This website adopts the Web Content Accessibility Guidelines (WCAG 2.0) as the accessibility standard for all its related web development and services. WCAG 2.0 is also an international standard, ISO 40500. This certifies it as a stable and referenceable technical standard.

WCAG 2.0 contains 12 guidelines organized under 4 principles: Perceivable, Operable, Understandable, and Robust (POUR for short). There are testable success criteria for each guideline. Compliance to these criteria is measured in three levels: A, AA, or AAA. A guide to understanding and implementing Web Content Accessibility Guidelines 2.0 is available at: https://www.w3.org/TR/UNDERSTANDING-WCAG20/

Accessibility Features

Shortcut Keys Combination Activation Combination keys used for each browser.

  • Chrome for Linux press (Alt+Shift+shortcut_key)
  • Chrome for Windows press (Alt+shortcut_key)
  • For Firefox press (Alt+Shift+shortcut_key)
  • For Internet Explorer press (Alt+Shift+shortcut_key) then press (enter)
  • On Mac OS press (Ctrl+Opt+shortcut_key)
  • Accessibility Statement (Combination + 0): Statement page that will show the available accessibility keys.
  • Home Page (Combination + H): Accessibility key for redirecting to homepage.
  • Main Content (Combination + R): Shortcut for viewing the content section of the current page.
  • FAQ (Combination + Q): Shortcut for FAQ page.
  • Contact (Combination + C): Shortcut for contact page or form inquiries.
  • Feedback (Combination + K): Shortcut for feedback page.
  • Site Map (Combination + M): Shortcut for site map (footer agency) section of the page.
  • Search (Combination + S): Shortcut for search page.
  • Click anywhere outside the dialog box to close this dialog box.

    BISErbisyong LENI – Episode 95

    ELY: Magandang umaga, Pilipinas—Luzon, Visayas, at Mindanao! Isa na namang edisyon ng BISErbisyong LENI sa RMN. Magandang umaga, Pilipinas! Ako pa rin po ang inyong Radyoman, Ely Saludar. Kasama natin ang ating Bise President ng Republika ng Pilipinas, si Madam Vice President Leni Robredo. Ma’am, good morning po sa inyo!

    VP LENI: Good morning, Ka Ely! Good morning po sa lahat na nakikinig sa atin ngayong umaga! Sa atin pong mga kababayan sa Bicol: Marhay na aga saindo gabos. Sa ating mga kababayan sa Visayas at Mindanao: Maayong buntag sa inyong tanan.

    Ka Ely, siguro i-announce na natin, baka makalimutan natin mamaya, na iyong ating BISErbisyong LENI next Sunday, gagawin natin sa Hong Kong. Ifi-feature natin iyong ating mga kababayan doon sa Istorya ng Pag-asa. Ito, Ka Ely, ginawa na natin sa ilang mga bansa na maraming mga Pilipino—pumunta na tayo sa Amerika, sa Canada, sa London, sa Germany, tapos ito ngayon, sa Hong Kong. Pero excited tayo dito sa Hong Kong kasi sobrang dami ng mga inspiring stories ng ating mga kababayan. At sa Sunday, sila iyong guest natin. Iyong buong episode natin, Istorya ng Pag-asa sa susunod na linggo.

    ELY: Opo, so abangan niyo po iyan, sa ating mga kababayan, lalo na po sa mga overseas Filipino workers, para mabigyan po natin ng pagkakataon na maihayag po nila, at para mai-share iyong kanilang naranasan, kabiguan man o tagumpay.

    VP LENI: Napakarami, Ka Ely. Binabasa namin iyong initial draft noong mga nominated sa Istorya ng Pag-asa. Napakayaman ng kuwento sa Hong Kong.

    ELY: Okay, samantala, mga kasama, mula po dito sa DZXL 558-Manila, tayo po ay napapakinggan sa RMN DYHP-Cebu, RMN DXCC-Cagayan de Oro, RMN DXDC-Davao, at DWNX RMN Naga, at sa inaabot po ng ating broadcast nationwide, net-wide, at siyempre nasa Facebook Live po kami, sa “VP Leni Robredo” gayundin po sa “RMN DZXL 558 Manila”. [music break]

    ELY: Mayroon din ho tayong magandang… siyempre pag-uusapan din natin iyong ano, iyong isyu ng mga human rights na iyan.

    VP LENI: Oo, saka may espesyal tayong guest ngayon, Ka Ely.

    ELY: Opo, mamaya. Sabihin na natin, babaeng piloto.

    VP LENI: Oo. [laughs] Sa Istorya ng Pag-asa.

    ELY: At siyempre, isa sa miyembro ng Otso Diretso, maya-maya makakausap natin… So Ma’am, marami po ang nagtatanong, at siyempre ay nag-aabang: ano po ang ilan sa mga naging aktibidad niyo po sa nakaraang linggo?

    VP LENI: Siguro pinaka-highlight, Ka Ely, iyong pagbisita ni Miss Universe sa opisina, Catriona Gray. Pero iyong pinaka-nakakatuwa doon, hindi lang na personal kaming nakapagpaabot ng pasasalamat sa pride na binigay niya sa ating bansa, sa inspirasyon na binibigay niya. Pero sa amiung kuwentuhan, Ka Ely, nakita namin na talagang nasa puso niya iyong pagtulong sa mga kabataan. In fact, pinag-uusapan namin kung paano kami magkakaroon ng mga joint na undertakings, dahil marami kaming adbokasiya na pareho. Kaya iyon iyong nakaka-inspire, kasi hindi lang—parang hindi lang pang-showbiz iyong puso niya sa mahihirap, pero talagang iyon iyong gusto niyang ipursigi. At iyon iyong sabi ko sa kaniya, na, parang, ni-represent niya iyong best sa ating mga Pilipino. Kaya ano naman, iyong isang natutuwa ako, Ka Ely, kasi siyempre, iyong aming staff ay masayang-masaya na bumisita siya sa opisina, kasi hindi namin inaasahan na kasali kami sa bibisitahin niya. Pero dahil binisita niya, pinakiusap namin na kung puwedeng iyong buong Office of the Vice President family, magkaroon ng pagkakataon na makasalamuha siya—at natutuwa kami na pumayag naman.

    ELY: At siyempre, isa po sa makulay din, talagang maganda iyong kaniyang paninindigan na makatulong, at isa po sa mga kontrobersiyal sa ating bansa iyong pagpapababa sa edad na magiging pananagutan sa kriminal—

    VP LENI: At ano, Ka Ely, na-discuss namin iyon nang pahapyaw. Isa siya sa mga advocates na hindi ito dapat ibaba. Kaya natutuwa tayo kasi ang lakas ng boses niya, dahil pinapakinggan siya, pinapanood, at mayroong, parang, magandang simbulo sa kampanya na hindi ito maituloy.

    Pero ito, Ka Ely, noong nakaraang linggo, nagkaroon din ako ng mga provincial trips. Nasa Cavite ako noong Miyerkules. Maraming lugar sa Cavite, parang mga whistlestops iyong ginawa ko, Ka Ely—ginawa ko iyon bilang volunteer sa Otso Diretso. Talagang kinampanya ko. Iyong sa akin kasi, Ka Ely, hindi lang siya kampanya na kung sinusuportahan niyo ako, suportahan niyo sila. Pero iyong ginawa ko, pinapakilala ko isa-isa, kasi sigurado ako sa pagpili namin. Talagang ipinakipaglaban namin iyong pagpili, na iyong mga tao, kapag nabibigyan ng pagkakataon na makilala sila, talagang mas madaling hingian ng tulong. Noong pagpunta ko sa Cavite, maghapon, mula maagang maaga hanggang late in the afternoon. Pumunta kami sa Carmona, pumunta kami sa Dasmariñas, sa Imus, sa General Trias, sa Trece Martires. Nag-courtesy call din kami kay Governor saka sa provincial government. At ito, Ka Ely, lahat na nakakausap namin, inspired sila kapag nalalaman nila iyong kuwento ng mga kandidato. At mapalad tayo ngayong umaga, kasi iyong isa sa kanila, kasama ko. Kasama ko din siya, Ka Ely, noong Huwebes, kasi pumunta kami sa Dumaguete.

