This website adopts the Web Content Accessibility Guidelines (WCAG 2.0) as the accessibility standard for all its related web development and services. WCAG 2.0 is also an international standard, ISO 40500. This certifies it as a stable and referenceable technical standard.

WCAG 2.0 contains 12 guidelines organized under 4 principles: Perceivable, Operable, Understandable, and Robust (POUR for short). There are testable success criteria for each guideline. Compliance to these criteria is measured in three levels: A, AA, or AAA. A guide to understanding and implementing Web Content Accessibility Guidelines 2.0 is available at: https://www.w3.org/TR/UNDERSTANDING-WCAG20/

Accessibility Features

Shortcut Keys Combination Activation Combination keys used for each browser.

  • Chrome for Linux press (Alt+Shift+shortcut_key)
  • Chrome for Windows press (Alt+shortcut_key)
  • For Firefox press (Alt+Shift+shortcut_key)
  • For Internet Explorer press (Alt+Shift+shortcut_key) then press (enter)
  • On Mac OS press (Ctrl+Opt+shortcut_key)
  • Accessibility Statement (Combination + 0): Statement page that will show the available accessibility keys.
  • Home Page (Combination + H): Accessibility key for redirecting to homepage.
  • Main Content (Combination + R): Shortcut for viewing the content section of the current page.
  • FAQ (Combination + Q): Shortcut for FAQ page.
  • Contact (Combination + C): Shortcut for contact page or form inquiries.
  • Feedback (Combination + K): Shortcut for feedback page.
  • Site Map (Combination + M): Shortcut for site map (footer agency) section of the page.
  • Search (Combination + S): Shortcut for search page.
  • Click anywhere outside the dialog box to close this dialog box.

    BISErbisyong LENI – Episode 4

    4 June 2017

    [Gap 1]

    ELY: Mga kasama ako po si Ely Saludar, Madame Vice President, magandang umaga po sa inyo.

    VP LENI: Magandang umaga ka Ely, magandang umaga sa lahat ng nakikinig sa atin ngayong umaga.

    ELY: At siyempre mga kasama, tulad din po ng dati napakaraming isyu nating paguusapan at isa rin po ang paguusapan natin ay ang mga pangyayari diyan po sa Mindanao at ang pinakamagadang ho, mga kasama, siyempre, iyong pinaka tampok ng ating palatuntunan, ito pong Istorya ng Pag-asa, maganda po ito.

    VP LENI: Oo, Ka Ely, medyo naging busy iyong linggo natin, Ka Ely, marami tayong provincial visits ngayon. Iyong Lunes namin nagsimula sa Lanao del Norte, saka sa Misamis dahil binisita namin iyong mga wounded in action, iyong mga killed in action, saka pumunta kami sa ibang mga evacuation centers, at nagpasalamat din sa mga volunteers natin doon, kasi ka Ely nagsimula iyong gulo noong May 23. May 24 nag-set up na kami ng command center, iyong Office of the Vice President, nag-set up ng command center at napakapalad namin kasi partner namin iyong Xavier University sa Cagayan de Oro city, napakasipag ng mga estudyante. Iyon iyong tumulong sa atin.

    ELY: So kamusta naman po iyong kalagayan ng mga kababayan natin sa mga evacuation center, kakaiba po kasi dahil sakop sila ng ARMM eh. So dapat may local na DSWD, sila, tapos dapatang national government tutulong lang po. So dapat ang tutulong talaga dito iyong DSWD ng ARMM.

    VP LENI: Actually nandoon sila, nandoon sila sa evacuation centers, pero iyong, medyo na-touch ako kasi iyong mga evacuees, noong lumikas sila ng Marawi at pumuntang Iligan, wala silang ka-dala-dala, kahit ano. At iniisip ko na pagpunta ko iyan ang hinaing nila sa akin. Tinatanong ko kung anong tulong ang kailangan, sabi ko magpapadagdag kami ng pagkain, sabi nila, ok na po iyong pinapadala mo, sinabi ko mga damit, sabi nila may nagbibigay namin dito, doon sa Iligan.

    Lahat ng nakausap ko, Ka Ely, iyong mga tanong, kailan ba matatapos itong laban? Kasi iyong gusto natin makabalik. At nalulungkot ako kasi wala akong sagot. Parang, pinipiga iyong puso mo at iyong umiiyak doon sinasabi baka wala na kaming mababalikan. Iyong aming bahay, iyong aming pinundar ng matagal, ang balita sa amin, nasunog na, baka wala kaming babalikan.

    ELY: Iyan po talaga iyong lupit ng, masasabi natin, giyera. Pero po sa kaalaman ng ating kababayan, lalo na po dahil tayo ay napapakinggan sa Cagayan de Oro city, Davao at iba pang mga lugar, sa Cebu, sa Naga, ay mayroong dineklara na humanitarian ceasefire iyong Armed Forces of the Philippines ngayong umaga, sa Marawi City, 8AM hanggang 12NN para sa pagbigay ng tulong sa mga apektadong pamilya at paglikas po sa mga naiipit po sa labanan, so mamaya po kuha po tayo ng update sa Armed Forces of the Philippines. Pero Lunes po iyan, Martes ano po naging aktibidad po natin?

    VP LENI: Martes nandito tayo sa Maynila, marami tayong bisitang ni-receive sa opisina, bumisita dito isang banko sa Japan, isang banko sa Japan, nago-offer ng tulong, nagtatanong kung ano iyong maitulong. Nakakatuwa, ka Ely, nakakatuwa kasi prinesent namin sa kanila iyong Angat Buhay program ng OVP, at interesado sila para makipag-partner. Pero iyon lang yata na nasa opisina ako ngayong linggo.

