This website adopts the Web Content Accessibility Guidelines (WCAG 2.0) as the accessibility standard for all its related web development and services. WCAG 2.0 is also an international standard, ISO 40500. This certifies it as a stable and referenceable technical standard.

WCAG 2.0 contains 12 guidelines organized under 4 principles: Perceivable, Operable, Understandable, and Robust (POUR for short). There are testable success criteria for each guideline. Compliance to these criteria is measured in three levels: A, AA, or AAA. A guide to understanding and implementing Web Content Accessibility Guidelines 2.0 is available at: https://www.w3.org/TR/UNDERSTANDING-WCAG20/

Accessibility Features

Shortcut Keys Combination Activation Combination keys used for each browser.

  • Chrome for Linux press (Alt+Shift+shortcut_key)
  • Chrome for Windows press (Alt+shortcut_key)
  • For Firefox press (Alt+Shift+shortcut_key)
  • For Internet Explorer press (Alt+Shift+shortcut_key) then press (enter)
  • On Mac OS press (Ctrl+Opt+shortcut_key)
  • Accessibility Statement (Combination + 0): Statement page that will show the available accessibility keys.
  • Home Page (Combination + H): Accessibility key for redirecting to homepage.
  • Main Content (Combination + R): Shortcut for viewing the content section of the current page.
  • FAQ (Combination + Q): Shortcut for FAQ page.
  • Contact (Combination + C): Shortcut for contact page or form inquiries.
  • Feedback (Combination + K): Shortcut for feedback page.
  • Site Map (Combination + M): Shortcut for site map (footer agency) section of the page.
  • Search (Combination + S): Shortcut for search page.
  • Click anywhere outside the dialog box to close this dialog box.

    BISErbisyong LENI – Episode 81

    ELY: Magandang umaga Pilipinas—Luzon, Visayas, at Mindanao! Isa na namang edisyon ng BISErbisyong LENI dito po sa RMN. At ngayong araw, mga kasama, ay mula tayo dito sa RMN DWNX 1611 Naga at siyempre napapakinggan po tayo diyan sa RMN DZXL558 Manila, gayon din po sa DYHP 612 Cebu, DXCC Cagayan de Oro at DXDC Davao. Mga kasama, ako pa rin ho ang inyong radyoman Ely Saludar. At siyempre dito po sa ating studio sa DWNX, siyempre kasama natin iyong mismong taga-Naga—ang ating Bise Presidente Leni Robredo. Ma’am, good morning po sa inyo!

    VP LENI: Good morning, Ka Ely! Good morning po sa lahat ng nakikinig sa atin. Ka Ely, nandito tayo sa Naga kaya nagpapasalamat tayo kay station manager Al, sa buong pamilya ng DWNX sa pagbigay sa atin ng bahay ngayong umaga. Sa atin pong mga kababayan dito sa Bicol, marhay na aga sa indo gabos! Yaon po kami ngonian sa Naga. Sa ating mga kababayan sa Visayas at Mindanao, maayong buntag.

    ELY: At siyempre, mga kasama, marami hong mga naging aktibidad po ang ating Bise Presidente dito po sa Naga at mga kalapit na lugar. Ma’am, ano po ang puwede nating ibalita sa ating mga kababayan?

    VP LENI: Ano, Ka Ely, noong Biyernes nandoon ako sa Camarines Norte. Ilan iyong mga okasyon doon, particularly nangkaroon tayo ng Istorya ng Pag-asa doon sa Mabini Colleges pero iyong kabutihan, Ka Ely, partnership siya ng tatlong student organizations. Kaya nagpapasalamat tayo sa student council ng Mabini Colleges, student council ng Camarines Norte State College, student council ng Our Lady of Lourdes College Foundation. Ayon, sila, Ka Ely, iyong ating partner sa Istorya ng Pag-asa. Tapos pagkatapos ng Istorya ng Pag-asa launch, same day nag-launch din tayo ng Laylayan Koalisyon sa Camarines Norte. Ito, Ka Ely, pangatlong launch na natin ito.

    Nagkaroon na tayo sa Albay, sa Sorsogon, tapos sa CamNorte. Iyong pinaka-sadya nito—dito kasi, Ka Ely, sa Naga, mayroon kaming Naga City People’s Council. At dito, iyong pagtingin talaga sa mga sektor, hindi lang taga-tanggap ng benepisyo, pero kabahagi talaga sa pamamahala. Napaka-successful noong NCPC dito sa Naga. In fact, sa mga miyembro, pinapaabutan natin—kaya nandito po ako hanggang ngayon, Ka Ely, kasi anniversary nila. Anniversary ng Naga City People’s Council ngayong umaga. Mahabang panahon na maraming mga multi-sectoral na mga grupo na gustong gayahin iyong Naga City People’s Council. Pero hirap gayahin, Ka Ely, kasi kapag hindi talaga bukas iyong LGU, parang napakahirap bigyan ng espasyo iyong mga civil society. Marami nang mga lugar na nag-attempt na hanggang ngayon hindi pa rin successful.

    Noong nasa Kongreso ako, Ka Ely, isa sa mga panukalang batas na ini-sponsor ko iyong Empowerment Bill na dapat sana—iyong nagla-layon ito na kapag… may mga LGU, parang, bigyan ng obligasyon na mabigay ng espasyo para sa ating mga CSOs. Pero hindi ito naipasa. Ngayon na VP na ako, napag-desisyunan namin, Ka Ely, na tutulong. Tutulong doon sa mga federation ng mga CSOs at saka sa mga POs na maging People’s Council sa kani-kanilang mga lugar at ngayon, napakaganda ng reception. Ayon, tatlo na nga iyong Laylayan Koalisyon. Pang-apat na iyong Camarines Sur. Kahapon, nagkaroon kami ng planning session dito sa Naga. So, iyon iyong aming Biyernes.

    Iyong kahapon, Ka Ely, ano, box-office hit iyong aming lakad. Kasi nagsimula iyon, mayroon ditong parang national ICT convention at tayo iyong keynote speaker doon. Nag-ninang ako sa kasal; nag-attend tayo ng isang forum on alternative lawyering sa Ateneo de Naga; tapos iyon, iyong planning session for Laylayan Koalisyon. Tapos ngayong umaga—ngayong araw, Ka Ely, magpa-participate ako sa Project Makinig. Isang project ito ng Liberal Party pero ang puwedeng mag-volunteer, kahit hindi members ng Liberal Party. Parang nagsu-survey on the ground kung ano iyong mga panaginip, kahirapan, ng mga tao. Sa buong Pilipinas, mayroon nang lampas 2,000 na volunteers. Dito sa Naga, nagkaroon na ng launch din kahapon at maraming nag-volunteer. Ako mismo, Ka Ely, nag-volunteer kaya pagkatapos nitong radio program, ako mismo iyong mag-i-interview ng mga tao on the ground kaya naka-t-shirt na ako hanggang dito, Ka Ely, kasi ito iyong uniform. Tapos mamayang hapon, iyon nga, iyong celebration ng anniversary ng Naga City People’s Council.