    Pumunta kami sa Dumaguete, mayroon kaming Ahon Laylayan Koalisyon—ito, isang programa ng opisina namin na last year pa namin sinimulan, nagfo-form kami ng coalition ng mga representatives ng iba’t ibang mga sectors. Pero bago iyong pagpunta namin sa Ahon Laylayan Koalisyon, pumunta ako, Ka Ely, sa Zamboanguita for Angat Buhay. Mayroong dalawang grupong mineet ako doon. Iyong Zamboanguita, siguro mga one and a half hours away from Dumaguete. Medyo nasa bundok na siya. Pagpunta ko, iyong una kong mineet, Ka Ely, iyong mga beneficiaries ng aming mga baka—may tinutulungan kami doon na mga magsasaka, na binigyan naming ng mga baka bilang livelihood. Binisita namin iyong mga beneficiaries, kasi noong January pa ito ibinigay. Tapos iyong isang binisita ako, ito nasa tuktok talaga ito ng isang bundok doon, parang IP community, nagpagawa tayo ng paaralan. Ang partner natin, si Mr. Jeffrey Ng ng Federation of Filipino Chinese Chambers of Commerce. Noong una kasi naming pagbisita, Ka Ely, sa Zambonguita, naabot namin iyong kanilang lugar, makeshift lang iyong classrooms, so masuwerte tayo na binigyan. Pero pag-alis namin—ito, hindi ko pa naikuwento kay Dean Chel: noong pag-alis natin, Dean Chel, doon sa lugar, may naaksidente the following day na maraming estudyante na namatay, kung saan kami pumunta, sa Zamboanguita ito.

    Pero siguro ito, Ka Ely, ipakilala na natin iyong ating guest, kasi marami tayong gustong itanong sa kaniya. Iyong guest po natin ngayong umaga, isa sa pinaka-hinahangaan: Dean Chel Diokno, founding dean ng De La Salle University College of Law. Magandang umaga, Dean Chel!

    CHEL DIOKNO: Magandang umaga, Ma’am, VP Leni. Magandang umaga, Ka Ely. Magandang umaga sa lahat ng mga nakikinig ngayon.

    ELY: At siguro, mga kasama, sa ating mga listeners, siya po ay kasama sa Otso Diretso, at kilalang human rights lawyer. Siguro, Ma’am, kumustahin natin dahil sa ngayon napabalita iyong isang naging biktima po ng extrajudicial killings, at ngayon muling na-o-open iyong isyung ito. ‘Di ba po isa kayo sa mga abogado dito?

    VP LENI: Sa Quezon yata ito?

    ELY: Iyong sa Quezon, nakaligtas.

    CHEL DIOKNO: Yes, iyan po iyong kaso ni Roger Herrero ng Agdangan, Quezon. Nakakalungkot iyong nangyari sa kaniya, eh. Actually, nagsimula itong nangyari sa kaniya noong November 1, 2018, noong siya ay tinangkang patayin ng mga pulis, pero nakaligtas siya. At may mga mababait na mga nandoon, na parang good samaritan lang, na tinulungan siya, dinala siya sa ospital. After several months ay naka-recover naman siya. Nalaman na lang niya later na para i-cover up iyong tangkang papatayin siya, kinasuhan siya ng robbery.

    VP LENI: Na wala namang basehan.

    CHEL DIOKNO: Na wala namang basehan. At pinalabas na siya ay hinuli—warrantless arrest—na never naman siyang inaresto. Itong last week, nakatanggap sila ng subpoena habang nasa ospital siya, para daw sa isang hearing sa prosecutor’s office, clarificatory questioning lang daw. Noong dinala siya doon, bigla na lang inaabangan pala sila ng pulis, at hinuli siya nang wala namang warrant. Eh alam naman natin iyong batas, kapag ganitong sitwasyon, kailangan may warrant ka galing sa isang judge. Wala na, binalewala nila iyon. At ngayon, nakakulong ulit siya, at kami ay natatakot na baka may mangyari ulit sa kaniya.

    VP LENI: Ito, Dean Chel, iyong tanong ko kasi parang napakadelikado ng sitwasyon niya ngayon, kasi siya iyong… siya iyong pinaka-witness, ‘di ba? Siya iyong pinaka-witness sa mga pulis na nagtangkang patayin siya. Ang nabasa ko nga, Dean Chel, sa diyaryo, na kaya lang siya nakaligtas kasi nagkunwari siyang patay na, ‘di ba?

    CHEL DIOKNO: Oo.

    VP LENI: Tapos noong umalis na iyong mga pumatay sa kaniya—iyong tumangkang pumatay sa kaniya—parang gumapang siya para humingi ng saklolo. So iyong una kong tanong, mayroon na bang kaso na siya iyong complainant laban doon sa mga pulis, tapos nakuhaan na ba siya ng statement?

    CHEL DIOKNO: Yes, actually, inimbestigahan ng NBI, at mismong NBI ang nag-file ng complaint sa Office of the Ombudsman. Ang problema ay ito lang isang linggo ay nakatanggap kami ng notice sa Ombudsman na hindi raw sa kanilang—

    VP LENI: Jurisdiction—

    CHEL DIOKNO: —opisina ang sakop ng kaso at ang sabi raw mag-file na lang kami ng admin o criminal sa prosecutor’s office. So iyon ang gagawin namin. Actually, ifa-file na sana namin nitong last week, kaya lang dahil nagkagulo nga at hinuhuli na siya, I think this week namin ifa-file iyan.

    VP LENI: Oo, medyo talagang—

    ELY: Ito, maliwanag talang pangha-harass ito.

    VP LENI: Kasi ang laking bagay na makapag-testify siya, dahil isa siya doon sa mga makakapagpatunay kung sino iyong gumagawa ng mga ganitong pagpapatay. Iyong— Ka Ely, kung naalala mo ‘di ba, lumabas pa lang iyong SWS survey na nagsasabi na majority ng mga Pilipino, naniniwala na sangkot ang mga pulis. So itong nangyari kay—

    CHEL DIOKNO: Roger.

    VP LENI: —Roger, parang isa sa mga pinaka-glaring na ebidensya na ganoon nga.

    CHEL DIOKNO: Actually, si Roger ang pangalawa kong kliyente na halos ganoon ang nangyari.

    VP LENI: Ah, hindi siya iyong una.

    CHEL DIOKNO: Yes, iyong una kong client ay si Jefferson Soriano, ganoon din. Mayroon pa— Ito naman parang—

    VP LENI: Saang lugar iyon, Dean Chel?

    CHEL DIOKNO: Dito po sa Manila. Ano siya eh, parang riding-in-tandem iyong tumira sa kaniya. Akala nila ay patay. Ibang klase iyong kuwento niya. Sabi niya sa akin, “Alam niyo, Attorney, nakaupo kami ng mga kaibigan ko sa harap ng bahay namin. Biglang may dumaang lalaki, pumunta sa isang naka-motorsiklo, may binigay sa kaniya. Noong bumalik, binaril iyong katabi ko, iyong kaibigan ko. Tapos binaril niya ako dito sa may throat. Tumakbo ako, binaril niya ako sa hita. Tapos nakikita ko siya lumalapit siya sa akin, sinuksok ko iyong ulo ko sa gutter para hindi niya ako barilin sa ulo.” Ganoon ka-grabe.

    VP LENI: Pero ito, ‘di ba, si Roger sa ulo siya binaril?

    CHEL DIOKNO: Sa ulo din, sa panga, sa jaw.

    VP LENI: Parang sinisiguro sana, Ka Ely, pero nakaligtas. Ngayon nga, kailangan ng malaking halaga ng pera itong si Roger kasi kailangan yatang lagyan ng metal plate iyong kaniyang panga para mabuo ulit.