    Kasi noong Miyerkules, noong Mikerkules noong umaga, nasa Makati Shangri-La Hotel ako, mayroon Ka Ely isang programang ni-launch, iyong tawag ay Integrity Summit. Parang ito ay isang consortium ng private, ng CSR Philippines, organisasyon ng negosyante, nandoon din iyong BIR at DTI. May ni-launch sila tawag nila Seal of Honesty, iyong mga kompanya, mga opisina, mga government agencies na sumusunod ng patakaran ng transparency saka accountability, saka iyong kalinisan sa pagbayad ng buwis, kalinisan sa proseso. Very interesting dahil iyong initiative nagmula sa private. Maganda po iyan kasi maging sa pribado saka sa gobyerno napakaimportante niyan. Kaya ano iyon, nakakatuwa dahil nandoon si BIR Commissioner Dulay at nakakatuwa talaga, parang nagkakaisa iyong gobyerno saka pribado na magtulongan.

    Pagkatapos noon, Ka Ely, kahapon pumunta akong Zambales. Para sa graduation ng Gordon College. Iyong Gordon College isa siyang local community college ng Olongapo City. Nagulat ako Ka Ely kasi for a community college ang daming graduates at kinukuwento ng presidente na kailangan nila ng tulong galing sa national government. Kasi hindi sila state-owned. Hindi sila- I mean, hindi sila state university and college so wala silang assistance from the national government. Local lang talaga. Fully locally founded. Pero pagkatapos noon nagbiyahe na ‘ko papuntang Vigan naman. Speaker ako sa graduation ng University of Northern Philippines. Eto, ka Ely, magugulat ka. Yung estudyante ng paaralan halos 14,000.

    ELY: So lahat iyon. Ulitin ko Ma’am, Ilocos region, to?

    VP LENI: Ilocos Sur. Nasa loob ng Vigan.

    ELY: Alam naman natin- buti talagang-

    VP LENI: Edi nagulat nga, Ka Ely. Sinabi ko sa kaninla na nagulat ako noong inimbita nila ako. Hindi lang iyon, noong inimbita nila ko sa isang petsa na hindi ako puwede. So, ni-regrets na sana namin kasi kasi may conflict, kaso mag-aadjust sila sa schedule ko at nag-adjust nga sila. Ginawa nilang June 1 iyong graduation. Noong una parang 3rd week of May sana. Ginawa nilang June 1. Ang nag-graduate, Ka Ely, 3,600 na.

    ELY: Madami po.

    VP LENI: Oo, napakaraming graduates at nakakatuwa kasi iyong paaralan napaka-comprehensive iyong mga kursong binibigay. Merong medicine, merong law. Yung pinaka-, iyong pinaka-, siguro iyon na iyong paaralan na pinakamaraming courses iyong aking nakita.

    ELY: Pero Ma’am, sila po talaga ang, sabihin natin, nagpilit po na kayo ay ano-

    VP LENI: Inimbita ako at nag-adjust sila sa schedule kaya noong pumunta ako dun, ah, binibiro ko sila na, ‘nagulat ako na inimbita niyo ako.’

    ELY: Opo. Alam naman ho nating sa ating mga listeners, no, hindi natin mapagkaila na ‘iyon kanyang nagin mahigpit na katunggali sa nakaraang halalan eh sabihin natin, basta Ilocos eh iyong ano ay ah- balwarte nila.

    VP LENI: At nakakatuwa ka Ely kasi iyong graduation nya ay ala- kwatro ng hapon. Noong umaga nandun na kami. Inikot kami ni Mayor Carlo Medina ng Vigan. Inikot kami sa Vigan. Napakaganda talaga, Ka Ely, ako pumunta na ako dun ilang beses.

    Pero iyon ata iyong unang panahon na na-orient ako sa mga programa ng Vigan. Isa talaga itong lungsod na pinapangalagaan ang kanyang heritage. Meron talagang- bawal dun maggiba ng bahay. Ah, puwede ka lang mag-restore, bawal maggiba kaya eto iyong dahilan kung bakit napre-preserve nila iyong mga lumang bahay. At ano talaga, parang ramdam mo na nagtutulungan iyong mga ordinaryong tao. Oo, nagtutulungan iyong mga ordinaryong residente ng Vigan tsaka iyong pamahalaan para pagandahin iyong kanilang lugar. Pero napakahectic lang ng schedule. Sana makaikot pa kami pero kailangan na namin bumalik.

    Dahil noong Biyernes dumeretso naman ako sa Silang, Cavite. Yung Silang naman, Ka Ely, eto, nag-raise ako ng isang golf tournament, pero etong fund raising, fund raising para sa Angat Buhay. Ahm, isa itong mga grupo noong mga kaklase ko noong college. Magpapagawa sila ng school building sa isang Angat Buhay sa Taysan, Batangas. At iyong golf tournament na iyon. iyon iyong magraraise ng funds para sa pagpapagawa ng paaralan, kaya napakainspiring.

    Kasi, ito, private citizens na gusto tumulong sa ating kababayan. At noong Biyernes ng hapon galing akong Silang, dumiretso naman ako sa SMX dahil may napakalaking programa ang ating pamahalaan, ito iyong launch ng Ambisyon 2040 pero nangunguna dito iyong NEDA. Karamihan ng Cabinet Secretaries nag-attend ng event, tayo iyong nag-keynote.

    Ito Ka Ely napakainteresting na programa, nagsimula ito noong panahon pa ng dating administrasyon pero ito plano hanggangs a 2040. Parang sinasabi sa plano na ito, kahit paiba-iba iyong administrasyon mayroon tayong sinusunod na hindi lang timeframe pero ito talaga plano para sa Pilipinas. Ano to, apolitical. Kahit sinong nakaupo, parang obligado siya, dahil masusi iyong pag-aaral sa ekonomiya, sa mga pangangailangan. Ito iyong daan na gusto nating tahakin.

    ELY: Kaya noong Lunes-

    VP LENI: Hanggang kahapon po, ka Ely.

    ELY: 7 days a week. Hanggang linggo.

    VP LENI: Kahapon ka Ely nasa Camarines naman ako kasi may 2 okasyon sa Pili. Isang inauguration ng farm to market road na napakatagal nang panaginip doon na natapos na noong nakaraang taon. Ngayon lang i-ninaugurate. Meron tayong i-ninagurate na isang mountainous barangay na meron na siyang ah, multi-purpose center. Meron din sa munisipyo ng Magarao, isa pang multi-purpose center.