    ELY: Opo, at kagabi parang may dinalaw po yata kayo, Ma’am—

    VP LENI: Oo, noong November 17, Ka Ely, may in-ambush na naman. Sunod-sunod—sunod-sunod iyong ambush dito. Naalala ko several months ago, may binisita din akong mga pulis na namatay sa isang ambush sa CamNorte. Tapos ngayon naka—in the past month, hindi ko sigurado kung pangatlo o pang-apat itong ambush dito sa Camarines Sur. Kahapon, binisita ko sa ospital iyong mga wounded. Pito sila lahat na wounded pero iyong nasa ospital na lang na natira, dalawa. Ito, Ka Ely, cause for alarm kasi for a very long time—noong panahon kasi, Ka Ely, noong panahon pa ni Marcos, medyo grabe talaga iyong insurgency dito sa amin. Pero bumuti iyon. In fact, parang in the past 10 years, okay na iyong sitwasyon dito. Pero hindi ko maintindihan kung bakit in the last two years, parang lumakas ulit—lumakas ulit iyong insurgency at ito nga, tuloy-tuloy na naman iyong ambush.

    ELY: So dito ho, mayroon ho kasing MO 32—iyong additional troops na ipapakalat dito sa Bicol Region at dito, iyong lawless violence, tumitindi po rito, Ma’am.

    VP LENI: Ito kasi, Ka Ely, wala tayong objection sa pag-augment. Very welcome iyon na balita na i-o-augment iyong ating kapulisan ng mga mieymbro ng AFP. Pero marami kasing, parang, distrust. Maraming hindi… hindi… dahil hindi masyadong klaro iyong pinaka-sadya, maraming natatakot kapag ginamit na iyong term na lawless violence. Lawless violence kasi isa sa grounds ng pag-deklara ng Martial Law. Natatakot iyong mga tao na baka parang platform ito para mag-deklara ng Martial Law na palagay ng lahat, kahit pa may ambush dito, hindi naman kailangan. Ito nga, Ka Ely, mas dapat sagutin bakit ba in the last two years, tumindi na naman iyong insurgency. Tingin ko, iyon iyong mas kailangang tutukan kasi nawala na iyan eh. Noong nakaraang administrasyon, halos wala na talaga. Kailangang pag-aralan bakit ba bumalik? Bakit ba lumalakas ulit? Hindi sapat na, parang, response iyong pag-deklara na may lawless violence. Tama na i-augment pero tingin ko, iyong pag-augment, isa lang na paraan para makakatulong. Ang dapat balikan, bakit? Bakit tumindi iyong insurgency?

    ELY: Pero kapag may ganiyan pong insurgency, ibig sabihin, talagang tumitindi po iyong kahirapan.

    VP LENI: Totoo, totoo.

    ELY: Maraming na-e-engganyo na mag-alsa laban sa gobyerno.

    VP LENI: Iyon na nga, Ka Ely, kasi noong panahon ni Marcos, ‘di ba, kasagsagan iyon ng insurgency pero noong after, iyong kay President Cory, sunod-sunod, Ramos, Estrada, Arroyo, tapos President Aquino, parang paliit na siya ng paliit. In fact, during the last administration, parang walang—hindi ko sigurado kung mayroon man pero kung mayroon, siguro isolated—na ganiyan na skirmishes. Pero ngayon, sunod-sunod na naman. Gustong sabihin, lumalakas ulit iyong insurgency. So ang dapat na response ng gobyerno, pag-aralan kung bakit.

    ELY: Opo, okay, so iyon ho, mga kasama, siyempre ito ho ay sa gitna pa rin ng mga posibilidad na ipagpatuloy pa o palawigin pa iyong Martial Law diyan po sa Mindanao. Pero parang nakakalito, Ma’am, kasi narinig ko rin dati sa mismo sa Pangulo na ang naging dahilan daw ho sa pagde-deklara ng giyera sa Marawi ay iyong tungkol sa anti-illegal drugs operations so, parang, nagkakaroon ng pag-i-iba-iba, hindi lang dahil sa mga terorista.

    VP LENI: Parang… parang alam ko iyong statement na iyon ng Pangulo, Ka Ely, pero parang iniba rin niya iyon over time. Iyong unang claim nila, dahil din sa away sa illegal drugs—illegal drug trade. Pero noong natapos iyong kaguluhan, alam natin na ISIS-inspired iyon. Parang iniba rin iyong statement. Pero siguro, leksyon ito para sa ating lahat na mga nagbibigay ng statement na sana bago nagbibitaw ng mga salita, iyong deklarasyon, pinag-aaralan muna. Kasi siyempre iyong sinasabi namin, marami iyong nakikinig at nagdadala ng kalituhan kung walang basehan iyong… walang basehan iyong sinasabi. Kaya sana, bago kami nagbibitaw ng mga salita, napag-aralan muna kung ano iyong totoo.

    ELY: Opo. So siguro, iko-connect ko na rin, Ma’am, dahil sa talagang laganap po ang fake news at lalo na laban po sa inyo ay iyong sa mga tsinelas. Tanda ninyo? Grabe—

    VP LENI: Ay, oo. Mayroong—

    ELY: Talagang gusto ho kayong i-connect dito po sa mga maka-kaliwa.

    VP LENI: Talagang gumagastos sila, Ka Ely, para magpahayag ng mga fake news. Noong nakaraang mga araw—ito, actually, parang ni-revive na lang ito. Iyong fake news na ito, mula po noong after the elections, parang may picture ng mga tsinelas na may pangalan ko, ang sabi nila: iyong mga tsinelas daw na iyon, nahanap noong ni-raid iyong isang NPA camp. Ito, napatotohanan natin na hindi tama. Iyong isang news agency iyong nagsabi na hindi iyon totoo dahil iyong picture na iyon, parang kinuhaan iyong picture na iyon, noong panahon pa noong kampanya. Parang sa Quezon City nga ito nangyari, Ka Ely. Pero ito iyong nakakalungkot eh: binibilog iyong isip ng ating mga kababayan na masama tayo; pero iyong basehan nila, lahat naman kasinungalingan. Iyong nakakalungkot lang, kasi marami tayong mga kababayan na naniniwala dahil iyon naman iyong balita na umaabot sa kanila.

    Kaya dati, Ka Ely, pinapabayaan lang natin ito. Pero ngayon, lahat ng mga balitang fake, talagang kino-call out natin.

    ELY: Okay, so siguro, sa ating mga kababayan, lagi ho tayong maging maingat at—sa mga pagbabasa, lalo na po sa social media dahil sa talagang usong-uso po iyong mga fake news. Pero mukhang maganda, pinalalakas iyong sa anti-cyber—iyong libel. Sana lalo pang mapalakas ito.

