP LENI: Ang tanong po nito, sabi ninyo po kasi na napaka-empowering noong ID. Iyong ID, halimbawa ako mahirap wala akong ID, saan ako pupunta?

    DR. ISRAEL PARGAS: Kung wala po kayong ID, puwedeng-puwede po kayong pumunta unang-una sa opisina ng PhilHealth, kahit saang opisina. Pero kami po mismo ay pumupunta at bumababa sa mga munispyo, iyon pong tinatawag namin na Alaga Ka campaign, kung saan ipinapamigay namin ang ID, member data record at kami po ay nagbibigay ng impormasyon. Pero ang mahalaga po dito, kung halimbawa talaga na wala pa pong ID at nangailangan po ng gamutan, ang PhilHealth naman po ay naka-connect na sa mga ospital through a portal database. Sasabihin niyo lang po ang pangalan doon, at kung ang pangalan niyo po ay nandoon, ma-identify na po kayo kung kayo’y mahirap o hindi.

    VP LENI: Pero paano iyon, ito kasi ay nangyayari rin na mahirap ako pero wala iyong pangalan ko, saan ako puwede humingi ng tulong?

    DR. ISRAEL PARGAS: Opo. Ito naman ay from 2013 hanggang ngayon, desidido, seryoso po ang gobyerno na lahat ng mahirap ay makakuha ng benepisyo. So papano po iyong kayo ay mahirap, pero hindi pa kayo miyembro. Una, mayroon po kaming tinatawag na point of care, at the point of care, kapag nandoon na kayo sa ospital at kailangan ninyong ma-ospital, pero hindi kayo miyembro, kapag kayo po ay na-identify ng social worker na indigent, kayo po ay automatic na ipapamiyembro. Ang magbabayad ng premium is the hospital or any other sponsor. Sa ngayon po ng 2017 naman naglabas ang through the GAA, naglabas ang gobyerno ng tinatawag na point of service. Iyon pong point of service, nag-allot ng Php 3 billion budget ang gobyerno para po those who are financially incapable to become mebers, walang pambayad, at the point of service kailangan, sila po ay makakakuha ng benepisyo ng PhilHealth at ang ibabayad po doon ay manggagaling sa Php 3 billion.

    VP LENI: Halimbawa wala pa naman akong sakit, narinig tayong umaga, gusto ko na ring mag-apply ng ID. Pupunta ako sa opisina ng PhilHealth, ano ang kailangan kong dalhin.

    DR. ISRAEL PARGAS: So ngayon po kung gusto ninyo magpamiyembro sa PhilHealth, actually wala po kaming nirerequire na document except for one. Iyon pong PhilHealth Member Registration form PMRF—o ang lagi kong tawag, PhilHealth’s most requested form. Iyon lang po. Fill-up lang po noon sa PhilHealth po, or they can download it online, tapos po iyon na po. Kailan po kami manghihingi noong mga tinatawag na dokumento? Katulad ng marriage contract. Iyon po manghihingi kami kung halimbawa ide-declare noong dependent ang inyong asawa, pero ang idedeclare ninyo ay apat. [laughs] Kasi kailangan natin maprove kung sino ang legal. Pero kung hindi naman po, walang kailangan.

    VP LENI: Ito, kasi noong nag-aabugado pa ako ka Ely, parating may ganitong problema iyong beneficiary. Halimbawa hindi kayo kasal, nagsasama lang kayo pero hindi kayo kasal, parang ganoon sa probinsya, pero ang turingan ninyo mag-asawa. Puwede bang i-identify na beneficiary?

    DR. ISRAEL PARGAS: Sa ngayon po sa batas VP ay hindi pa, pero ang lahat ng anak nila, kahit anong estado, puwedeng mag-declare.

    VP LENI: Kasi naalala ko kaya kami nagkakaroon ng mass wedding, kasi maraming nagsasamang hindi pala kasal pero iyong benepisyo kahit SSS at GSIS, mahirap. Kasi iyon parating hinihingi ang marriage contract. Klaro siguro iyon ka Ely sa mga tagapakinig natin. Nauubusan na tayo ng oras, pero siguro nasagot naman. Ito ang mga usual na tinatanong sa atin. Nagkaroon po kami dito ng isang Sunday, noong nakaraang Sunday senior citizen, iyong topic namin napag-usapan din namin ang PhilHealth dahil kasi noong isang linggo mga PWD naman ang aming bisita. Kaya iyong V-package ba iyon, na-discuss din. Ito ka Ely, mahalaga. Ulitin lang po natin ang sinabi ni doc. Ang PhilHealth available siya iyong lahat ng packages. Puwede siyang ma-avail kahit private o public hospital. Mayroon pong mga, nakaset na iyon kung magkaano. Kabahagi po nito ang doctor’s fee, mga 30%.