    Isa pang pinaka-interesting nangyari kahapon, naging guest tayo sa Kamalig Festival ng lungsod ng Kamanigang pero iyong partner natin na isang Istorya ng Pag-asa ng Naga, meron siyang activity kahapon na ano ito, Memorandum of Understanding na signing, ah, between dun sa partners at sa mga story owners. Meron na sila, ka Ely, na sampung kwento. Sampung istorya nang pag-asa na naganap. Napakainteresting din ng mga kwento. Halimbawa, iyong isa, isa siyang street cleaner sa Naga pero habang naglilinis siya ng mga daan, nagaaral siya. Nagtapos siya ng high school at the age of 50. At nag-graduate siya ng college at the age of 54. At habang ginagawa nya iyong pagaaral, paglilinis ng kalsada, napatapos nya ang mga anak nya. Isa ito sa mga kuwento. Napakainteresting ng mga kwento.

    ELY: Alam niyo ho, napakaimportante ng mga kwentong ito ano, dahil hindi ito material eh. Kinakailangan ng tao, mahirap man o mayaman. Importante din iyong storya ng pag-asa na kung saan eh magsisilbing inspirasyon ng bawat isa.

    VP LENI: Sabi ko nga kahapon, Ka Ely, noong nagsalita ako. Yung mga istorya niyo sana magbigay inspirasyon. Hindi lamang sa mga dumadaan sa pagsubok ngayon. Yung mga dumadaan sa pagsubok ngayon, sabihin nila, na kung sila nga, dumaan sa pagsubok pero naging matanggumpay pa rin sa huli, eh walang dahilan kung bakit hindi kami. Para din dapat po ito, inspirasyon din ito para doon sa marami ring biyayang natatanggap pero nagrereklamo pa rin. Oo, maraming ganun, na lahat ng meron pangaral pero di nagaaral ng maayos. Eh eto, etong mga fini-feature natin—eto iyong mga walang wala pero dahil sa pagsisikap, dahil sa pagtyatiyaga, ay nagtagumpay sa huli.

    ELY: Yun ho, kasi alam niyo ho talaga, kung minsan, iyong panahon ngayon. Kung sino—lalo na iyong mga bata. Kahit papaano, ginagapang talaga ng mga magulang. Eh iyong iba, tamad ho magaral. Yung iba namang walang pang-aral, gusting gusto magaral.

    VP LENI: Totoo. Halimbawa Ka Ely, isa sa mga fineature doon ay isang labandera. Isang labandera na sa paglalabada niya lang, napatapos nya iyong 3 anak nya. Yung isa teacher, iyong isa colonel na, chief of police ngayon.

    At iyong pangatlo ay isang microbiologist sa isang university sa Japan na ikot nang ikot, biyahe nang biyahe. At sinasama na iyong nanay sa pagbibiyahe. Napaka-inspiring iyong isa naman konsehal siya ngayon sa Naga pero dati ay janitor siya. Habang nag-ja-janitor siya habang nag-aaral, naging CPA, noong naging CPA na, accountant na siya sa City Government. Nag-aral uli, naging lawyer. Naging konsehal ng 3 comms. Naging Head ng Bureau of Local Gov’t Finance dito sa Manila. Ngayon konsehal ulit siya.

    ELY: Iiyon, ano talaga-

    VP LENI: Ano talaga, ah, ano, talagang inspiring.

    ELY: Masarap pakinggan yan, mga kasama, at dito po ay ah magbibigay ho kami lagi sa palatuntunan dito sa BISErbisyong Leni na mga ganyan pong mga kuwento. Importante po to kasi iyan po yang magbibigay ng lakas po sa atin. Yung iba kala po nila ay hindi na nila kaya. Ang problema lahat po ng problema, may solusyon.

    VP LENI: Oo, at mamaya, Ka Ely, sa 3rd segment natin. Mayroon tayong special guest. Yung special guest natin siya ang founder ng Kythe. Si Mrs. Girlie Lorenzo. Alam mo, Ka Ely iyong Kythe kasi, isang organisasyon itong inaalagaan iyong mga batang may kanser. Kaya mamaya makikipagkuwentuhan tayo sa kanya.

    [GAP 2]

    ELY: Ok, Ma’am, may nagtext sa nagpili sa atin at mga napili natin, siguro iyong mga nauna, na baka puwede nating tingnan at sagutin, Madame Vice President.

    VP LENI: Mayroong ilan dito natawagan na namin, mayroong isa, Ka Ely na iyong number niya nandiyan, walang pangalan, mayroon siyang request na tulungan siya tungkol sa pending application sa pabahay. Kung puwede lang mag-contact ulit siya kasi noong tinatawagan siya hindi siya ma-contact. Eh ito problema sa lupa, kaya nagpapatulong siya.

    Ito ang pangalawa, ang pangalan, Ferdinand Magtoto. Kung nakikinig din siyang… taga-Novaliches siya mayroon siyang reklamo at humigingi ng tulong, at gusto nating ipaalam sa kanya nasulatan na natin si Mayor Herbert at humihingi tayo ng tulong sa Quezon City government, pero iyong karamihan ng text last week, Ka Ely nagpapasalamat, nagpapasalamat sa tulong na nabigay sa kanila, mayroong medical assistance at kung ano-ano pa. Pero sa atin iyong mga humihingi ng tulong, tinatawagan ng opisina natin para maasikaso. Iyon lang pong una, iyong number niya 0918-4107548, ni-rerequest lang po natin mag-contact siya muli.