    VP LENI: Oo, totoo. At ano, Ka Ely, maliban doon sa pagpapa-lakas ng mga batas, mayroon na ring, parang, worldwide na movement na binubuo ng mga miyembro ng media na parang sinasabi na: “Sama-sama nating labanan ito.” Kasi talagang tine-threaten niya iyong demokrasya sa buong mundo.

    ELY: Opo, okay, samantala, mga kasama. Ang oras ho natin sa buong kapuluan, alas-9:20 na po ng umaga. At tayo po ay nagbo-broadcast dito ho RMN DWNX Naga at dito ho ang BISErbisyong LENI. So, Ma’am, isa rin ho sa pinaka-malaking balita pa rin na pinag-uusapan ngayon, ito hong isyu sa West Philippine Sea at iyong aking kaibigan, si Jun Veneracion ng GMA, kasabayan ko pa iyan noon nagko-cover sa field, eh talagang nakaranas siya mismo na talagang hindi na natin kontrolado iyong nasa loob po ng ating economic zone.

    VP LENI: Ito, Ka Ely, ‘di ba iyong pangyayari, parang iyong grupo ni Jun Veneracion, pumunta sila sa Panatag Shoal para maggawa ng feature. Parang in-ano sila—

    ELY: Tinaboy po sila.

    VP LENI: —tinaboy. Tinaboy sila ng Chinese coast guard at sinasabing: “Hindi kayo puwede dito kung walang permiso galing sa gobyerno ng Tsina.” Ito, nakakatakot na nakakagalit. Kasi klaro sa ruling ng Arbitral Tribunal, Ka Ely, na una, iyong Panatag Shoal, nasa loob iyan ng ating exclusive economic zone. Mayroon lang pagtatalo—walang deklarasyon kasi may pagtatalo kung ano ba siya: kung bato ba siya o isla. Pero kung bato man siya o isla, hindi siya pag-aari ng Tsina kasi nasa loob siya ng ating exclusive economic zone. Ito, ito nakakalungkot kasi parang ito iyong pinapa-mukha sa atin na talagang iyong mga dapat may karapatan naman tayo, inaangkin ng iba. Inaangkin ng China at nakakalungkot iyong response ng gobyerno dito.

    Noong nakaraan lang na mga araw, mayroong deklarasyon si Pangulo na sinasabi na: “Wala na tayong magagawa.” Kapag iyong Pangulo na iyong nagsabi na wala nang magagawa, parang ginive up na natin iyong pakikipaglaban—

    ELY: Sinuko na.

    VP LENI: Pero ito, Ka Ely, marami iyong walang pakialam tungkol sa isyu na ito dahil hindi nararamdaman kung ano ang gustong sabihin ng sovereignty—ng karapatan natin. Pero simple lang ito, Ka Ely, eh: ito, kabuhayan iyong—parang nata-translate ito sa kabuhayan. Marami tayong mga mangingisda na ang kabuhayan galing doon. Ngayon na paubos na iyong ating suplay ng ating kuryente, iyong posibleng pagkukunan nandoon at kapag hindi tayo binigyan ng karapatan na—doon sa mga lugar na dapat may karapatan naman tayo—ano iyon, dine-deprive tayo ng resources na dapat nasa atin. Mas nakakalungkot pa kasi maraming mga kasunduan na pinasok noong pumunta dito si Xi Jinping at nagde-demand tayo, Ka Ely, ng transparency. Dapat naiintindihan natin lahat ano ba iyong iyong—ano ba iyong mga kasunduan na pinasok? Ano ba iyong gustong sabihin noon para sa ordinaryong Pilipino? Ano ba iyong benepisyong makukuha natin doon? At ano iyong obligasyon natin?

    Ito lang pinaka-nababahala tayo, Ka Ely, itong joint exploration. Kasi iyong Konstitusyon natin, klarong-klaro, maraming limitasyon na binibigay: unang una, iyong limitasyon na iyon, iyong ating marine resources, exclusively for Filipinos iyon. Kung papasok man tayo sa partnerships, kailangan iyong ka-partner natin na korporasyon, ang majority share, owned by Filipinos pa rin. Pangatlo, kung papasok man tayo sa mga joint exploration agreements, hindi kabahagi dito iyong pagkuha ng resources. Ang puwede lang dito iyong technical—iyong technical assistance na ibibigay sa atin. Pero hindi gustong sabihin na makikihati tayo sa resources na kabahagi iyong Tsina.

    Ito, mayroong ibang pinasok na agreements na inihayag na. Pero iyong dine-demand natin, sana lahat natin malaman. Saka hindi dapat kinakalimutan ano ba iyong sa atin diyan. Kung papasok tayo sa isang agreement with China, kung ako iyong pamahalaan, sasabihin ko muna [na] i-recognize niyo muna iyong ruling ng Arbitral Tribunal. Kasi kung hindi niyo iyon ire-recognize, ano iyon eh, karapatan na natin, eh walang… walang basehan para magpasok ako sa isang agreement with you. So dapat, kahit ano pang usapin, i-recognize niyo muna iyong mga karapatan natin sa ilalim ng batas.

    ELY: Kasi nga, may mga nababahala rin na ilang mga senador na iyong mga naging pahayag ng spokesman na “useless” sa ngayon iyong naging ruling—

    VP LENI: Totoo.

    ELY: Eh baka gamitin sa atin sa susunod na panahon.

    VP LENI: Totoo. Ito, iyong mga irresponsible na mga comments galing sa Pangulo, galing sa spokesman, galing sa ating mga ibang officials, eh tantamount ito sa pagbe-benta ng sovereignty natin. Kaya sana nag-iingat sa mga sinasabi kasi iyong apektado dito, hindi lang tayo, pero iyong mga henerasyon na susunod sa atin. Kasi iyong pagbuhay ng bawat Pilipino, nakataya dito dahil ito iyong—ang tanong: bakit ba interesado sila diyan? Dahil maraming makukuha na yaman. Bakit ba natin binibigay nang napakadali para sa kanila. Pinaglaban na natin ito nang legal. Mayroon na tayong mga karapatan na na-deklara sa pakikipag-laban natin. Bakit ba pagkatapos nating ipaglaban, parang handang-handa tayong isantabi ito?

    ELY: Oo, ayon po. At siyempre, bukod pa sa mga pangamba na baka mabaon tayo sa utang at iyong mga susunod na henerasyon, eh talagang lahat ho—may hindi pa pinapanganak na Pilipino, may utang na.

    VP LENI: Saka ito, Ka Ely, iyong lahat na halimbawa, nasa paligid na natin. Iyong mga halimbawang nasa paligid natin iyong nangyari sa Sri Lanka; iyong ibang mga leaders ng ibang mga bansa na nagbigay na ng mga deklarasyon na hindi na nila papayagan na mabaon iyong kanilang mga bansa sa utang sa Tsina. Ito, alam naman natin kung ano iyong… ano iyong purpose ng China. Hindi tayo against sa pakikipag-kaibigan sa kanila. tingin ko, okay nga na—parang, i-strengthen natin iyong friendship with China, pero huwag naman at the expense ng ating karapatan.