    ELY: So dito po iyong mga pangyayaring ito, Ma’am at Attorney Chel, dahil ito ho ay talagang sumasalamin sa survey ng SWS, talagang maraming Pilipino ang naniniwala na may mga pulis na—sabihin natin hindi naman lahat, ano—pero may mga pulis po na talagang—

    VP LENI: Nadadamay nga, Ka Ely, iyong mga matitino. Kasi tingin ko mas marami pa din iyong matitino.

    ELY: Kasi po itong sa SWS survey, most Filipinos believe na ang mga pulis ay sangkot sa EJKs, drug trade, planting evidence, ayon. [chuckles] Mga “magsasaka,” nagtatanim ho ng ebidensya. Grabe ho. Pero Attorney, talagang sila-sila, parang lumilitaw ho na nagtatakipan sa isyung ito. Naimbestigahan na ng NBI, mukhang positibo naman, tapos iyong PNP. Bakit ang liderato— Sana kung itinuro na po ng biktima, dapat ‘matic tanggal na po iyan at siguro na-disarmahan na at iniimbestigahan po?

    CHEL DIOKNO: Actually mayroong opisina iyan—iyong Internal Affairs Service (IAS) ng PNP. Sila dapat ang mag-iimbestiga ng mga kasong ganiyan. Hindi ko alam dito sa kaso ni Roger kung bakit ay parang walang nangyari doon sa IAS.

    VP LENI: Pero nagkaroon, Dean Chel, ng kaso sa IAS itong mga perpetrators?

    CHEL DIOKNO: Sa pagkakaalam ko, wala, Ma’am eh.

    VP LENI: Iyon iyong nakakalungkot, Ka Ely, kasi karamihan sa mga biktima talagang mga mahihirap na mahirap, na siguro kung mga walang abogadong kagaya ni Dean Chel, walang abogado na willing na, hindi lang mag-represent na libre, pero iyong mas mahalaga iyong naglakas-loob, maglalakas-loob na i-represent sila, talagang wala. Walang hahabulin.

    Nakita ko nga, Dean Chel, sa isang, parang, hindi ko maalala kung anong news network iyong nag-post tungkol sa balita kay Roger, mayroong mga nagko-call for donations para doon sa metal plate. Ang daming nagko-comment na “dapat iyong magbayad niyan iyong gumawa.” [chuckles]

    ELY: Opo… Oras na ho natin 9:21 na po ng umaga. At samantala, sa iba pa nating isyu na pinag-uusapan ngayon, so magbigay muna ako, Ma’am, ng magandang balita dahil itong si Pangulong Duterte ay inaprubahan iyong pagpapalawig ng pagre-release ng pondo hanggang sa pagtatapos ng taong 2019, ito po ay may kinalaman sa mga biktima po ng human rights abuses sa panahon po ng Martial Law ng rehimeng Marcos. Ayon.

    VP LENI: Oo, kamakailan lang ito, Ka Ely, February 22 yata ngayong taon. Parang nagbigay siya ng extension sa pagbayad ng mga biktima ng human rights violations. Pero, Ka Ely, ito yata iyong pagpapatunay na… kasi ang pambayad dito, iyong nabalik sa atin na pera—

    ELY: Nabawi—

    VP LENI: Oo, nabawi na pera galing sa pagnanakaw. Galing sa pagnanakaw sa kaban ng pamahalaan ng mga Marcos. Kaya siguro tanungin natin si Dean Chel. Ano, Dean, iyong masasabi niyo kasi kamakailan din, nagkaroon ng statement iyong ating Pangulo na parang wala pa namang pruweba na mayroong nakaw na yaman iyong mga Marcos?

    CHEL DIOKNO: Nadagdagan pa iyan noong statement ni Secretary Panelo na “kakaunti lang naman iyon.”

    ELY: Dahil hindi naman daw ganoon kayaman ang Pilipinas so hindi raw siya naniniwala na ganoong bilyon-bilyon ang ninakaw. Opo.

    CHEL DIOKNO: Maaaring nakalimutan nila na mayroon na tayong ilan na Supreme Court decision, na mismong ang ating Korte Suprema ang nagsabi na ill-gotten wealth po iyan. Iyong isa, iyong pinakamalaking kaso, iyong 2003 decision ng Supreme Court na ang sinasabi nila, iyong mga Swiss deposit na ipinangalan ng mga Marcos sa ibang pangalan ha, gumamit sila ng mga alyas, ay talagang pera ng bayan iyan, at iyan ay ill-gotten wealth. Ang laki ng halaga—658 million [US] dollars.

    VP LENI: Kinuwenta ko nga, Dean Chel, ano ito, mga 3 billion pesos. Iyong 3 billion ilang ospital, ilang paaralan na ba iyong puwedeng mapatayo, ilang mahihirap na ba ang— Ngayon lang, Ka Ely, nakita natin ang daming mga pasyente sa labas na humihingi ng tulong. Itong 3 billion [pesos], ilang buhay na sana iyong mase-save nito kung maibalik lang sa pamahalaan.

    CHEL DIOKNO: Kung sa bundok po iyan, Ma’am, ay ilang Mt. Everest kaya aabot iyan? [laughter]

    ELY: Opo. Pero dito malinaw kasi pinag-uusapan, parang nililigaw iyong kaisipan ng publiko dito sa isyung ito. Pero kayo po bilang abogado, nagnakaw ng 3 billion [pesos] at nagnakaw ng 1,000 [pesos] sa kaban ng bayan, ano ho ba ang kaso noon? [laughter] Kasi, ‘di ba kasi ang binabanggit po ni—mawalang-galang lang po kay Secretary Panelo—na, “Hindi. Kaunti lang naman ang ninakaw.” Pero may ninakaw pa rin. So kasalanan ho ba ang kaunting ninakaw o mas malaki?

    CHEL DIOKNO: [laughs] Kung sa ngayon, batas iyan eh plunder iyan. Talagang pandarambong. Of course noong panahon na iyon, wala pa tayong law ng plunder pero gayunpaman, malaki pa rin ang kasong iyon.

    ELY: Basta’t pagnanakaw pa rin, oo. Opo, okay so iyon po, ano, ang isyu rito at talagang maraming… Mukhang hindi na talaga ito mamamatay, ano, ang isyung ito at—pero lumilitaw na parang aminado naman ang Pangulo mismo na may utang na loob kasi siya sa mga Marcos, eh, ‘di ba? [laughter] Iyong sinasabi niya mismo sa speech niya, Attorney Chel, ‘di ba? Pero ito ba kaya puwede siyang gumanti ng utang na loob sa ganiyang pag-aano, pagtatanggol sa mga Marcos?

    CHEL DIOKNO: Huwag naman sana niyang papalitan ang ating kasaysayan dahil klarong-klaro naman iyong nangyari noong panahon na iyon at hindi natin puwedeng kalimutan iyong period of history na iyan, dahil ipinaglaban natin iyan eh—iyang ating mga kalayaan, ating mga karapatan. At in fact, sinasabi ko ito parati sa mga kabataan eh: kung hindi dahil sa mga iilan na nanindigan sa panahon noong ng Martial Law, iyong ating mga kalayaan ngayon at karapatan ay hindi natin ma-e-enjoy.

    ELY: Opo, at marami ring nagsasabi na hindi lang po Martial Law, “Nako, opposition iyan eh.” Hindi, si Senator Nancy Binay nagbanggit din na, “Hindi. Ang katunayan na may ninakaw ang mga Marcos, ito nga, ‘di ba, nagbabayad tayo ng ano, ng kompensasyon sa mga biktima ng paglabag sa karapatang-pantao at ang pondo nga, galing lang sa mga binawi—”

    VP LENI: At saka ang nakakalungkot lang dito, Ka Ely, Dean Chel, kapag tiningnan mo iyong mga… kapag tiningnan mo iyong social media, parang marami silang napapapaniwala na wala pang desisyon. Na iyong lahat na dokumento, iyong lahat na ebidensya, nandiyan. Chineck ko nga ulit kahapon, parang tatlo na—tatlo na iyong Supreme Court decisions dito sa Pilipinas. Iyong isa, iyong pinakamalaki, noong 2003 na iyon nga, 658 million US dollars. Tapos iyong pangalawa, iyong 2012, ito naman 3 million US dollars. Tapos iyong January 18, 2017, ito, 153,000 US dollars. So tatlo na iyong desisyon ng Supreme Court. Maliban pa ito doon sa desisyon ng mga korte sa Switzerland. Maliban pa ito sa desisyon ng korte sa America tungkol sa compensation ng mga human rights victims. Kaya kapag nakita mo na marami pa ring Pilipino ang napapapaniwala na wala pang desisyon, eh panlilinlang ito. Maraming nagsasabi na parang ano lang, parang sinisiraan lang iyong mga Marcos, pero iyong ebidensya nandiyan lahat, iyong dokumento nandiyan lahat. Parang nandiyan na sa harap mo, pipikit ka pa.