    ELY: So sa ating mga listeners, text or tawag lang po kayo kung mayroon pa kayong hihilingin na tulong. Kung ano man po, at sa abot po ng makakaya, ulitin po natin na ang Tanggapan ng Pangalawang Pangulo ay, kayo po ay aaksyonan at sasagutin. At maganda siguro ay kumpleto po ang detayle. Pangalan…

    VP LENI: Ito pong unang nag-request tungkol sa application ng pabahay kulang kasi ang details. Kaya noong tinatawagan po namin hindi na ma-contact, kaya kung puwedeng tumawag siya ulit.

    [Advertisement]

    ELY: Samantala, nasa linya na natin ito pong si Col. Edgar Arevalo ng Public Affairs Office, iyong nasa Armed Forced of the Philppines at kukuha po tayo ng update diyan po sa Marawi City na kung saan nagpapatuloy po ang operasyon ng militar laban po sa Maute group at kanina Madame, mayroon pong sinasabi na humanitarian ceasefire.

    VP LENI: Oo, apat na oras ata ito.

    ELY: Opo. Colonel, magandang umaga sa inyo.

    VP LENI: Magandang umaga po, Colonel.

    COL. AREVALO: Magandang umaga po Madam Vice President at sa inyo po Ka Ely, at sa atin pong mga tagapakinig, magandang umaga po.

    ELY: Magandang umaga po. So, ano pong detalye nitong humanitarian ceasefire na dineklara po ng Armed Forces of the Philippines diyan po sa Marawi City?

    COL. AREVALO: Mayroon po tayong ganyang initiative upang atin pong mabigyang pagkakataon nga po ang ating mga relief workers at mga grupo na gustong tumulong sa pagliligtas o sa pagrerescue ng mga na-trap nating kababayan at iyan nga po ang ating kasalukuyang, isa sa ating mga focus.

    Kaya nga lamang po, kahapon po, iyon pong dapat na kabuuhang 1,272 na sana as of yesterday ito, na mare-rescue natin na mga sibiyan, hindi po natupad iyon. Isa po rito ang pinatay po ng mga bandidong, ng mga teroristang ito, binaril na po nila ito. Isa po, ng kasalukuyan siyang inililigtas. Kaya po nalulungkot tayo. Ito po ay pagpapakita lamang na ang mga teroristang grupo pong ito ay hindi kumikilala ng edad, kasarian o maging ika nga, relihiyon. Kahit non-combatants ay pinapatay nila.

    Magkaganoon pa man po, nagpapatuloy ang ating ginagawang operations. Sa ngayon po, if you’re going to look at our records, ang napapatay na po natin sa kalaban so far ay nasa 120 pa din, sapagkat tinitipon pa po natin ang iba pang impormasyon na manggagaling sa area. May mga report po tayo at atin nga pong kinakalap iyan, but definitely this is more than 120 at this time. Ang atin pong mga matataas na kalibreng armas na narecover ay umaabot na po sa 98 pieces. Ang focus po madam Vice President, Ka Ely, ng ating operasyon sa ngayon ay ang pagki-clear pa rin po ng Marawi buhat sa mga teroristang grupo na patuloy pa ring nag-o-occupy ng mga ilang destinasyon diyan.

    Ang atin pong na-obserbahan base sa mga report po na nakararating sa atin, alam na, ginagawa po ng mga teroristang grupong ito, nako-consolidate sila sa mga places of worship and places of learning. Iyong mga mosque, diyan po sila nagtitipon.

    VP LENI: Sa loob pa din po ito colonel ng Marawi? Sa loob pa din po ng Marawi iyong mga mosque kung saan sila nagko-consolidate?

    COL. AREVALO: Sa loob po Madam Vice President. Iyon po ay ayon sa briefing ni Gen. Rolando Bautista, ang ating commander on the ground, kay Sec. Lorenzana at Gen. Eduardo Ano. Nandoon po kami kahapon sa kampo sa Marawi at iyon po ang nilalaman ng briefing. Ang atin po lang kinakatakot Madam Vice President at Ka Ely, ay tila gusto ng mga kalaban natin na dalahin ang huling yugto, ika nga, ng labanan sa mga close places of worship. It looks like their game plan is to draw us into a combat situation.

    VP LENI: Parang papalabasin na parang religious war.

    COL. AREVALO: Opo. Combat situation na mayroon pong religious complexion. Alam po naman natin iyan. We have high regard and we have, for religion, and we have sensitivities diyan, nauunawaan po natin iyan.

    Ang magagawa po natin, we are trying to find means on how we will be able to address these observations namin. But iyon na nga po. Ang ating apila sa mga kalaban natin ito, iyon ang ating sinasabi sa kanila, na huwag nilang dalhin ang labanan dito sa mga lugar na ito sapagkat nawawalan po tayo ng option. We have to neutralize in some ways, na patuloy naman pong naghahatid ng kaguluhan, pumapatay ng sibilyan, hindi po mapanumbalik ang buhay, hindi po mapanumbalik ang komersyo sa lugar na iyan.

    So lumiliit po ang ating options. So we are telling them that they should not be enemies, ang mga teroristang ito na huwag nilang gamitin ang mga places of worship sapagkat these are, kumbaga ano po ito, non-military targets po iyan per se. Subalit kung iyan po ay ino-occupy na ng mga kalaban, under the international humanitarian law, ay –

    VP LENI: Oo, ay mawawalan tayo ng option.

    COL. AREVALO: Opo, that is already being converted as military target. Pero we do not want to go that direction yet Madame Vice President because ayaw po natin iyon. At kagaya po ng sinasabi natin, we are enforcing any other means to not go that way, sapagkat ang mga snipers po nila ay dito na po sila nagnenest, dito na po sila pumupwesto.

    And then iyon nga po, ang ating napapansin, ngayon po marami na po tayong sibilyan ang nagkakaroon ng pagkakataon na makatakas. Sa pagtutulungan po iyan ng ating local government at ng ating security forces.

    Mga text lamang po, Madam Vice President, ang maipararating through civilians na may info po sa atin, na-identify ang mga lugar kung saan sila naroroon, at with proper coordination, they’re coming out by the hundred. Sa dalawang locations lang madam Vice President, Ka Ely, ay mahigit, halos 100, o mahigit 200 po ang ating nai-rescue kahapon.