    ELY: Iyong US Vice President nga, Ma’am, nagbigay ng babala eh. Si Vice President Mike Pence. [chuckles]

    VP LENI: Totoo, napakatapang ng kaniyang statements.

    ELY: Baka patibong daw ito eh.

    VP LENI: Saka ito nga, Ka Ely, huwag na tayong lumayo. Si Mahatir, ‘di ba, ng Malaysia sinabi na na: “Hindi ko i-o-honor iyong mga previous na mga kasunduan kasi hindi ito makakabuti sa ating bansa.” Sana tayo, ganoon ding klaseng pagde-desisyon na bago isinusugal iyong ating bansa, pag-aralan munang mabuti.

    ELY: Opo, okay, samantala, mga kasama, ang oras po natin ay 9:27 na po ng umaga.

    [music break; end of Gap 1]

    [GAP 2]

    ELY: At samantala, mga kasama, ahit kami’y nasa Naga, ay maya-maya mayroon pa rin ho tayong Istorya ng Pag-asa, at bahagi pa rin po ito, siyempre isa po ito sa pangunahing sangkap ng BISErbisyong LENI sa RMN.

    At samantala, mga kasama, Ma’am, iyong Attorney Glenn Chong… wala… at least, siguro binuhusan na ito ng malamig na tubig. [chuckles]

    VP LENI: Ito, Ka Ely, nakakatawa kasi ngayon dine-deny na nila. Dine-deny na ng kampo ni Bongbong Marcos na kasali sa kampo nila si Glenn Chong pagkatapos nilang gamitin ng matagal na panahon. Ito, Ka Ely, una nagtataka tayo bakit ba ngayon dine-deny na nila, na ilang buwan ito ang—

    ELY: Nag-aatake—

    VP LENI: Oo. Nagpapakita kung anong klase ang mga taong katunggali natin. Hanggang hindi pa nabubuko gagamitin pa. Pero ngayon nabuko na, alam natin itong si Glenn Chong may kaso nga sa COMELEC dahil nagnakaw ng mga balota. Tapos ito, ginamit nilang testigo. Tapos ngayon dine-deny na nila.

    ELY: Itinatwa na.

    VP LENI: Ito noong nakita ko actually, Ka Ely, ang statement na dine-deny, tawang-tawa ako kasi ano talaga, nagpapakita na wala naman talagang basehan ang kanilang kaso. Parang ano nalang, parang hara kiri na kung anong matamaan, doon na lang. Pero unfair ito sa ating electorate na sinugal ang kanilang boto para sa atin, para, parang ipawalang-bahala lang ng mga ayaw tumanggap ng pagkatalo sa eleksyon.

    ELY: Opo. Samantala, Ma’am, dito po sa may Bicol area, at ito naaprubahan na po ang Rice Tariffication Bill at inaasahan po ito na magiging batas. Dito ho ba ang mga magsasaka makikinabang ho rito or kasi mayroon daw hong benepisyo ano, iyong sa tax, iyong buwis sa pag-i-import ng bigas.

    VP LENI: Ako, Ka Ely, kapag na-implement siyang maayos, mabe-benepisyuhan in the long run ang ating magsasaka. Pero ang sa atin ang hinihingi natin ang tunay na makahulugan na implementasyon. Kasi ang nakita kasi nating example, Ka Ely, iyong TRAIN law. ‘Di ba ang TRAIN law, mayroon siyang provision na ang makukuhang buwis galing sa ibang mga provisions ng TRAIN law ibibigay ito doon sa mga pinakamahihirap para matulungan sila sa pagtaas ng presyo ng mga bilihin. Pero ito, Ka Ely, ano na ngayon November matatapos na ang taon, hindi pa din nabibigay lahat.

    ELY: Opo. Hindi pa kumpleto.

    VP LENI: Oo, hindi pa din kumpleto. Pero hindi pa na-kumpleto pero ang mga kababayan natin na mahihirap pinagtiisan na ang pagtaas ng presyo mula Enero pa ngayong taon. Ang takot ko baka mangyari rin ito sa rice tariffication kung ganyan ka-inefficient ang pagbigay ng tulong, luging-lugi ang ating mga farmers. Itong rice tariffication para sa akin, in the long run, makakabuti. Pero ito nga, kung hindi maayos ang implementasyon kawawa. Ito kasi parang kinokompetensya ng imports ang harvest ng ating mga magsasaka. Ito kung ang makukuha natin doon sa tariffs because of the imports efficiently mabibigay sa mga magsasaka, okay iyon.

    Pero ano ba iyong assurance natin na maayos iyong distribution in the most efficient way given na ito ngang TRAIN law hindi until now—pati iyong Pagtawid-Pasada—hindi pa din maayos ang pag-implement. So ito lang ang takot natin, supportive tayo sa Rice Tariffication Law—Bill. Pero ito nga, ano ang assurance na maayos ang pag-implement.

    ELY: Okay, samantala at marami hong nagtatanong, Ma’am, sa, tungkol sa ROTC ano, iyong mga estudyante. Pero ngayon kasi ang binabanggit ho ay parang, dahil sa walang disiplina ang mga kabataan at ang pagiging patriotic o makabayan ay nawawala na raw sa mga kabataan ngayon. Ano ba ang take ninyo? Kasi may mga binabanggit, katulad sa Japan daw hindi naman mandatory pero ang mga Hapon talagang kita mo naman kung paano magmahal sa bayan. Pero mayroon ding mga nagsasabi, hindi kung matitino ang mga lider, depende sa kilos ng lider, ganoon din ang puwedeng kilos ng mga kabataan.

    VP LENI: Totoo iyon. Totoo, Ka Ely, na malaking bagay ang halimbawa na ibibigay ng mga lider. Kaya nalungkot nga ako noong narinig ko ang pagkuwento kung papano iwasan ang ROTC law, papano makakalusot dito. Dapat hindi ito lumabas sa mga bibig ng lider kasi ano ang halimbawa na ibinibigay natin. Pero hindi din ako naniniwala na nasa lider lamang. Kasi ang pagiging matino na mamamayan obligasyon iyon lahat sa atin. Pero malaking bagay ang halimbawa na binibigay ng lider.

    Ang sa akin lang, Ka Ely, ang nakakasama kasi iyong kawalan ng tiwala sa pamahalaan. At iyong kawalan ng tiwalang iyon, nangyayari kapag iyong mga hinahalal natin na mga lider hindi nagiging maayos ang panunungkulan sa atin. Ang taumbayan, lalo na iyong tumiwala, lalong nawawalan ng gana. Parang ang pakiramdam nila: “Okay na hindi ako sumunod kasi ang akin ngang mga, iyong mga namumuno nga sa amin hindi din sumusunod.”