    ELY: Ayon, opo. So talagang—dapat siguro ang gobyerno ang ano, ang magsabi. Kasi ang mensahe diyan, Ma’am, kasi ‘di ba sinasabi kampanya laban sa korapsyon sa gobyerno. Pero kung may ipagtatanggol ka na maliwanag naman na may mga nangyaring korapsyon sa mga nakaraan, so parang naghahalo po ang mensahe dito, Attorney.

    CHEL DIOKNO: Yes, oo, naghahalo talaga iyan at marami pang ibang bagay na parang nakakalimutan din ng mga taumbayan. Halimbawa, itong isyu ng—iyong nangyari po noon. Kahapon nasa Nueva Ecija ako, napuntahan ko iyong Aquino-Diokno memorial.

    VP LENI: Oo, pumunta din ako doon. Naiyak ako, Dean Chel, noong nandoon ako.

    CHEL DIOKNO: Ay, parang memories sa akin iyon dahil ako ay 13 years old noong napunta kami noon. Iyan iyong period of time na ikinulong sila doon—solitary confinement at incommunicado.

    VP LENI: Iyong Tatay niyo at saka si Senator Ninoy.

    CHEL DIOKNO: Yes. At hindi ko makalimutan iyong mga panahong iyon, naku. Naalala ko iyan kasi early morning ng one of those weekdays noon, ginising ako ng Mom ko. Sabi niya, “Samahan mo ako sa baba, may military truck. Binababa nila ang gamit ng Daddy.” Pagbaba namin, lahat ng mga libro ng Daddy, nasa loob ng selda niya, binababa nila sa garahe namin. So lumapit ang Mom ko, sabi niyang ganoon, “Bakit niyo binababa iyan? Nasaan ang asawa ko?” Walang sagot, walang imik ang mga sundalo. Noong naibaba nila iyong huling gamit, they just went into the truck at umalis na.

    VP LENI: Nakakatakot siguro iyong pakiramdam.

    CHEL DIOKNO: Oo, tumakbo kami kay Senator Tañada, iyong lolo ni Erin. Nag-file siya agad ng habeas corpus. Noong nag-break sa hearing, sinabihan niya kami, “Puwede na kayong dumalaw. Sundan niyo lang iyong convoy.” Akala namin malapit lang sa—

    VP LENI: Hindi niyo pa alam na nasa Laur?

    CHEL DIOKNO: Hindi namin alam. Sinundan namin iyong convoy, maya-maya nasa Bulacan na kami. Umabot na kami ng Nueva Ecija, gabi na. At noong nakita ko iyong—

    VP LENI: Ilang taon kayo noon?

    CHEL DIOKNO: Thirteen years old po ako, Ma’am. Hindi man lang namin mahawakan iyong aking ama kasi may dalawang barb wire na nakaganoon. Tapos hawak-hawak niya iyong pantalon niya.

    VP LENI: Kasi sobrang payat na niya.

    CHEL DIOKNO: Sabi ng Mom ko, “Bakit hawak-hawak mo iyang pantalon mo?” Sabi niya, “Ay kasi kapag binaba ko iyon malalaglalg iyong pantalon ko.” He lost about 20 pounds in two weeks dahil nasa solitary confinement sila.

    ELY: Okay, samantala, Ma’am, sa isyu naman siguro ng sa kampanya, kumusta ho? Ano hong updates sa—mukhang… sabi nila, matutuloy na raw ang debate? Ano ho ba, matutuloy ho ba o hindi?

    VP LENI: Hindi ko—[laughs] Alam mo, Ka Ely, nakakatawa itong debateng ito. Iyong mga networks, nagso-sponsor ng debate, iniimbita iyong mga kandidato. Pero may mga kandidato iyong administrasyon na never na pumunta sa mga imbitasyon. Iyong mga kandidato natin pumupunta, iyong ibang mga kandidato pumupunta. Pero sila—lalo na iyong okay sa surveys—hindi na sila pumupunta. So papaano malalaman ng mga tao iyong mga isyu na either laban sa kanila, o mga paniniwala nilang tinatayuan, pakiramdam nila sa mga isyu, kung hindi sila papayag na tatanungin sila? Kasi hindi sapat iyong pagsasalita lang nila. Kasi iyong iba nagpapakwela lang, eh.

    ELY: Kumakanta, sumasayaw lang, eh. Parang mga komedyante na, eh.

    VP LENI: Tapos iyong pinakamahirap kasi iyong iba talagang nakakasinungaling na dire-diretso, eh. May mga taong hindi kayang magsinungaling, pero iyong ano lang nga, iyong pag-aaral sa UP saka sa Princeton, ‘di ba, may kasinungalingan pa. So dapat sana iyong debate para harapan na tatanungin, pero hindi pumupunta, kaya hinahamon ng mga kandidato natin. Pero ewan ko lang, Dean Chel, ano na ang nangyari doon sa hamon ninyo?

    CHEL DIOKNO: Noong una, ang sabi po ni Sara Duterte na papayag daw sila. Tapos isa-isang umatras iyong mga kandidato niya—

    VP LENI: Busy daw, busy. [chuckles]

    CHEL DIOKNO: Sabi daw ni Governor Imee, busy daw siya, pati si Bato dela Rosa, wala raw siyang oras. At in fact, naghintay kami noon sa Plaza Miranda noong February 25, hindi naman sila dumating. Kaya itong isang araw, sumulat kami sa Comelec, at hiningi namin sa Comelec na baka naman puwedeng sila na lang ang mag-sponsor at tumulong para matuloy naman iyong debate.

    At matagal ko na ring sinasabi ito eh: ang nangyayari kasi, labanan sila ng tarp, labanan ng advertisement. Eh sabi ko nga, hindi naman tayo gagawa ng tarp sa Senado, hindi rin tayo gagawa ng advertisement doon, hindi rin comedy bar ang Senado, hindi naman iyan karaoke bar, kaya kailangan malaman talaga ng taumbayan kung may kakayahan sila.

    VP LENI: Hindi lang, at saka kapag tarp lang kasi iyong babasehan, Dean Chel, eh ‘di may undue advantage na iyong mga mayayaman.

    CHEL DIOKNO: Iyon nga, dehado kami…

    VP LENI: Eh gaya sa amin, Ka Ely, iyong mga supporters namin, talagang iyong iba nagpapagawa ng sarili. Ang iba, sinusulat na lang. Talagang ano, talagang poor man’s campaign, Dean Chel, ano? [laughs]

    ELY: Opo, at samantala, mga kasama, oras ho natin, 9:33, at siguro bago natin iwanan ito pong si Attorney Chel ay itanong natin muna siguro, dahil sa harap ngayon na talagang may banta ng extrajudicial killings, at I’m sure bilang kayo po ay human rights lawyer, ano ho ba iyong magandang batas para mas maging ligtas po iyong ating mga kababayan laban po sa pag-abuso ng ilang mga pulis at maging biktima po ng EJKs?

    CHEL DIOKNO: Actually, nandiyan naman iyong legal framework niyan. Ang kailangan na lang iyong pananagutan. Kailangan malaman nating lahat ang katotohanan kung sino talaga ang may gawa-gawa niyan at lahat ng mga may gawa niyan ay dapat managot.