    VP LENI: Isang lugar lang ito Colonel? Ano ito bahay?

    COL. AREVALO: Yes, Ma’am. Opo. Mga bahay po iyan ang kanilang mga pinanggagalingan na mga structure. So, maganda naman po so far ang nagiging turn out. It looks like ang mga kalaban natin ay already losing grip, losing control over the civilians, or losing control over the area. Ang indicator po natin diyan, ay nakakalabas na po ang mga civilian.

    Sila po naman ang nagkukwento na sa loob ng ilang araw na nagtitiis sila ng gutom, uhaw, pagod, kawalan ng tulog sapagkat ayaw nilang mapatay ng mga teroristang grupong ito na talagang napatunayan natin sa mga nagdaang araw na hindi po kumikilala ng edad, ng kasarian o ng relihiyon, kung kahit ito po na nasa kamay na natin na nasa akto na po ng pagkuha natin ng pagrerescue ay binaril pa po nila.

    VP LENI: Oo nga. At saka ano, Colonel, nandiyan po ako sa Iligan noong Lunes, binisita ko po iyong ating mga killed-in-action at saka mga wounded-in-action, iyong mga killed-in-action po Colonel, iyong lahat na tama nila galing sa sniper. Kasi lahat ng parang sa likod, tapos iyong trajectory ng bala, lumabas po sa harap, pero iyong trajectory pababa. At iyong mga wounded-in-action nagkukwento na talagang matindi daw iyong mga snipers na nakatago sa mga bahay-bahay.

    COL. AREVALO: Opo. Mayroon po silang, hindi lang po kasi Madame Vice President basta bahay ang kanilang pinagtataguan. Ang istruktura po na bahay po talaga, subalit ang istruktura po na tinayo na tila isang, isang ano po siya, isang fortress. At saka ayon po sa…

    VP LENI: Oo. Buhos daw nga, ang sabi nila. Iyong semento daw hindi daw hollow blocks ang ginamit, kung hindi buhos.

    COL. AREVALO: Tama po, buhos na semento ang dingding, ang ceiling, may underground pa po, ayon sa mga reports sa atin. So other than snipers, may mga improvised explosive devices pa po tayo na narerecover.

    Mayroon pa rin po tayong nakikita na mga ginagamit na narerecover na mga RPG o iyong rocket-propelled grenades na iyon pong ginagamit nilang pang immobiize ng ating mga armored assets. At higit po sa lahat ng nakakabahala Madame Vice President, Ka Ely, ay ang mga narerecover nating drugs. Shabu at mga paraphernalia.

    VP LENI: Oo nga nabasa po namin Colonel.

    COL. AREVALO: Tama po iyan. So iyan po lamang ay pagpapatunay na bukod po sa kanilang ika nga, extremism, nasasailalim pa po sila ng impluwensa ng pinagbabawal na gamot, wala na po silang kinikilala, kaya nga po ganoon na lang po ang aming hangarin, kusang hangarin, na marercover na po natin iyong Marawi, mapanumbalik na po natin ang normal na sitwasyon diyan upang makalipat na po tayo sa isang mas mahalagang yugto after all these combat operations wherein you will, your help will be very much needed madam Vice President. Iyon pong ating rehabilitation operations.

    VP LENI: Oo nga po. Actually Colonel, kinukuwento ko nga po kay Ka Ely kanina, noong binibisita po namin iyong mga evacuation centers, ang concern po nila po nila hindi masyado sa pagkain o damit.

    Pero ang concern po nila papano kung wala na silang balikan? At nagtatanong po sila kailan kaya matatapos. Kaya tingin ko ito talaga ang kinakatakutan ng iba. Papano pagkatapos nito? Kaya iyong puwede lang po nating masabi sa kanila, hindi kayo pababayaan ng ating pamahalaan. Wala po tayong masabi kung kailan ito matatapos, pero iyon po talaga ang inaaalala nila ngayon.

    COL. AREVALO: Opo. Kaya ganoon na rin lamang po ang ating pasasalamat sa mga well-meaning individuals at mga non-government organization na nagpapahayag po ng kanilang kagustuhang tumulong.

    Ngayon po, marami na pong sorties ang ating Philippine Air Force at ating mga land assets po sa Navy at sa Air Force, sa Army na rin, na tumutulong po sa paghahatid ng mga relief goods na iyan.

    VP LENI: Totoo po. Nag-set-up ko kami Colonel ng command center sa Xavier University sa Cagayan de Oro, iyong mga kapulisan daw po iyong nag-transport nito papunta sa mga evacuation centers.

    COL. AREVALO: Opo. Ang atin pong mga kagawad ng PNP ay katulong po natin at kung mayroon pa po na nagpapahatid ng kanilang kagustuhan na tumulong at magpahatid ng mga relief goods katulad nito, sa pamamagitan ng inyong programa na naririnig sa maraming bahagi ng bansa, gusto po nating ipanawagan na kung mayroon po silang mga representatives na puwedeng pasamahin just to ensure na madedeliver ang kanilang relief goods, kung maari po ay cash na lamang po ang kanila dalahin.

    VP LENI: Oo, para ang mabili iyong kailangan talaga.

    COL. AREVALO: Tama po VP Leni. Kasi po, iyon pong mga, alam po ninyo sako-sakong bigas…

    VP LENI: Walang lutuan…

    COL. AREVALO: Hindi lang po iyon. Pati po iyong pagbi-biyahe po natin diyan.

    VP LENI: Oo problema pa.

    COL. AREVALO: Kung bibili na lang po tayo sa Iligan o Cagayan de Oro, mas malapit po ang ating tatakbuhin. Iyang mga tubig, iyong pagkain, bigas, mabigat po iyan. Pagdinala po natin sa mas malapit na lugar, hindi po ganoon ka-challenging ang ating magiging requirement. We can use our assets upang makatulong tayo sa ating mga relief operations.