    DR. ISRAEL PARGAS: 30% po, pero kapag operasyon ay 40%.

    VP LENI: Pero ito pong no balance billing puwede lang ito sa government hospitals. Gustong sabihin, kung private hospital kayo ma-avail ninyo ang buong PhilHealth package, pero kung may tirang bayaran, kailangan ninyo pa ding bayaran. Pero kung nasa government hospital kayo at indigent kayo, iyong balance ng PhilHealth, dapat assumed na iyan ng hospital.

    ELY: At saka maganda rin din dito na isang nalaman ko dito, na hindi pala kinakailangan maglabas ng pera iyong pasyente. Kasi kadalasan sinasabi hindi sa labas kayo, i-endorse ninyo nalang. Ganoon po kadalasan ang binabanggit.

    VP LENI: Iyon talaga, iyong hindi available ang gamot sa ospital. Ina-assume ng pasyente, kung saan-saan naghahanap iyong pasyente ng maautangan.

    DR. ISRAEL PARGAS: Mahirap na nga ang ating mga kababayan so talagang walang…

    ELY: So siguro sa panghuli natin, ito iyong sa UHC Bill, at maganda po ito.

    VP LENI: Mas lalong ma-expand ang coverage.

    ELY: Kasi dito maganda, ang kagandahan nito in-patient, out-patient, emergency, lahat.

    DR. ISRAEL PARGAS: Yes, actually in-identify sa bagong batas, i-klaro po natin ay nasa House pa lang. Dito na-identify na i-expand ang mga benepisyo katulad po from in-patient to out-patient, at emergency, even ang preventive, promotive and rehabilitative, i-update po na kasama. At dental.

    VP LENI: At saka parang pinasimple na niya. Ang pagkaintindi ko noong nabasa ko iyong bill, may dalawa nalang klaseng membership whether contributory or… Kasi dati ang dami.

    DR. ISRAEL PARGAS: Ngayon po ay lima, o anim pa nga.

    ELY: So irereconstitute na po ang PhilHealth ano?

    DR. ISRAEL PARGAS: Ang nasa batas po ay magiging, ang pangalan po namin ay mababago from Philippine Health Insurance Corp. to Philippine Health Security Corp.

    VP LENI: Pero ito ka Ely may nakita akong isang study, ito recent lang ito, EON, number 1 ka Ely ang PhilHealth sa most trusted na government agency. Kaya congratulations sa inyo.

    DR. ISRAEL PARGAS: Salamat po, for 2017.

    VP LENI: Kaya ito mahirap itong ma-achieve ka Ely kasi pag government agency ka marami sa iyo ang nagrereklamo. Sobrang taas ng trust rating ng PhilHealth.

    ELY: Okay doc, maraming salamat po.

    VP LENI: Salamat po doc, sa inyong oras.

    DR. ISRAEL PARGAS: Opo maraming salamat po. At para lang po sa lahat, ang aming call center ay 24/7. You can call at 441-7442. Kahit anong oras.

    VP LENI: Maraming salamat po.

    ELY: Maraming salamat po.

    [End of Gap 2]

    [Advertisement]

    ELY: Siguro banggitin na po natin ma’am iyong mga nakikinig sa atin na talagang nakikinig po sa ating Facebook live.

    VP LENI: Ito siguro banggitin natin ang mga kasama natin ngayong umaga may mga taga Las Vegas, Nevada; Otario at saka Vancouver sa Canada; merong California, merong New Zealand, Abu Dahbi, London. Meron tayong kasama ngayon taga Miami, Florida sana po hindi kayo masyadong na-apektuhan ng Hurricane Irma. Alam mo ka Ely, ito inaasahan nila category 10 yata, pero nabasa ko kanina parang na-downgrade na to category 9. Itong taga Miami nasa South siya. Noong una ka Ely, iyong unang weather bulletin, parang tatama ng grabe sa south pero ngayon yata lumihis ng kaunti, nasa may west na daw. So sana po iyong ating mga kababayan, marami tayong mga kababayan na nasa Florida, pagdadasal po namin ang inyong kaligtasan.

    ELY: Siyempre kasama po lagi sa ating palatuntunan ang istorya ng pag-asa.

    VP LENI: Alam mo ka Ely ang guest natin ngayon, matagal na natin siyang gustong maging guest. Nabalitaan ko na ang kuwento ng kanyang buhay. Ngayon mapalad tayo at pinaunlakan tayo. Ang guest po natin sa ating istorya ng pag-asa si Mr. Panfilo Cagurungan. Si mang Pilo. Isang taho vendor for 15 years. Pero may kuwento siya. Hindi ka kaagad naging taho vendor. Ano iyong mong trabaho.