    Ang isa ko lang gusto sanang maging batas ay iyong paggamit ng listahan. Kasi parang na-weaponize na iyong mga listahan—listahan ng narco list, drug list. Ngayon, iba-iba na, may mga red-baiting list na rin eh. Iyon ay hindi dapat maging practice sa pamahalaan iyan. Dapat bawalan iyan dahil ang nangyayari hindi naman iyan evidence-based. Tapos kung ano-ano, sino-sinong pangalan ang lumalabas doon. Kapag nandoon naman iyong pangalan, ang hirap hirap naman alisin ng pangalan. Kaya sa akin, there should be a law that prohibits the use of this.

    ELY: Ayon, opo, maliwanag po iyan.

    VP LENI: Oo, at ngayon mayroon na naman, Dean Chel, announcement na ime-make public iyong list. Ang problema natin, Ka Ely, eh wala ngang vetting. Kung sino-sino naglalagay diyan. Hindi natin alam kung ano iyong, ‘di ba, kung ano iyong motivation ng paglagay ng mga pangalan sa lista. Kaya tama iyon, dapat talaga magkaroon ng batas na binabawal ito.

    ELY: Ayon. Opo, okay. So, Attorney Chel, magpaalam na po kayo sa ating mga listeners na nakikinig ho ngayon nationwide, at baka kayo po ay inaabangan, saan ho ba ang inyong direksyon ngayong araw na ito o bukas? Sige po.

    VP LENI: Ngayong linggo siguro.

    ELY: Ah, ngayong linggo, oho.

    CHEL DIOKNO: Ngayong linggo ay ako ay pupunta ng Northern Luzon, mayroon din yata akong biyahe sa Visayas. Actually, minsan nalilito na rin ako. Nakakalimutan ko. [chuckles]

    VP LENI: Siguro nag-iisip kayo, “Nasaan ba ako ngayon?” [laughs]

    CHEL DIOKNO: Pero ano po, ito po ang gusto kong sabihin sa lahat ng nakikinig: na dapat ang hustisya ay para sa lahat—hindi lang po para sa mga malalaking tao, kundi lalong lalo na para sa mga mahihirap at nasa laylayan ng ating lipunan. Kapag may sala, mayaman man o mahirap, kailangan may parusa, at iyan ang isang pagkukulang ng katarungan sa ating bayan ngayon, at iyan ang nagiging hadlang sa pag-asenso ng bayan natin at sa pag-angat ng buhay ng mga Pilipino.

    Kaya dapat ay magkaroon din tayo ng boses ng katarungan sa Senado.

    ELY: Okay, mga kasama, iyan po si Atty. Jose Manuel “Chel” Diokno, isa po sa mga kandidato ng Otso Diretso. Subaybayan niyo po iyong kanilang ginagawang pagpapaliwanag. Ito, handa sa anumang debate, kahit saan. Babalik ho tayo mamaya sa ating Istorya ng Pag-asa. [music break; end of Gap 2]

    ELY: Okay. Muli po, magandang umaga Pilipinas—Luzon, Visayas, at Mindanao! Tayo po’y nasa Istorya ng Pag-asa na ho, mga kasama, segment. At ako pa rin ho ang inyong Radyo Man, Ely Saludar. Kasama natin si Vice President Leni Robredo dito po sa ating studio. So, Ma’am, maganda ho ang ating Istorya ng Pag-asa. Sigurado ko na—

    VP LENI: Oo, sobra, Ka Ely.

    ELY: Oo. Itong ah—

    VP LENI: Sobrang inspiring. Nakilala ko sya, Ka Ely, sa Far Easter University, sa FEU. Kasi isa siya doon sa mga na-feature sa FEU na mga graduates na napaka-inspiring ng story. Iyan, ‘pag nakita natin siya Ka Ely, hindi natin—sobrang ganda. Hindi natin ma-imagine kung ano trabaho niya ngayon. Isa po siyang piloto pero, pero i-greet muna natin iyong ating bisitang napakaganda. Ang pangalan niya po Chezka Garrido, Chezka Gonzales-Garrido.

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Good morning.

    ELY: Good morning.

    VP LENI: Si Chezka ay pilot ng AirAsia. Napakabata pa.

    ELY: Lipat na tayo ng AirAsia. [laughter]

    VP LENI: Pilot siya ng AirAsia, pero ito, Ka Ely, iyong nakakagulat kasi nurse siya by profession. Nurse siya—nursing ka, di ba? Nursing siya sa FEU, so nurse na naging fflight attendant, tapos habng flight attendant siya at saka siya nag-flying school. Pero hindi pa iyon, Ka Ely, pero papakinggan natin iyong kuwento niya. Pero ito, may dumaan na kahirapan sa buhay niya noong siya ay 16 years old, at ayon. High school graduate ka na noon, Chezka?

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Pagka-graduate, noong nagmartsa po ako noong high school, buntis na po ako.

    VP LENI: Oo. Nabuntis siya, Ka Ely, ng maaga. In fact, iyong panganay niya kasama niya rito, parang kapatid niya lang… Nabuntis siya ng 16 years old pero alam mo, Ka Ely, kaya, kaya Istorya ng Pag-asa siya kasi siya iyong pinakamagandang halimbawa na ‘pag nadapa, bumangon kaagad.

    ELY: Opo.

    VP LENI: Kasi kahit siya, kahit siya nagbuntis, pinanindigan iyong pagbubuntis, tapos nagpatuloy ng pag-aaral. Papaano mo iyon ginawa, Chezka?

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Sobrang dami pong pinagdaanan kasi from noong 16, siyempre ka-ga-graduate ko lang. Tapos noong nag-college na ako, bale, siyempre iyong pag-judge ng tao sa’yo na young mother ka, 16 years old ka pa lang, tapos iyong iniisip mo kung paano patutunayan sa mga magulang mo na kailangan makatapos ako. Kasi lagi nilang sinasabi ‘pag bata ka, tapos na iyong pangarap mo, hanggang doon na lang. Pero noong iyon, iyong pagsubok na kailangan patunay ko sa kanila na dapat makatapos ako at may marating ako sa buhay. Iyon iyong mga challenges na pinagdaanan ko, at saka sabay-sabay noong pagaaral ko.

    VP LENI: Pero hindi koi yon ma-imagine, Chezka, kasi, at 16 naging nanay ka tapos nag-aral ka.

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Sabay po.

    VP LENI: Ano ba iyong mga nakatulong sa’yo para magawa mo iyon kasi parang kung iisipin, sobrang bata mo pa, eh. So papaano mo nalampasan iyon?

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: So noong nakikita ko iyong mga kaibigan ko na sila nag-sa-start pa lang iyong kabataan nila. Tapos ako, I was facing motherhood already at that time. Sabi ko talaga, marami talaga iyong emotional, siyempre, na pinag-daanan, pero dasal lang talaga, eh. So sabi ko kailangan mayroon akong marating sa buhay kaya habang nagaaral ako focus lang, focus. Kunwari nasa school ako, aral. ‘Pag nasa bahay ako—

    VP LENI: Nanay ka.

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Nanay ako. Pagka—alam mo iyon, ‘pag nasa trabaho, trabaho. So doon, time, proper time management talaga.

    VP LENI: Kasi nag-dea-dean’s lister pa siya, Ka Ely.

    ELY: Ayos, ah.

    VP LENI: Young mother, nag-dea-dean’s lister pa as a nursing student. Pero noong finally naka-graduate ikaw, nag-practice ka ba bilang nurse o nag-flight attendant ka na agad?

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Hindi po kasi ang pangarap ko before, mag-doctor. Akala ko iyon iyong gusto ko, eh. So kaya ako nag-nursing. Pero noong habang nandoon ako sa phase na nag-aaral ako, sabi ko—

    VP LENI: Hindi mo gusto?

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Parang mayroon pa kong gusto, eh. Tapos noong pagdating noong nandoon na ko sa pagka-graduate ko, sabi ko mag—gusto ko mag-travel for a living. Kasi iyon talaga iyong—gusto ko maging astronaut noong bata pa ako, childhood dream ko po kasi iyon na which is medyo impossible naman ngayon.