    VP LENI: Kasi noong sa amin Colonel, naglagay na po kami ng command center the day after. Nagbigay po kami ng mga pagkain pero bumalik po sa amin kaagad, iyong team namin na nandoon ang sabi nila, kailangan tayo mag-set-up ng parang kitchen doon kasi kulang ang mga lutuan. Binibigay natin parang hindi naman luto. Noong nag-set-up po kami, bumuti-buti. Pero iyong pagpunta ko Colonel, parang ang kulang doon banyo. Kaya nakikiusap din po tayo sa mga nakikinig, baka po may mga puwedeng ipahiram na mga portalets. Kulang po talaga. Opo, kulang po iyong mga banyo doon.

    COL. AREVALO: Sa mga ganyan pong mga klase ng resources at kagamitan, diyan po natin magagamit ito pong landing dock ng Philippine Navy, iyon pong bago natin iyong 602, iyon pong 601 ang mas nauna, brand new vessel po ito na bagong dagdag sa inventory ng navy. Ito ay may military at non-military use. Ang non-military use po nito, ito na po sa mga pagkakataong katulad nito, puwede po nating ilapit sa Iligan ang ating barko na puwede pong gawing government, floating government center.

    Magkakarga po iyan ng mga relief goods, o mga expert. Health expert, mga DPWH equipment na lahat po iyan ay makakatulong sa ating gagawing relief and rehabilitation operation diyan. Pangunahin, sa ngayon Madam Vice President, ay ang atin pong ma-neutralize at ma-clear ang Marawi buhat sa mga teroristang grupong ito.

    VP LENI: Iyong may isang concern lang po ako Colonel. Noong pagpunta po namin sa evacuation centers, mayroon doong mga representatives galing sa Red Cross. Nagkuwento po sila na parang kahit sila hindi ginagalang ng kalaban. Kaya iyong ano ko po, sabi niyo nga ho may nire-rescue kahapon hindi pa pinatawad at pinatay pa. Ito pong ceasefire na apat na oras ngayong araw, ano po ang assurance natin na susunod po ang kalaban?

    COL. AREVALO: Iyan po ay wala tayong malinaw na assurance sapagkat iyan naman po ang kanilang behavior ever since. Subalit sa pamamagitan po ng time na iyan, kahit papaano may assurance naman po ang ating mga relief workers ang ating mga rescue workers na on our side, mayroon po tayong, mayroon tayong window.

    Kahit po ang ating mga sarili nating personnel madam vice president, hindi din po tayo basta pumapasok sa isang sector na mayroon din po tayong ginagawa na operation. Ang ginagawa po natin, mayroon po tayong coordination na ginagawa upang, sabihin natin na at this precise moment, at a time or window, daraan po diyan ang ganitong grupo, pag-clear na po iyon, at saka po natin i-eskortan ang ating mga relief and rescue workers upang makapasok sila sa loob using, being escorted by our security forces.

    VP LENI: Opo. Kasi iyon po ang problema nila na hindi sila buwelo sa tulong kasi hindi sila ginagalang.

    COL. AREVALO: Tama po iyan. Iyan po ay isa talaga sa challenge na ating hinaharap at so far naman po, notwithstanding that ay humahanga po tayo sa ating mga kababayan na ika nga po, they are going into harm’s way makatulong lang po sila, makapagligtas at makapaghatid ng tulong sa ating mga kababayan. Lubhang kahanga-hanga po Madam Vice President, ka Ely ang tapang ng ating mga kababayan. Iyon pong pagmamalasakit nila sa kapwa Pilipino.

    VP LENI: At saka iyong ano po Colonel, pagpunta po namin sa evacuation centers, lahat pala sila walang bitbit na gamit. Pero mayroon na silang mga damit. Ang sabi po nila maraming nagbibigay doon na mga ordinary citizens, binibigyan sila ng damit.

    COL. AREVALO: Tama po iyan. At iyan po ay pagpapakita lamang ng pagmamalasakit at pagdadamayan sa mga kapwa Pilipino na siya naman pong stark contrast dito sa ating mga kalaban. Kaya po ganoon na lamang ang ating apila sa ating mga LGU at mga residents pa din po na nandiyan pa, na mayroon po kayong maibabahagi na mahahalagang tulong lalung-lalo na hinggil sa kinaroroonan, impormasyon, hinggil sa lokasyon ng ating mga kalaban. Tulungan po ninyo ang inyong security forces upang sa lalong madaling panahon, without undue regard po sa kaligtasan ng ating mga civilians na ngayon po ay iyong iba ay bihag, iyong iba ay naiipit sa labanan, na hindi naman po, ika nga, na malalagay din sa alanganin pero kailangan na po nating wakasan ang yugtong ito ng labanan para maka move-on tayo towards sa rehabilitation and rescue, relief and rehabilitation ng ating lugar na iyan sa Marawi.

    VP LENI: At saka ano din Colonel, bago po kami magpasalamat at magpaalam sa inyo, gusto po naming kunin din ang pagkakataon na ito para magbigay pugay po sa mga sundalo natin. Alam mo po Colonel, nagbisita po ako sa ospital at binisita ko po ang mga wounded in action.

    Pinapakuwento ko po sa kanila ang lahat ng pangyayari, talaga namang iyong kabayanihan at pagmamahal sa bayan talagang ramdam na ramdam. Maraming mga kuwento, sayang wala tayong oras. Pero maraming mga kuwento na tingin ko, Colonel, pag binigyan tayo ng pagkakataon kailangan makuwento din natin sa mga kababayan natin. Kung ano ang hirap na pinagdadaanan ng mga sundalo natin para mapagtanggol ang ating kapayapaan.