    Kaya ito kailangan talaga ng iyong transformation na kinakailangan, Ka Ely, hindi lang talaga simple. Pero kailangan maparamdam sa bawat isa na kailangan tayong tumaya para sa ating bayan.

    [GAP 3]

    ELY: Okay, mga kasama. At iyan po ang ilan sa mga issue na ating tinalakay at sa, dito po sa ating Istorya ng Pag-asa, Ma’am, ano ay ito pangunahing sangkap din po ito ng BISErbisyong LENI at may makakausap tayo dito sa ating studio.

    VP LENI: Oo, mayroon tayong bisita. Ito, Ka Ely, iyong bisita natin isang PWD na napaka-inspiring ng kuwento. Ito, kilala ko ito ng personal, Ka Ely. Napakarami nang honors na binigay nito para sa aming city. Pero ito, Ka Ely, iyong pagpunta ko sa CamNorte, mayroon fineature na 20 na Istorya ng Pag-asa. Ang dami rin na parang similar sa kanya ang pinagdaanan.

    Nandito na siya. Nako, napakaganda. Iyong bisita natin ngayon ang kaniyang pangalan, si Fe Carranza. I-kuwento ko lang, Ka Ely, kung paano ko siya nakilala.

    VP LENI: Anong taon ba kita nakilala, Fe?

    FE CARRANZA: 2007.

    VP LENI: Early 2000 siguro, ano? 2007. Nakilala ko siya kasi nagbebenta siya ng ano tofu nagbe-benta siya ng tofu sa city hall iyong mayor pa iyong asawa ko. Miyembro kasi ako ng Naga City Women’s Council. Nagla-lako siya kwarto kwarto sa city hall ng taho. Pero iyong naka-catch ng attention ko—ang dami niyang customer sa city hall—pero iyong naka-catch ng attention ko, Ka Ely, noong nakita ko siyang naglalakad, kasi iyong paglakad niya may polio siya, may polio siya sa kanan ‘di ba, Fe? Kanang legs.

    VP LENI: Kapag nakita mo, Ka Ely, parang exaggerated na limp kasi grabe iyong kaniyang polio.

    VP LENI: Ako, bumilib na ako noong nakita ko naglalakad siya pero mas lalo akong bumilib noong sinundan ko siyang bumaba sa city hall at nakita ko siya iyong nagda-drive ng sarili niyang motor—iyong motor na may sidecar. Tapos umuuwi siya sa pinakamalayong barangay, nasa bundok iyong barangay niya dito sa Naga. Tapos kapag paandar niya ng motor—dapat pala may video tayo ng pagpaandar mo ng motor—iyong pagpaandar niya ng motor, pabaliktad. Hindi siya nakaharap sa manubela, nakaharap siya doon sa tambutso. So tinatanong ko bakit ganyan magpaandar, kasi iyong kanang paa niya pala hindi kayang magpaandar, so iyong kaliwang paa ginagamit niya. Pero noong umandar na bumaliktad na ulit siya. At siya iyong lahat. ‘Di ba iyong panahon na iyon siya iyong gumagawa ng tofu, siya iyong nagdidistribute, ang layo ng kaniyang binabyahe, siya nagdadrive ng sarili niya. Pero PWD siya. Kaya mula noon, in-interview ko siya. Kinuwento niya iyong kwento niya. Binigyan namin ng…na-link namin sa mga tutulong. Ngayon hindi ko na ito maabot kasi milyonarya na ito, Ka Ely. I-kwento mo, Fe, iyong mga pinagdaanan mo. Pero siguro, Fe, i-kwento mo sa ating mga kababayan papaano ka ba natuto na gumawa ng tofu. Ang pangalan niya, Ka Ely, Fe Carranza. Fe, paano ka natuto gumawa ng tofu?

    FE CARRANZA: 2004 po, may nakituloy po sa amin na dalawang estudyante na marunong silang gumawa ng tofu.

    VP LENI: Nakituloy sa inyo kasi bagyo ‘di ba?

    FE CARRANZA: Opo, papunta sila ng Polilio Islands. So sabi ko, kung ano iyong kakain namin, iyon din kakainin niyo. Kung ano higain namin, iyon din hihigaan niyo. Pagpasok nila sa kitchen namin, hindi ko akalain na marunong sila gumawa ng tokwa. Dahil galling po sila dito sa—

    VP LENI: Mga anong edad noong mga estudyante?

    FE CARRANZA: Graduating po sila ng college so nagwo-work po sila sa Nagaville Adventist School so naging kaibigan sila ng mga anak ko. So iyon po, doon po nag-start up iyong business ko.

    VP LENI: Sila ang nagturo sa iyo?

    FE CARRANZA: Sila po iyong nagturo po.

    VP LENI: So tinuruan ka nila habang bumabagyo?

    FE CARRANZA: Opo kasi nagpalipas po sila ng bagyo.

    VP LENI: Nagpalipas sila ng bagyo,

    FE CARRANZA: Di habang nandun sila, pitong araw halos na parang naging trainer ko sila. Ayon po doon po nagstart.

    VP LENI: Tapos noong umalis na sila, sinubukan mo na ikaw na din gagawa? Tapos nag-benta ka na?

    FE CARRANZA: Nagbenta na po dire-diretso kasi wala kaming hanap-buhay noon. So nakaasa iyong, hindi ako sanay na wala akong hanap-buhay.

    VP LENI: Tapos saan iyong mga una mong costumer?

    FE CARRANZA: Iyong totoo po, noong nasa Legazpi kami, iyong mansyon po ni Dr. Agot, napapasok po iyan, naglalako ako. Tapos may maliit po akong tindahan sa Shoppers mall ng Legazpi maliit lang po para siyang talipapa, doon po ako nagstart. Then 2000 after po ng bagyong reming, palibhasa mayroon pong school dito, school ng Adventist, Nagaview, doon po ako nagstart-up.

    VP LENI: Hanggang nakarating ka sa City Hall. Tapos noong nakilala naming siya, Ka Ely, pinakilala namin siya sa—anong opisina ng pamahalaan ang tumulong sa iyo, DTI ba?

    FE CARRANZA: That is 2007 po, ni-refer niyo po ako sa DOST.

    VP LENI: DOST. Nagbigay sila ng gamit diba?

    FE CARRANZA: 2010 po nirelease iyong worth 157 na gamit na equipment.

    VP LENI: 157,000?

    FE CARRANZA: Doon po ako nag-start up.

    VP LENI: So kapag sinabi mong grant, wala kang babayaran, hindi siya utang. Bigay lang ng DOST? Tapos iyong binigyan ka ng gamit ng DOST, nakapag-produce ka na ng madami?

    FE CARRANZA: Nagswap, Ma’am, iyong project ng LGU Naga then iyong DOST so binigyan po ako ng contract noon ni Mayor Bong sa feeding program.