    PANFILO CAGURUNGAN: Nag-Metroaid po ako.

    VP LENI: Saan po kayo naglilinis dati?

    PANFILO CAGURUNGAN: Sa may pasig sa Ugong.

    VP LENI: Ilang taon po kayo nag-Metroaid?

    PANFILO CAGURUNGAN: Seven years. Pagkatapos ng Metroaid po, nagtinda ako ng gulaman.

    VP LENI: Oo, nabalitaan namin ka Ely nagtinda siya ng gulaman sa Divisoria.

    PANFILO CAGURUNGAN: Pero nahuhuli kami. Noong pangatlo ayaw ko na.

    VP LENI: Pero dati taga Quezon City po kayo.

    PANFILO CAGURUNGAN: Opo dati.

    VP LENI: Pero ang layo naman ng tinitindahan ninyo sa Divisoria.

    PANFILO CAGURUNGAN: So noong araw sa Divisoria din ako nakatira.

    VP LENI: So hinuhuli kayo ng hinuhuli, nagpalit na kayo ng trabaho? Ano na iyong sunod ninyong naging trabaho?

    PANFILO CAGURUNGAN: Sa restaurant po, cook.

    VP LENI: Ilang taon kayo naging cook?

    PANFILO CAGURUNGAN: Matagal din, 7 years din.

    VP LENI: Mula Metroaid na naglilinis ng kalye sa Ugong, naging tindero ng gulaman sa Divisoria, tapos naging cook sa isang restaurant.

    ELY: So ngayon mas maganda…

    PANFILO CAGURUNGAN: Pero ayaw ko na sa restaurant kasi bente ang isang araw ko doon.

    VP LENI: Mga anong taon iyon mang Pilo?

    PANFILO CAGURUNGAN: 1977. Tapos pagkatapos, nagbenta na ako ng taho.

    VP LENI: Mas malaki ba ang kita ng taho?

    PANFILO CAGURUNGAN: Nagiging apat na doble.

    VP LENI: Naging apat noble sa suweldo mo? So mas maganda magtinda ng taho. So saan kayo umiikot?

    PANFILO CAGURUNGAN: Sa umaga sa Pasig, sa may floodway.

    VP LENI: Anong oras kayo nagsisimula?

    PANFILO CAGURUNGAN: Sa umaga 8:00, hanggang 12:00 ng tanghali.

    VP LENI: Sobrang init noon?

    PANFILO CAGURUNGAN: Ang init po talaga.

    VP LENI: Tapos magpapahinga kayo ng kaunti.

    PANFILO CAGURUNGAN: Kaunti lang. Tapos alis ako ng bahay mga 3:00PM tapos punta na ako sa pabrika, kukuha na ako ng paninda, dadalhin ko naman dito sa may St. Ignatius na sa hapon, 4:30 naman ako makakarating diyan. 4:30PM hanggang 6:00PM, patapos na ako niya.

    VP LENI: Saan niyo po kinukuha ang taho?

    PANFILO CAGURUNGAN: Sa may Rosario po.

    ELY: So ilan na po ang anak ninyo?

    PANFILO CAGURUNGAN: Apat, namatay na iyong isa.

    VP LENI: Ito ang nakakabilib ka Ely kasi magtataho pero napaaral niya ang mga anak niya. Iyong tatlong anak niya, dalawang lalaki isang babae di ba?

    PANFILO CAGURUNGAN: Tatlong lalaki po isang babae. Kaya lang namatay na iyong isa, tapos din iyan noong namatay.

    VP LENI: Ano pong kinamatay niya?

    PANFILO CAGURUNGAN: Motor.

    VP LENI: Na-aksidente.

    PANFILO CAGURUNGAN: Nakita sa TV iyon.

    VP LENI: Anong taon po iyon?

    PANFILO CAGURUNGAN: 2013.

    VP LENI: Pero ito ka Ely iyong buhay niyang anak, dalawang lalaki isang babae, nasa Saudi na. Nakatapos, lahat nasa Saudi dahil sa kanyang pagtataho.

    ELY: Papano po ninyo nagawa? Kasi iyong iba kahit papano may trabaho na, mag-asawa na, pero laging umaangal na naku ang hirap magpaaral, pero kayo napag-aral ninyo dahil sa pagtitinda ng taho. So papaano po ang ginawa ninyong diskarte dito? Ang pagbubudget, pano po?