    COL. AREVALO: Salamat po madam vice president sa inyong mahalagang tulong, sa inyong pagpapakita ng malasakit at pagpapahayag ng suporta. Malaking bagay po iyan sapagkat kailangan po ang mga ganito sa, buhat sa lahat ng sektor ng ating bayan, sa lahat ng sektor ng ating mga mamamayan, upang tulong-tulong po nating labanan ang terorismo. At bilang parting words po sana natin, madam vice president, sa umiiral ngayon at sa mga nakikita natin sa ating paligid, iyong naganap sa Resorts World, kaninang umaga lamang or gabi sa London, mayroon na naman pong pinaniniwalaang isang terrorist attack. Hiling po natin bilang parting words nga po, ang patuloy po nating vigilance o pagiging mapamatyag sa ating mga kababayan. Sana po mag-cooperate tayo sa ating security forces. Kung ano po ang ating nakikita, i-report po natin sa kanila. At huwag na po sana tayong magpakalat pa po, ika nga, ng ating mga maling balita o mga propaganda. O kaya lalo na po iyong ating mga analysis. While we believe that everyone is entitled to his opinion as to what is going on around us…

    VP LENI: Hindi na din nakakatulong.

    ELY: Opo Colonel. Usong-usong iyan sa social media. Ang daming fake news.

    COL. AREVALO: Specifically doon nga po ka Ely. Bigla pong dumarami ang ating mga security and defense analyst, mga self-styled na mga strategist and analyst na kung titingnan po natin, bagama’t karapatan po nila, ay magdaragdag pa po sa patuloy na pag-iral ng pangamba, takot at espekyulasyon sa ating mga kababayan. So sana po maging responsable po tayo sa ating mga binabasa, sa ating mga kinakalat, lalung-lalo na po iyong mga kababayan natin na mayroong, ika nga po, clout sa public opinion, sana po ingatan natin ang ating mga expressions, ang ating mga pananaw na pinapahayag natin. Magtiwala po tayo sa ating security forces na ginagawa po nila ang lahat at wala pong dahilan para tayo’y may pagtakpan, o itago, o i-downplay. Ang mahalaga po dito, magtiwala po tayo sa ating security forces, suportahan po natin sila sapagkat at the end of the day, tayo tayo din po, ang security forces pa din po and inyong masasandigan, upang kayo ay tulungan at mapanatili po ang kapayapaan at katahimikan sa ating bansa. Marami pong salamat!

    VP LENI: Marami pong salamat Colonel.

    ELY: Marami pong salamat. Iyan po si Col. Edgar Arevalo, ang AFP Public Affairs Office po, Hepe po siya diyan.

    [Gap 3]

    GIRLIE: Yes po.

    VP LENI: Pero ito. Halimbawa napakahirap ng pamilya, at na-detect na may cancer iyong anak. Ano ba iyong mga, anong mga opisina o organisasyon na puwede nilang lapitan para matulungan sila sa medical services.

    GIRLIE: Okay. Unang-una po, sana po sila ay magpa-seek ng treatment sa government. Sa government hospital.

    VP LENI: Ano iyong mga government hospitals na?

    GIRLIE: Philippine Children’s Medical Center.

    VP LENI: Ah iyong PCMC. Nasa QC iyan di ba?

    GIRLIE: Andiyan din ang National Children’s Hospital.

    VP LENI: Iyong National Children’s Hospital, nasaan siya?

    GIRLIE: E. Rodriguez po.

    VP LENI: Ah nasa may E. Rodriguez. Tapos ang PCMC nandito sa may Circle di ba?

    GIRLIE: Yes, sa may Quezon Avenue po iyon. So pag nalaman na po, kung ano talaga iyong cancer nila, ano iyong type ng cancer nila, gagabayan naman po sila ng social workers na, o ito ang first step.

    Kailangan mayroon kayo noong kanilang social case study, mga ganyan. At saka ang PhilHealth po. Alam po ninyo, napaka importante na sana lahat tayo ay may PhilHealth kasi kung mayroong ganyang sitwasyon, kasi iyong mayroong mga Zeta package ang tawag? Kunyari mayroon kang leukemia, ay puwede ho kayo maka-avail through kanilang-

    ELY: Package deal?

    VP LENI: Pero iyong sa PhilHealth ba, hanggang anong, mayroon ba siyang maximum amount na nababawas?

    GIRLIE: Basta ho iyong sa Zeta package po para doon sa leukemia para sa mga bata, at least iyong one, iyong full cycle, libre na iyon.

    VP LENI: Malaking bagay.

    GIRLIE: Malaking bagay. So ang ginagawa ho namin kaming mga foundation, kami ang nagpupuno. Kunwari hindi… kung kulang.

    VP LENI: Gusto niyo sabihin hindi lang kayo pag-comfort sa mga bata, pero pati iyong ibang pangangailangan…

    GIRLIE: Yes po. Kasi may mga iba ho kaming donors ang sinasabi talaga gusto namin itong pondo namin para sa medical. So siyempre susunod kami sa donor. Ayon po. So isa pa po, ang DOH po ay nagbababa talaga ng gamot pang chemo. So at least may PhilHealth ka na tapos may DOH ka pa.

    VP LENI: Pero iyong DOH support available siya sa government hospitals lang.

    GIRLIE: Opo.

    VP LENI: Kaya siguro po sa nakikinig sa atin Ka Ely, na mayroong mga ganitong karamdaman ang mga anak, talagang dadalhin sa government hospitals, para iyong tulong ng pamahalaan, mama-maximize nila.

    ELY: At saka ngayon ho iyong sinasabi ninyo PhilHealth importante, kasi ngayon po June second quarter matatapos, kasi kailangan makabayad ho. 600 lang naman po isang quarter. So kung makakabayad ho kayo ngayon hanggang June 30, ay makaka-avail na po sila. So maganda po ito.

    GIRLIE: Kasi iyon din po ang pinupush namin sa PAPO. Sa Philippine Alliance of Patient Organizations. Mayroon po kaming partnership with PhilHealth, tinutulungan namin ang PhilHealth na talaga sabihan ang mga tao na talagang kumuha kayo ng PhilHealth.

    ELY: Siguro po sa mga susunod nating palatuntunan kuha po tayo ng pauhin galing sa PhilHealth.