    VP LENI: Iyong kabutihan, Ka Ely, noong lumaki siya nakakuha siya ng kontrata mula sa city government na magsu-supply siya ng tofu—soymilk pala tsaka soybread—sa mga feeding program. Kinalaunan, hindi na lang Naga iyong kanyang sinusuplayan, pati mga ibang munisipyo ‘di ba? Tapos ang ano dito, Ka Ely, kasi pagkatapos lang ng ilang taon, pagbisita ko sa kaniya, malaki na iyong kaniyang—dati kasi ang liit liit lang ng bahay nito, nandoon na lahat, pagbisita ko may second floor ka na ‘di ba?

    FE CARRANZA: Wala naman, pangalawang bahay lang po.

    VP LENI: Pangalawang bahay, iyong katabi ‘di ba? Tapos iyong workplace niya lumaki na, iyong motor niya naging sasakyan. Naging sasakyan na. Mayroon na siyang delivery van. Iyon na iyong ginagamit niya tapos multi-million iyong kontrata niya with DSWD ‘di ba? Mga LGU pala pero funded by DSWD. Pero ito, Fe, ano iyong aral para sa mga kagaya mo din na may kapansanan, para sa mga kahit sa mga walang kapansanan pero hirap maghanap ng hanap buhay, ano iyong advice na mabibigay mo?

    FE CARRANZA: Una po sa lahat, Vice, malaking pasasalamat ko sa Panginoon, kung sa iba hindi pasasalamat…kung sa iba hadlang iyong kapansanan sa akin po, ito po iyong pinakamabuting regalo sa akin ng Panginoon. Unang-una, na-attract siya sa unang lakad ko palang, ibig-sabihin kung hindi ako pilay parang walang titingin sa akin, na-approve po ang DOST grant siguro dahil na rin sa may kapansanan ako, Vice. So ngayong may edad na ako, nag-start po ako ng 2009, registered. Ngayong 2018, talagang matured na po ako. Nasabi ko po sa sarili ko pasasalamat Panginoon kasi ito iyong mabuti mong regalo mo sa akin. Sa mga may kapansanan po, talaga pong may discrimination, Vice, kahit ngayon na panahon na ito. Iba talaga ang may kapansanan sa wala. Lakad pa lang at sa itsura, ibang-iba na, pero para sa akin hindi po hadlang iyon na tignan ang kapansanan.

    VP LENI: Para sa iyo, iyon pa ang naging daan para mapansin ka at maraming tulong na pumasok.

    FE CARRANZA: Yes po. Tama.

    ELY: Pero, Ma’am, iyong may ibang kapansanan, nahihiya lumabas or talagang nawawalan po ng pag-asa pero kayo Ma’am Fe—

    VP LENI: Sobrang sipag nito.

    ELY: Hindi naging dahilan ang iyong kapansanan kasi iyong iba ginagawang katwiran din, “Hindi, mayroon akong ganitong sakit eh, kapansanan,” pero kayo, iyan po ang naging inspirasyon niyo para ngayon magtagumpay.

    FE CARRANZA: Lumaki po kami, Ka Ely, na gina-guide kami ng mga magulang namin as Seventh Day Adventist. Parang binigyan po nila ako lalo ni Papa ng tiwala sa sarili. Lagi niya akong pinagmamalaki. Iyan po iyong bumaon sa isip ko, Ma’am, na kaya ko iyong kaya ng iba. So sa tulong po ng Panginoon. sa ngayon hindi naging hadlang sa amin na makatapos iyong mga anak ko. Talagang ikinayod ko po sila at awa ng Diyos po, malaki rin pong kaibahan kapag buo ang pamilya. Talagang—

    VP LENI: May maganda pang kwento itong si Fe. Noong time na na-discover ko siya, hindi sila magkasama ng asawa niya. Iyong asawa niya, nasa Batangas ba siya o sa—

    FE CARRANZA: Sa Manila.

    VP LENI: Pero noong gumaganda na ang kanyang negosyo, umuwi dito iyong asawa niya para tumulong kasi hindi niya na kaya mag-isa. Ayon, nabuo tuloy iyong pamilya. Kaya ano talaga, ano, mga nakatagong blessings.

    FE CARRANZA: Kaya laking pasalamat ko, unang-una kay Vice, LGU Naga, sa DOST number one, ngayon DTI. Mapalaki po namin iyong mga anak namin, unang una, nang maayos. At nagpapasalamat rin ako sa asawa ko, Ma’am, dahil minahal niya kaming muli ng tapat sa puso niya. Malaki po kasing bagay iyong kapag magkaka-sundo sa pamilya, malaki ang asenso.

    VP LENI: Malaking bagay sa iyo iyong umuwi siya at tumulong kasi dati sino-solo mo.

    FE CARRANZA: Yes po. Ako iyong solo, ako lahat, ako lahat ng gumagawa nito. Pero hindi tayo aasenso kung wala kayo. Lalo na sa iyo, Agum.

    VP LENI: Iyon, Ka Ely, kaya itong kwento ni Fe, napaka-inspiring kasi. Sayang hindi ka na makikita ni Ka Ely kasi sasakyan na gamit mo, hindi na motor.

    FE CARRANZA: Pwede pa rin po.

    VP LENI: Pabaliktad ah.

    VP LENI: Dapat pala makuhaan natin siya. Kasi kapag kinu-kuwento natin, parang mahirap ma-imagine ‘di ba?

    FE CARRANZA: Kahit ngayon po, Vice, parang hindi ko na kayang balikan

    VP LENI: Dapat ‘wag mo iyong aalisin kasi pwede mo iyon i-museum ‘di ba? Doon nagsimula lahat eh.

    FE CARRANZA: Sabi ko nga po kay—sa asawa ko—dapat lagay natin sa taas ng factory: “Dito tayo nagsimula. Lagyan natin ng magandang—”

    VP LENI: Tsaka ano iyon, Ka Ely, hindi na lang siya tofu eh. Parang nag-diversify siya, parang iba-ibang flavor ng tinapay ‘di ba, iyong mga veggie bread tapos ano pa iyong iba mong product? Milk—

    FE CARRANZA: Tofu…Ngayon, Ma’am, engaged na din po ako sa catering.

    VP LENI: Ah nagke-cater ka na rin?

    FE CARRANZA: Malaki pong pasalamat ko sa Panginoon.

    ELY: Mamaya tikman natin. Pero, Ma’am, kumusta po iyong mga anak?

    FE CARRANZA: Awa ng diyos po iyong panganay, computer enginner po siya. Graduate na siya. Nasa Thailand po siya. Fifteen years na po siya doon.

    FE CARRANZA: Iyong pangalawa po, BS Education. Math teacher po siya sa Thailand. Iyong pangatlo po

    VP LENI: Ay dalawa na ba iyong nasa Thailand mo? Dati ang alam ko isa.

    FE CARRANZA: Iyong pangatlo po, awa ng Panginoon magte-take oath po siya sa PNP ngayon diyan sa kampo.