    PANFILO CAGURUNGAN: Noong unang ginawa ko noon, buhay pa ang asawa ko noon, iyong asawa ko tumutulong sa paghahanapbuhay. Siya naman pupunta siyang supermarket, pag nakakita siya ng buy 1 take 1, bibilhin niya iyon, tatanggalin niya ang tape, tapos ibebenta niya ng mura. Pag kumita siya ng kaunti, puwede na. Tapos noong namatay na ang asawa ko, isa pa lang nakatapos noon. Ang tatlo nag-aaral pa. Ang ginagawa naman ng panganay ko noong nakatapos, sige akin na iyong pang-school, pang-tuition. Ako naman bahala sa pang-araw araw na baon, pagkain at lahat.

    ELY: So talagang masasabi na maganda po itong istorya para sa ibang pamilya ho na nawawalan ng pag-asa, naku nawalan ng trabaho si nanay o tatay, o kaya naman napakahina ng kita, mayroon talagang mga paraan.

    VP LENI: At saka kung titingnan natin ang pinagdaanan ni mang Pilo, nagMetroaid, nagtinda ng gulaman, naging cook, balik Metroaid, tapos nagtinda ng taho. Pero ito ka Ely nakakabilib, iyong mga anak niya tapos na nasa Saudi na puwede na magpahinga, puwede na magretire pero nagtitinda pa din siya ng taho.

    PANFILO CAGURUNGAN: Opo diretso pa din, kailangan ng katawan ko iyan.

    ELY: Ilang taon na po ba kayo?

    PANFILO CAGURUNGAN: 62.

    ELY: Puwede pa. Kasi kung magretire na, baka mas lalong humina ano.

    PANFILO CAGURUNGAN: Sinubukan ko na noong nagka-arthritis. Kailangan makapagtinda.

    ELY: So mas hinahanap po ng inyong katawan ang magtinda? Kasama na doon ma’am ang exercise doon, at kumikita pa.

    VP LENI: Pero pambihira po iyon ka Ely kasi karamihan sa, parang hindi na masyadong kailangan kasi tapos na ang mga anak, puwede sana magslow down ng kaunti pero iyon pa din. Iyong lugar po na inyong pinagtitindahan pareho pa din? Sa Ugong pa din?

    PANFILO CAGURUNGAN: Hindi po sa floodway na po, hanggang Rosario.

    VP LENI: Sa umaga iyon, sa hapon St. Ignatius kayo?

    PANFILO CAGURUNGAN: Opo.

    VP LENI: Iyong mga tagapakinig, paminsan kasi pag mayroon nang kaunting pera relax na.

    ELY: Ang masama iyong magbibisyo.

    VP LENI: Wala naman po kayong bisyo?

    PANFILO CAGURUNGAN: Paminsan nag-iinom ako. Pag-Linggo kasi nagtitinda ako sa umaga at sa hapon, kaya minsan iyon nalang ang pahinga ko sabi ko. [Laughs]

    VP LENI: Sa Linggo pala nagtitinda kayo? Naku hindi ka pala nakapagtinda ngayon kasama ka namin. [Laughs]

    ELY: So mang Pilo, ano po ang maipapayo ninyo sa ating mga kababayan na kung minsan talaga, naku sasabihin minimum lang suweldo ko, iyon pala sa inyo pagtitinda lang ng taho napag-aral niyo po.

    VP LENI: Ang kuwento niya ang nakukuha niya sa pagtataho times four ng suweldo niya bilang Metroaid.

    ELY: So bale mga magkano po ito?

    PANFILO CAGURUNGAN: Isang libo mahigit.

    ELY: Isang libo sa isang araw.

    VP LENI: Para lang nag-oopisina.

    PANFILO CAGURUNGAN: Kumikita ako ng Php 1,800 buong araw. Pinakamababa na ho ang Php 1,400-1,500.

    ELY: Kaya lang mahirap naman talaga.

    PANFILO CAGURUNGAN: Ngayon medyo iba na, Php 800, ang pinakamataas na iyong Php 1,000. Kung kailan tapos na naman lahat. At saka hindi na mabigat sa akin dahil sanay na.

    ELY: So ano po ang inyong payo mang Pilo sa ating mga kababayan na hirap din po sa buhay, pero katulad po ninyo na nakaraos at nalampasan po ang pagsubok sa buhay.

    PANFILO CAGURUNGAN: Kailangan konting tiis lang, hindi minamadali iyan. Subukan ninyo muna, wag kayong mamimili. Hindi nahihiya, marangal ang ikinabubuhay ninyo bakit kayo mahihiya. Iyong iba magnanakaw lang, huwag ganoon.

    ELY: Basta po pinagpaguran ang pinaghirapan, hindi agad mawawala. Kaya mang Pilo, maraming salamat po sa inyong oras.

    VP LENI: Maraming salamat po sa inyo, isa kayong inspirasyon sa aming lahat.

    -30-

    Posted in Transcripts on Sep 09, 2017