    Pero noong nandoon na ko, sabi ko, sige mag-ano ako, mag-flight attendant muna ako kasi ka-ga-graduate ko lang, hihingi na naman ako ng pabor sa mommy at daddy ko. So sabi ko, hindi muna. Work muna ko. Noong nandoon na ako, iyon iyong a vision life, iyon talaga iyong gusto ko, eh.

    VP LENI: Pero nagustuhan mo iyong buhay mo as a flight attendant?

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Iyong mismong airline itself. So iyong, nagustuhan ko po siya. So sabi ko, gusto ko talagang mag-astronaut, so medyo close doon is pagiging piloto. So noong nandoon na po ako, nagaaral na ko ng pag-pipi—ay, nag-fa-flight attendant ako, sabi ko, bakit hindi ko pagsabayin. Kasi mayroong program—

    VP LENI: Pero sobrang hirap noon.

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Totoo po. Kasi mas, actually, mas mahirap siya kaysa noong nanay ako na nagaaral. Kasi ito, mas marami akong obligasyon ngayon, eh. So I’m working, I’m studying, I’m being a mother, being a—lahat, lahat. So pinag-sabay-sabay ko. Pero parang feeling ko kulang pa iyong seven days in a week. Ganoon, pero focus po talaga iyong naging—at saka determination talaga.

    VP LENI: Pero ako siguro, I would imagine hindi mo iyon magagawa kung wala kang katuwang. Iyong mga magulang mo ba from the very start supportive sa’yo?

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: They are very supportive. Buong family ko po.

    VP LENI: Hindi ka naman tinakwil?

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Wala po. Alam mo iyon, iyon po siguro iyong sobrang blessed ako so, kasi kung wala kayong supportive family—lahat, eh, from husband ko, iyong mother ko, mother-in-law, lahat, lahat po talaga sila supportive. So hindi ko siguro mararating din ito kung wala sila kasi may taga-alaga ako, iyon.

    VP LENI: Siguro, Ka Ely, kaya siguro mahalaga na kinu-kuwento natin parati iyong kuweto ni Chezka kasi lesson din ito, hindi lang para sa mga kabataan na nadapa, pero pati din doon sa mga magulang. Na siguro kung tinakwil ikaw ng magulang mo, hindi mo—

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: mararating—

    VP LENI: Ma-a-achieve iyong mga dreams mo. Pero na-a-achieve mo siguro iyon kasi tinu—katuwang mo sila.

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Totoo po.

    VP LENI: Kaya siguro iyon iyong lesson din kasi may mga magulang na ‘pag nadapa iyong mga anak, ikakahiya—

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Akala po nila—opo.

    VP LENI: Tapos ano na, parang banished.

    ELY: Wala na, tapos na.

    VP LENI: Pero iyong sa kaniya, Ka Ely, iyong fineature nga naming siya, nandoon iyong kaniyang parents. Talagang ano mo na very supportive. Pero paano mo iyon ginagawa noong nag-fa-flying school ka na? Iyong flying school ba gaano siya kahaba, iyong course?

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Well, ‘pag full time po kayo, aabot ka ng one year. Pero kasi since working nga ako and day off ko lang siya tinapos, mga three years akong natapos.

    VP LENI: So nagaaral ka lang ‘pag day off mo?

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: ‘Pag day off ko lang po. So talagang hindi ko alam gagawin.

    VP LENI: Fino-forgo mo na iyong mga tulog?

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Wala na po.

    VP LENI: Wala, nagaaral ka na.

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Wala, kung magbabakasyon, konting konti lang pero hindi po talaga ko, wala na, focused talaga.

    VP LENI: Tapos nagaral ka sa isang flying school sa Bulacan, di ba?

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Sa Bulacan po.

    VP LENI: Ano ba iyon, papaano iyong, alam ko mahirap iyong flying school, eh, pero papaano mo, halimbawa, kailan ka nag-start magaral tapos kailan—

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: 2014 po ako nag-start.

    VP LENI: Tapos natapos ka 2016?

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: 2017, kasama iyong airbus.

    VP LENI: Ah, ’17 na.

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Well, kaya ko siya pinursue din kasi mayroong program iyong Airasia na magiging scholar kami for airbus. Kaya talagang pinush ko siya.

    VP LENI: Ang gusto mong sabihin, parang aside from the basic, may separate course pa na airbus?

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Mayroon pa. Depende sa gusto mong eroplano. Kung may boeing, may airbus, so depende siya. Mayroon pang separate na aral iyon. So marami po talagang.

    VP LENI: Iyong airbus iyong malaki, ‘di ba?

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Opo.

    VP LENI: Ilang passengers iyon?

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: 180 passengers.

    VP LENI: So hindi ka ba ninenerbyos ang dala mo 180 passengers? [laughs]

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Iniisip ko na lang po iyong mga anak ko iyong nasa likod pati pamilya ko para focused talaga.

    VP LENI: Pero ngayon na piloto ka na, masasabi mo ba na ito na iyong pangarap mo?

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Opo, ito po talaga iyong gusto kong gawin, eh. At saka gusto ko pong ano, kung mayroon mang mga pangarap, gusto ko pang maka-inspire kasi nakaka-touch kaya kapag, kasi nag-start po ako ng page ko ganiyan tapos ko maging—

    VP LENI: Up na ba iyong page mo kasi inaabangan koi yon, eh?

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Up na po, tapos gusto kong maging inspiration sa mas marami pang kababaihan, sa mga kabataan. Kasi araw-araw marami akong narereceive na messages, nung personal ano ko, na parang nagpapatulong, parang paano bang gagawin ko, ano ba iyong mga ano. So sabi ko bakit hindi ko i-share iyong story, iyong kuwento ko to inspire others.

    VP LENI: Totoo.

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Kasi parang ayoko maging—

    VP LENI: Na hindi pa katapusan ng mundo, ano. ‘Pag nadapa ka, hindi katapusan ng mundo.

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Totoo po.

    ELY: Pero iyong nangyari sa’yo na, iyong maagang pagbubuntis, talagang napaka-hirap, at siyempre, hindi naman natin sasabihin sa kanila “hindi, okay lang mabuntis.” Pero talagang iyong hirap na dapat huwag na nilang gawin. Parang—

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Opo, totoo naman po. Ako lagi, iyong sa anak kop o, kasi 13 (years old) na iyong anak ko, eh. So mayroon na, siyempre, ganiyan na rin iyong isip niyan. Nakakatuwa kasi sinasa—parang cool parent po kasi ako, eh, kasi alam ko na iyong mga pinagdaanan ko.

    VP LENI: Halos ka-edad mo, halos ate ka lang. [laughs]

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Halos ka-edad ko na po siya. Opo. So sinasabi ko sa kaniya dapat ano, huwag ka munang magmadali. Well, hindi sa pinagsisisihan ko iyong pinagdaanan ko, pero kung puwede lang sana na huwag mo nang daanin iyong—

    VP LENI: Hirap.

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: I mean, enjoy your childhood kasi, I mean, ako, hindi talaga ko naka-enjoy masyado. Ngayon nag-e-enjoy ako pero—

    VP LENI: Kasama na sila?

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Oho. Hindi ko naman, wala naman akong pinagsisisihan. Pero iba-iba naman iyong pinagdadaanan ng tao, pero hanggang kaya niyo na huwag, huwag muna sa kabataan. Enjoy your life. Get a job first tapos ‘pag time na na-ano, edi, at saka na puwede.

    VP LENI: Kasi ang dami mong ginive up, ano?

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Opo.

    VP LENI: Iyong mga 16 years old parang doon pa lang naguumpisa na—

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Ang lahat ng childhood.

    ELY: Pero, ma’am, suwerte nga siya dahil sa maraming sumuporta sa kaniya.

    VP LENI: Oo, kasi tingin ko—

    ELY: Kasi kapag sa iba, talagang wala, eh.

    VP LENI: Madodoble or triple iyong hirap kung hindi supportive iyong mga taong nakapaligid sa’yo.

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: So sana iyong mga family din nila, mga supportive kung mayroon mang ano.