    VP LENI: Ah, may pulis ka ng anak?

    FE CARRANZA: Awa ng Panginoon pa rin.

    VP LENI: Kasi parang noong nakilala ko siya malilit pa iyong iba eh, high school yata ‘di ba?

    FE CARRANZA: At iyong bunso ko po ito po ang mabigat. Isa po akong mahirap, isang may kapansanan pero may anak po aking dentist.

    VP LENI: Ah, dentist ba iyong ano mo?

    FE CARRANZA: Ortho doc[tor] po siya at Pediatrics. Dati po sponsored siya ng isang Canadian. Ngayon sumurrender po iyong Canadian. Kami na po iyong—

    VP LENI: Kaya mo na ngayon.

    FE CARRANZA: Tapos na po siya two years ago na po. Nag-pundar po siya ng sarili niyang clinic by his own.

    VP LENI: Dito sa Naga?

    FE CARRANZA: Sa Cavite po.

    VP LENI: Ah, sa Cavite. So kayo na lang ng asawa mo dito?

    FE CARRANZA: Malungkot po kami pero masaya kasi may mga lisensiya na sila para mabuhay ng maayos. Parang kailan lang po.

    VP LENI: Oo nga eh. Magkakasama lang kami nito. At hindi pa iyon active din siya active pa siya sa PWD organization dito naging representative ka ng Women’s Council ‘di ba, ng PWD? Kaya dapat tularan itong si Fe. Noong nag-uumpisa pa lang kami sa Istorya Ng Pagasa parating siya iyong kinukwento ko.

    VP LENI: Pero iyon Fe, kung kailan kukuhaan ka namin para pag kinukwento namin na-i-imagine ng mga tao—

    FE CARRANZA: Opo, wala naman pong problema laging okay lang ng okay.

    VP LENI: Pero doon ka pa rin nakatira doon sa— Ano lang nabili mo lang iyong katabi pa? Iyong nasa likod?

    VP LENI: Ay naabutan ko na iyon.

    FE CARRANZA: Hindi pa, Ma’am.

    VP LENI: Bago pa ito? Hindi iyon iyong may daanan ka sa tabi?

    VP LENI: Ah, dapat pala bisitahin ulit kita. Iyong barangay kasi nila, Ka Ely, pinakamalayo. Nasa Mount Isarog na siya. At doon pa rin siya nakatira hanggang ngayon.

    ELY: Mount Isarog parang may mga hot spring. Okay, so ito iyong magsisilbiing inspirasyon sa atin pang mga kababayan nationwide na nakikinig ngayon. Iyong iba, Ma’am, wala ngang kapansanan parang nawawalan pa ng pag-asa eh.

    VP LENI: Iyong value ng Istorya Ng Pag-asa, dalawa. Una, doon sa mga may kapansanan katulad niya, maging inspirasyon, na si Fe nga grabe iyong kapansanan pero nalagpasan ang kahirapan. Pero iyong pangalawa din, na parang audience ng Istorya Ng Pagasa, doon naman sa mga walang kapansanan, na kung ito nga na may kapansanan ay nagtagumpay ay walang dahilan para hindi kayo magtagumpay.

    ELY: At least talagang, itong naipapakita po natin dito sa BISErbsiyong LENI—iyong lahat po ng ating mga kababayan iba’t iba, Ma’am, ‘di ba? May mga atleta pa.

    VP LENI: Iyong fineature natin, Ka Ely, si [Ernie] Gawilan. Nag-participate sila sa Indonesia, iyong Paralympics. Ang pinanalo niya, tatlong gold, dalawang silver, tsaka tatlong bronze. Milyon iyong nakuha niya, Ka Ely, na prize money at nakakatuwa kasi solo na siya sa buhay. In fact, nakatira sa dormitory ng mga atleta dito sa… dito sa… ano ito, sa University of Life. Ang laking bagay para sa grupo nila na may ganon, parang si Fe din, na kahit may kapansanan pinapakita na walang imposible, ‘di ba. Basta iyong determinasyon nandiyan, sipag, at tiwala sa Panginoon. Lahat talaga pwedeng gawin.

    ELY: Okay maraming salamat po kay Manang Fe Carranza. Salamat po sa inyo at naibahagi niyo po ang inyong kwento at Istorya ng Pag-asa. Samantala, mayroon tayo, Ma’am, ano, mga ibang mensahe sa ating mga listeners at viewers yung mga nakikinig at nanonood lalo na sa pamamagitan ng ating Facebook Live mula sa iba’t ibang bahagi ng mundo.

    VP LENI: Mayroon dito, Ka Ely, iyong iba hindi ko maintindihan pero ito si Melyn, ano ba, si Melin Draheirson, taga-Saudi siya, Ka Ely. Magandang umaga po sa mga kababayan natin diyan sa Saudi. Mayroon ding taga-Townsville Australia, si Leyhan Torreverde, parang ngayon lang natin nadaan itong comment ni Leyhan, maraming salamat Leyhan sa pagsusubaybay. Ito, hindi ko alam kung nakalagay, “Watching from Bohol and Hongkong, with Love.: Baka nasa Hong Kong siya pero taga-Bohol siya—Epifania Palingcod. Itong si Selena Lopez, ano ito masigasig na tagapakinig natin, every Sunday nanonood siya, taga UP Campus siya. Ka Ely, nanalo ang UP.

    ELY: Ito si Raymond Antonio ng Manila Bulletin. Magkasama pala sila ni Attorney Barry. Eh baka k ka daw puwede makanood?

    VP LENI: Oo nga, Ka Ely. Nanood si Attorney Barry kahapon.

    VP LENI: Tapos ito si, hindi ko alam kung lights or lites, Malvar Bats, siguro Malvar Batangas—Malvar, Batangas. Magandang umaga po sa mga taga Batangas. Si Wilfi Pampilon, taga Caloocan, maganda umaga sa iyo. Kaya iko-congratulate natin iyong mga taga-UP. Napakasayang pagkakataon para sa mga taga-UP kasi 21 years. Matagal iyong hinintay bago makapasok ulit sa Final Four.

    ELY: Opo.

    VP LENI: Kaya ano ngayon, sobrang saya, iyong pagpasok sa final four. At nanalo pa kahapon. Kaya palapit nang palapit.

    ELY: Isa na lang, papasok na sa finals. Kasi twice to beat iyong kalaban eh.

    VP LENI: Oo.

    ELY: Oo, so mag-aantay kung sinong mananalo sa kabila.

    VP LENI: Oo, ngayon—mayroong game mamaya, sana. Ang saya—naalala ko, Ka Ely, iyong last game nila before final four, noong pinanalo nila, pinapanood namin sa TV, nakaka-tindig-balahibo; nag-iiyakan iyong mga players kasi talagang pinagpaguran talaga nila ito. Kaya congratulations po sa UP—UP Maroons.