    VP LENI: Siguro mag-imbita tayo ng taga-PhilHealth. Kasi napakalaking bagay na naka-enroll sila sa PhilHealth para iyong mga hindi inaasahan na sakit.

    ELY: Pero Ma’am Girlie, papano po iyong mga taga Cebu, Cagayan de Oro, Davao na baka gusto pong humingi ng tulong o payo po sa inyo.

    GIRLIE: Iyon pong sa Cebu, mayroon ding government hospital doon po. Although kami nasa private hospital, sa, kasi mga St. Paul sisters po iyong partner. Pero maski na private sila, kasi mga madre po, ang puso nila ay para sa mahirap. So they give quality service even to the poor patients. So they accept that. Sa Tarlac po, sa Tarlac Provincial Hospital, sa Davao po sa Southern Philippines Medical Center. Napakaganda po ng programa sa SPMC under Dr. Mae Dolendo. Iyon po.

    VP LENI: Oo, nakabisita na ako doon, talagang…

    GIRLIE: Yes, very good. Very good program po sa SPMC.

    VP LENI: Pero ito, iyong mga volunteers, kasi alam ko napakaraming volunteers ng Kythe. Ano kadalasan ang ginagawa nila?

    GIRLIE: Okay so first po, ang sinasabi namin sa volunteers, kailangan po magkaroon muna sila ng orientation. SOP po iyon sa amin kasi po mayroon kaming do’s and don’ts kasi po maselan iyong aming mga may sakit o iyong aming kausap. Tapos po pag nagka-orientation na sila, so ang ginagawa namin, fina-farm-out na namin sila sa mga ospital, na malapit kunwari sa eskwelahan nila o kaya kung saan sila. Tapos from 2 hours lang nire-require namin a week. Kung ano ang kaya nila.

    Tapos po, ang ginagawa namin, ina-assign namin ang mga bata sa kanila, tapos kung ano po ang pangangailangan ng bata on that day. So kunwari nakita ang gusto ng bata, kasi ano kami, child-centered po. So kung nakita namin ay iyong bata ay gustong magbasa, so ayan na so kukuha na ng libro iyong volunteer, babasahan na siya. Kunwari gusto mag-Lego o clay.

    Kasi ang purpose po ng aming mga volunteers ay para, kasi wala ho sa eskwelahan, di ba ang mga pasyente namin. So parang mini school. Ginagawa naming parang mini school doon po sa aming play area para naman ho hindi sila nahuhuli.

    VP LENI: Pero itong mga ospital kung nasaan mayroon kayong presence, ano ba ito? Mayroon bang naka-segregate na area para gawin iyong mga activities?

    GIRLIE: Yes. Actually, iyon ho ang part ng aming kondisyon bago kami mag-partner sa isang ospital. Dapat binibigyan nila kami ng play area.

    VP LENI: Kasi kailangan talaga iyon.

    GIRLIE: Very important po iyon sa aming ano, ang tawag po namin sa programa namin ay Kythe Child Life program. So, SOP po iyong sa amin, sa mga partner hospitals. Tapos doon po sa area na iyon, ang tawag namin safe place. Wala pong medical procedures puwede mangayari doon.

    VP LENI: Talagang for fun lang lahat.

    GIRLIE: Yes po. Kasi doon po mafi-feel ng bata na ano ako, hindi ako tutusukan, hindi ako sasaktan—so they can be children doon sa area na iyon.

    VP LENI: Napakalaking bagay.

    GIRLIE: Napakalaki po.

    ELY: Opo, ang bilis po ng oras. Sa panghuli po Ma’am Girlie, para po sa ating mga kababayan lalo na po iyong isang miyembro ng pamilya ay mayroon pong cancer. Kasi kadalasan parang bagsak po ang mundo, hindi alam ang gagawin. So panghuli po bago po tayo magpaalam, ano po ang masasabi ninyo?

    GIRLIE: Puwede po kayong sumangguni sa amin para po kung hindi sa partner hospitals namin puwede namin kayo ma-refer sa ibang ospital. So ano lang po kayo sa info@kythe.org, iyon po ang email address namin. O kaya ang aming phone number 376-3454.

    ELY: Okay salamat po ma’am Girlie Lorenzo.

    GIRLIE: Maraming salamat po.

    VP LENI: Maraming salamat po.

    ELY: Okay Ma’am, bago tayo magpaalam ay nako, malungkot din po nangyari ano sa, iyong mga naging biktima po sa Resorts World.

    VP LENI: Totoo Ka Ely. Gusto po nating makiramay sa lahat ng biktima ng Resorts World. Pero ito po siguro in behalf na din doon sa lahat na pamilya. Nagdadasal po tayo na sa lalong madaling panahon mabuo ang kuwento kung ano iyong nangyari. Kasi ngayon po iba-iba ang kuwentong lumalabas, maraming speculation—hindi siya nakakatulong para maibsan iyong sakit na pinagdadaanan noong mga pamilya. Kaya sa lalong madaling panahon po hinihingi din natin sa awtoridad na i-release na din ang totoong kuwento, ayusin ang imbestigasyon. Kasi kahit papaano, kahit hindi na maibabalik ang buhay at least alam natin kung ano ang totoong nangyari. Kaya iyong sa pamilya po ng nawalan, hindi lang sa Resorts World, pati na rin po iyong mga sundalo natin, na nakikipag, mga sundalo at pulis na nakikipaglaban sa Marawi, iyong amin pong taos-pusong pakikiramay sa inyong lahat.

    ELY: Okay maraming salamat po madam vice president.

    VP LENI: Maraming salamat po. Isa na namang linggo ang natapos ka Ely, sobrang bilis ng oras.

    ELY: Salamat din po sa mga nagtext at nagmessage po sa atin dito sa Facebook. Salamat po sa mga nakinig. Kung nagustuhan man ninyo o hindi, siyempre tayo po ay nasa demokrasya at siyempre dito po ay patuloy na maglilingkod po ang bise presidente ng ating bansa. Maraming salamat!

    – 30 –

    Posted in Transcripts on Jun 04, 2017