    VP LENI: Oo. Kaya iyon talaga iyong lesson, eh. Kaya iyong ano nga, noong nameet ko iyong parents mo during the awarding, sabi ko dapat kasama parati iyong parents mo sa kuwento.

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Totoo.

    VP LENI: Kasi sila iyong instrumento kung bakit na-pursue mo pa din iyong dreams mo. Siyempre iyong principal doon, ikaw. Siguro kung hindi ka naman desidido kahit supportive iyong parents mo, wala din. Pero ano, Ka Ely, parang kahit ako na-i-inspire mag-piloto, eh. [laughter]

    VP LENI: Sinasabi ko kay Chezka kanina na sa edad ko bang ‘to, pagkatapos ko maging VP, puwede ba kong mag-piloto. Kasi nakikita ko iyong pictures niya, eh. Kahapon, nag-post siya ng photos sa Instagram na sobrang ganda na nasa himpapawid.

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Sa cockpit.

    VP LENI: Nasa cockpit… Pero ito Chezka, siguro babalikan lang natin iyong college ka, iyong nurse ka na tapos iyong flight stewardess, ano ba iyong ma-a-advice mo sa mga dumadaan din ng ganoon?

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Siguro, ako kasi may tatlong motto ako sa buhay: number one, God will provide; number two, God will make a way if it is for you; and number three, God is really good. So talagang iyong tatlong iyon—

    VP LENI: So iyong faith napakalakas.

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Faith talaga, kasi maraming times talaga babagsak ka, eh. Alam mo iyong akala mo okay—actually, sa panahong ito, akala mo dahil narating ko na iyong gusto kong marating, okay na. It’s not like that. Hindi po talaga ganoon iyon.

    VP LENI: Talagang struggles parati.

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Marami pa pong struggles up to now, pero kasi, it’s how you face it. So siguro ang ma-a-ano ko lang, number one, ay isa pa, dream big. Dream big, dream high.

    VP LENI: Ayun. Importante iyon.

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Totoo kasi kapag ano, hindi puwedeng i-li-limit mo lang iyong sarili mo na ito lang, ito lang kaya ko. Kasi ‘pag iyon iyong nasa utak mo—

    VP LENI: Talagang hanggang doon ka na lang.

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Opo. Hanggang doon ka na lang. So, ayun, siguro kailangan talagang mag-dream big ka para alam mo sa sari—kasi mayroon kang goal, eh. ‘Pag may goal ka, may drive ka. Tapos iyon, para magka-drive ka, siyempre work for your dream. Work for your dream.

    VP LENI: Dapat sabihin natin iyon sa mga anak natin, Ka Ely, ano?[laughter]

    VP LENI: Parati example natin si Chezka.

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Tapos work for your dream, at saka, pray talaga. Kasi ‘pag naku—hindi niyo lang alam.

    VP LENI: Hindi talaga.

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Hindi niyo lang alam kung ano iyong pinagdaanan ko. Kung it—it’s okay to cry, it’s okay to cry pero dadating din kayo doon sa panahon na matutupad niyo rin iyong pangarap niyo.

    ELY: Pero sa kanya kasi iyong iba nagaaral, nagtatrabaho. Siya, nagaaral, tapos nagtatrabaho—

    VP LENI: Sabay-sabay.

    ELY: Tapos may—

    VP LENI: Nanay pa.

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Asawa pa, lahat na.

    ELY: Paano iyon?

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Ano lang, time management po talaga.

    ELY: Kasi si ma’am, si VP[cross talking]

    VP LENI: Dinaanan ko din iyan pero hindi kasing bata mo.

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Ayun na nga.

    ELY: Pero ‘di ba nagaaral ka tapos nag-re-review?

    VP LENI: Iyong sa akin naman, nagtatrabaho ako buong araw, nag-aaral ako sa gabi, paguwi ko, magaalaga pa ako ng anak.

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Opo.

    VP LENI: Tapos iyong asawa ko pa pulitiko. So maraming roles pero siguro iyong difference sa akin, kasi nagkaroon ako ng anak, twenty-three na ako. Parang ang layo, Ka Ely, ng twenty-three sa sixteen. Kasi…

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Maaga ako nag-mature. [laughs]

    VP LENI: Parang mapipilitan kang mag-mature ng maaga kasi…

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: …wala kang choice.

    VP LENI: Parang marami kang i, ija-jump na ilang steps na dapat sana pagdaanan mo pa. Pero hindi papaano mo, parang nafi-fill in iyong gaps na iyon, lalo ngayon, malalaki na din iyong mga anak mo?

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Actually, mas ma ito nga eh, sabi ko nga, si Lord talaga on time. Kasi kung hindi pa ako nagkaanak, lahat talaga nakaplano na pala talaga iyan, sabi ni Lord.

    VP LENI: Oo nga eh, kahit daw anong tago mo…

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Kahit anong tago mo, mangyayari iyan. So sabi ko, buti na lang nagkaanak na ako ng maaga, kasi ngayon, kung ngayon pa lang ako mag-aanak…

    VP LENI: Hindi ka na siguro.

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Hindi ko alam eh.

    VP LENI: Sa ka-busy-han mo.

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Sa ka-busy-han ko, hindi ko na rin alam kung anong mangyayari, so sabi ko mas Mabuti na malalaki na sila ngayon, at least na-eenjoy ko na iyong ano so hindi ko rin pinagsisisihan, ayun, so ngayon aalis kami para ko na lang silang barkada.

    VP LENI: Dalawa iyong anak mo Chezka, diba? So iyong kasama mo ngayon, iyong thirteen-year-old, iyong isa is how old?

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: eight-years-old po.

    VP LENI: Eight-years-old. So pinanganak mo iyong eight-year-old…

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Nung nag-graduate din ako ng college.

    VP LENI: Graduate ka na ng college.

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Opo.

    VP LENI: Nako, parang pareho din kami Ka Ely, ako six years din iyong gap eh. Kasi iyon nga, iyong kahirapan ng pagsasabay-sabayin. Pero nakakatuwa kasi parang mas matangkad na yata sa iyo iyong anak mo.

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Mas malaki na po. Na-eenjoy ko na po sila ng mabuti, kaya thankful,

    ELY: Pero iyong pagiging piloto, paano iyong oras niyan, kasi iyong iba sabi laging busy raw eh diba?

    VP LENI: Pero bawal yata silang pagurin diba? Parang for the safety of passengers?

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Meron naman po kaming rest period na tinatawag, tsaka sa isang month naman po, actually mas marami nga akong time ngayon kasi isa na lang iyong trabaho ko, unlike before na working ako and ano. Sa isang month siguro mga ten to twelve days iyong pasok, so…

    VP LENI: So mas marami kang time with the kids?

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Mas marami po akong time with the kids.

    VP LENI: At saka, marami din siyang advocacies. Ang alam ko, parang marami na sa iyong, parang ikaw din iyong finefeature, diba sa SM parang…

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: May talk po ako sa March 9.

    VP LENI: Oo, may talk siya sa March 9, in connection with the women’s month celebration. Pero ito, Chezka, tingin ko iyong mga gaya mo iyong dapat talagang fine-feature, kasi ano, parang iyong pinagdaanan mo hindi basta basta.

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Totoo po.

    VP LENI: So, iyong inspirasyon na mabibigay mo sa mga, iyon iyong purpose ng Istorya Ng Pag-asa, na parang pag nakikita ng iba na kung kinaya niya nga, kakayanan ko din. Tapos sana iyong sa amin naman na wish, sana hindi ka mapagod na mag-advocate nito kasi ikaw iyong napaka, napakagandang parang example.

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Sana nga maka-inspire pa ako ng mas maraming tao.

    VP LENI: Kasi iyon nga, paminsan tama iyong sabi mo na paminsan kapag nagbubuntis ng maaga, parang iyong regard ng madami na parang katapusan na…

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Ng mundo nila, iyon na iyon.

    VP LENI: Oo, kaya iyon talaga. Kaya siguro, Ka Ely, pasalamatan natin si Chezka, sa inspirasyon na binibigay niya. Pero ito isa na lang palang tanong Chezka, nakalimutan kong itanong. Doon sa mga kagaya mong may dream din na maging pilot, ano iyong ma-advice mo?