    ELY: Yes, opo. Ang dami palang nanonood ngayon—nasa UP campus at iyong ating mga listeners na nakikinig po at nanonood dito po sa BISErbisyong LENI sa Facebook Live. So, good morning po sa inyo at siyempre, iyong mga nasa abroad, maraming nagre-request, Ma’am, oh, sa Singapore daw sana mag-BISErbisyo tayo at sa Japan.

    VP LENI: Oo nga. Sige, pagpa-planuhan natin iyan, Ka Ely. Maraming mga Pilipino doon eh. Saka gusto nating mag-Istorya ng Pag-asa din. Siguro iyong mga taga-Singapore po na nakikinig, baka po puwedeng mag-message po kayo sa aming Facebook page. Baka po puwedeng mag-start tayo diyan ng Istorya ng Pag-asa group para po pagpunta natin, iyong mga i-o-honor natin, iyong mga Istorya ng Pag-asa, iyong mga Istorya ng Pag-asa, ito iyong mga kuwento ng mga ordinaryong mga mamamayan. Mga karaniwang mga Pilipino na nagdaan sa matinding hirap—pareho ni Fe, iyong guest natin kanina—pero naging matagumpay. Hindi naman—kapag matagumpay naman, Ka Ely, hindi gustong sabihin yumaman. Pero naabot iyong kaginhawaan na inaasam. Kasi mas marami namang maginhawa pero hindi mayaman eh. Kaya iyong sa atin lang, malampasan lang iyong kahirapan para maabot iyong mga pangarap—iyon iyong tunay na gusto nating sabihin na nagtagumpay talaga sa buhay.

    ELY: Pero, Ma’am, ano, ang daming nagtataka dahil sunod-sunod iyong pagro-rollback iyong presyo ng produktong petrolyo. Pero iyong presyo ho ng bilihin, parang hindi pa rin gumagalaw.

    VP LENI: Sana… sana sumunod na rin, Ka Ely, kasi iyong pagbaba naman ng presyo ng petrolyo, dahil sa world market bumaba rin iyong presyo. So talagang inaasahan na sunod-sunod iyong rollback. Inaasahan na dahil sa sunod-sunod ang rollback, iyong presyo rin bumaba na. Pero ito kasi, Ka Ely, iyong mahirap kaya ayaw nating dumadaan tayo sa inflation. Kasi kapag tumaas na iyong presyo ng bilihin, parang mas madaling tumaas kaysa sa bumalik sa dati. Kaya sana, sumunod na rin ito kasi halimbawa, iyong pamahalaan, ilang beses—marami nang ginawa iyong Central Bank na pagtaas ng interest rates para ma-salba iyong ating peso. Marami na rin na mga—iyong mga ginagawa para ma-arrest iyong pagtaas ng presyo ng mga bilihin. Ito sa bigas, dapat pababa na ito ng pababa dahil nag-import na tayo, ani na, dapat sunod-sunod na ito.

    Kaya umaasa tayo na siguro, pagpasok ng Enero, sana bumalik na rin sa dati iyong presyo.

    ELY: Opo. Okay, at marami rin tayong mga babatiin. Banggitin ko na rin itong taga—nasa Saudi Arabia. OFW, si Catalina RS Mohammad.

    VP LENI: Oo, si Catalina. Actually, Ka Ely, may pending tayo na imbitasyon—

    ELY: Sa Saudi Arabia.

    VP LENI: May pending tayong imbitasyon sa Saudi Arabia. Inimbitahan tayo noong Ambassador pero hinahanapan lang natin ng schedule.

    ELY: Nako, iyong mga kababayan natin sa Saudi Arabia eh mag-abang ho kayo.

    VP LENI: Oo, doon maganda, Ka Ely, gumawa ng Istorya ng Pag-asa dahil napakaraming Pilipino. At maraming mga Pilipino doon na matinding hirap talaga iyong dinaanan: nawalay sa pamilya, iyong iba, hindi ideal iyong working conditions pero tiniis para buhayin iyong pamilya dito sa Pilipinas. Ito, Ka Ely, ito talaga iyong mga tunay na bayani.

    ELY: Opo. At siguro, huwag ho nating sayangin iyong ano ho, kasi may in-anunsyo po ito sa atin, ano, si Administrator Hans Cacdac, iyong sa Dubai, iyong sa UAE, at sa Abu Dhabi, mayroon po silang amnestiya roon na katapusan na lang ng Nobyembre. Sana i-avail po nila ito, sayang.

    VP LENI: November. Mayroon pa silang hanggang Biyernes. Hanggang Biyernes para i-avail ito. Kaya iyong mga kababayan po natin sa United Arab Emirates, sana iyong—lalo na iyong dumadaan sa matinding pagsubok, iyong mga nasa shelter, baka po mas mabuti na maki-coordinate tayo sa ating embassy diyan.

    ELY: At kasi, marami ho diyan na naging biktima. Iyong mga nagtu-turista, Ma’am, kasi iyong Dubai, Ma’am, open eh—maluwag. Eh nangako iyong mga kaibigan na, “Hindi, dito ka na maghanap ng trabaho.” Iyon pala pagdating doon walang trabaho hanggang sa maging iligal na po.

    VP LENI: Totoo. Pa-minsan naman, Ka Ely, iyong akala nilang klase ng trabahong pupuntahan, pagdating doon, iba. Iba iyong naghihintay na trabaho.

    ELY: Okay, wala na po tayong oras, Ma’am. Ano po ang inyong mensahe sa ating mga kababayan ngayon? Nationwide na mga nakikinig at sa ibang panig ng mundo?

    VP LENI: Ito, Ka Ely, iyong paulit-ulit din natin na mensahe bawat linggo na iyong… na marami tayong pinagdadaanang pagsubok pero nasa sa atin po kung papaano natin haharapin. Mahalaga na iwasan na natin iyong hindi pagkaka-intindihan kasi hindi iyon nakakatulong—iyong mga siraan. Parati ko pong sinasabi na hindi naman nakakabuti sa atin iyong paglilinlang, siraan. Mas mabuti magkaisa tayo dahil napakaraming problemang hinaharap natin. Mas mabuti na iyong pagkakaisa natin lahat, iyon iyong tutulong sa atin na malampasan iyong mga problemang ito.

    Ito, ito iyong sadya rin, Ka Ely, noong pag-organize namin ng Laylayan Koalisyon: para iyong mga sektor, sabay-sabay na hinaharap iyong mga problema. Kasi kapag hiwa-hiwalay, mas mahirap silang pakinggan eh. At iyong pagkatapos dito sa Bicol, gusto natin, Ka Ely, na lumipat din sa ibang lugar para gawin itong mga People’s Council.

    ELY: Okay, mga kasama. Iyan po ang ating Bise Presidente—Vice President Leni Robredo. Ako pa rin ho ang inyong radyoman Ely Saludar dito po sa BISErbisyong LENI sa RMN.

    – 30 –

    Posted in Transcripts on Nov 24, 2018