    ELY: Iyong anak ko, iyan iyong field na gusto niya. Piloto, iyong bunso.

    VP LENI: Oo, actually marami may dreams of becoming a pilot. But hindi alam paano i-pursue.

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Siguro po, sa akin ha, hindi, unang una hindi lahat para sa pagpipiloto. So, ako ang mas mapapayo ko, do what you love. Hindi porket, ako, hindi ko ina-advice na pagpipiloto ito na iyon, marami pa kasing job diyan eh. Kasi kunwari iyong mga anak ko, gusto man nila na magpiloto, pero hindi pala nila gusto. I mean parang dream lang.

    VP LENI: Meron ba nagpapakita sa mga anak mo na hilig?

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Gusto naman po nila pero sinasabi ko lagi, hindi dahil piloto ako, magpiloto na rin kayo kasi hindi mo matatapos ang isang trabaho mo kung hindi ka, hindi mo siya gusto at hindi mo siya love. So, number one, kung gusto mo talaga iyong flying, marami namang ways diyan eh.

    VP LENI: Marami bang flying schools?

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Maraming flying schools, atsaka mag gagawa na rin po ako ng ano, kasi marami na din pong nagtatanong sa akin eh, so sabi ko gagawa na lang ako ng blog for this para at least, ma-educate sila kung ano, how to, iyong step-by-step, anong gagawin kasi kailangan, ang daming nagtatanong po, kaysa sagot ako ng sagot isa isa, so sabi ko sige gagawa na lang ako for that.

    VP LENI: Pero ito ba, kasi diba sabi mo nag course ka for Airbus, gusto bang sabihin na nagfly ka commercially, Airbus na kaagad?

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Hindi po.

    VP LENI: Dumaan ka muna sa…

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Dumaan muna ako sa maliliit na eroplano so usually four-year course muna, any four-year course pwede. Tapos…

    VP LENI: So hindi ka pwedeng mag flying school, kung hindi ka tapos ng four-year course o pwede din naman?

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Pwede po pero kasi sa airline, tinatanggap nila mostly is four-year course graduates.

    VP LENI: O so iyon, importante talaga na magtapos muna ng college.

    ELY: Iyong talagang totoong nagtapos mam, hindi naretoke. laughs

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Iyong totoong tapos po ng college, so four years iyon, after noon, iyong magse-Zest na which is iyong maliit na eroplano iyon mga 1-2 years, and then 200 hours na ganon, minimum, tapos kung ano na gusto mong equipment. Boeing, Airbus…

    ELY: Kasi may kaibigan ako si Steve Dailisan sa GMA 7 dati, ngayon piloto na siya.

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Opo nga eh, nakikita ko nga po. Nagfa-flying na po.

    ELY: Talagang mas pinili niya ang pagiging piloto, siguro mukhang masaya.

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Masaya po.

    VP LENI: Kasi kinukwento ko sa kanya, Ka Ely, kanina na sobra ang fear of flying ko before namatay iyong asawa ko. Pero iyong namatay asawa ko, parang nawala iyong fear of flying ko, pero everytime na nakakakita ako ng pilot na nasa cockpit parang inggit na inggit ako, parang ang feeling ko mawawala ang fear of flying ko kapag nandoon ako. Kaya ngayon, iyong picture mo talagang nagcomment ako kasi amno …so ayun magtapos muna sila ng four-year course, tapos saka sila maghanap ng flying school. Dito ba sa Manila meron? Talagang Bulacan ang nearest?

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Wala po, kasi traffic na po kasi ang ano, ang Manila, so hindi na po sila nagfa-fly.

    ELY: Pero magastos ba talaga iyong ano?

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Sa ngayon po, roughly estimate ng Cessna is two million.

    VP LENI: Iyong buong course?

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Iyong buong course for the 200 hours, tapos iyong Airbus po…

    VP LENI: Pero papaano mo iyon babayaran? Hindi naman outright?

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Staggered naman, iyong depende po sa school eh. Mayroon na outright, mayroon na staggered, so doon ako sa staggered. So…

    VP LENI: Mayroonn bang mga scholasrships?

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Meron naman po. Pero sa ngayon, parang hindi pa available…

    VP LENI: Kasi iyong binabayaran mo din iyong flying time kasi iyong gasolina ng eroplano…

    ELY: Ako siguro mag PMA na lang, doon sa air force.

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Iyong iba po nag-a-Air Force kasi libre po.

    ELY: Tapos pero kailangan mo mag-serbisyo at least five years. Sebisyo.

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: So after ng Cessna po, iyon iyong Airbus po, swerte ko lang kasi scholar ako ng AirAsia for the Airbus. So naka-libre ako ng 1.6 million.

    VP LENI: Oh my God, iyong Airbus 1.6 million pa. So parang 2 million plus-

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Depende pa po iyon sa flying school, so 3.6 to 5 million po. Medyo madugo siya, pero worth it naman po talaga.

    ELY: Parang ano ma’am, doctor, dire-diretso ang aral. Halimbawa, pag graduate ka na…

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Mas mabilis lang po iyong ROI. Kasi mabilis lang din po iyong aral niyo.

    ELY: Okay so, pasalamat.

    VP LENI: Ayun pasalamatan na natin si Chezka, kasi wala ng oras. Pero kami Chezka, iyong pasalamat namin hindi lang na gi-nrace mo iyong aming show pero sa inspirasyon na binibigay mo sa mga hindi lang siguro mga kababaihan pero iyong mga lahat ng…

    ELY: Magulang nabigyan natin dito,

    VP LENI: Pati magulang, lahat ng nagdadaan sa matitinding pagsubok, kasi kung nagawa mo with flying colors, di walang dahilan para iyong iba hindi mangyari.

    VP LENI: Maraming Salamat Chezka.

    CHEZKA GONZALES-GARRIDO: Thank you po, Salamat, thank you for having me.

    ELY: Okay samantala, oras na natin, 9:58 na po ng umaga at bago po tayo magtapos, basa lang po tayo ng ilagn mensahe ng mga listeners.

    VP LENI: Medyo marami ito, Ka Ely, mayroong Punong Baranggay Gerry Ravis, taga Bicol hindi lang alam kung saan siya sa Bicol pero kapitan maraming salamat po, sabi niya po, solid kami mga taga-Bicol, Otso Diretso, nako maraming salamat. Kinakampanya ko po iyan. Ito ano din, Eastern Visayas, si Rody Cuetara, Good AM VP Leni, be strong from your avid follower and fight. Aim high. From Eastern Visayas, madalas po kami diyan. Pumupunta po kami sa Balangkayan, sa Hernani, sa Salcedo, sa Quinapondan, at iba pang lugar. Sana po magkita tayo pagpunta namin. Ito from Toronto, Canada, Estrella Robles, magandang umaga po sa mga kababayan natin sa Toronto. Nakita ko sa news, nagssnow na naman diyan kaya ingat po kayo sa sakit. A blessed Sunday, VP Leni from Ontario, ayon, Meli Cabaneros, I am endorsing Otso Diretso to my family and friends. Maraming salamat po. Ayon, may katulong tayo magkapanya.

    Ito Chit Gomez, magandang umaga, Seph Celosa, maraming salamat po sa pagbati. Eve Espiritu, ganoon din, good luck daw sa mga projects. Fely Olaguer, parang parati tayong sinasamahan ni Fely, maraming salamat sa iyo, Fely. Judah Aliposa, nako mayroon siyang pinangalan, magkasundo daw sa pagnanakaw sa tunay na kasaysayan ng bansa. Siguro reaction ito, Ka Ely, doon sa topic natin kanina. Epifania Palingcod, Senator Diokno, tulungan mo kapatid ko. Ay ipapasa natin ito kay Dean Chel, tulungan mo kapatid ko, NPA surrenderee siya may amnesty noong March 2018, tinaniman granada at baril, binugbog at kinulong. Kawawa pamilya ng kapatid ko. Siguro, sana po magtext ulit kayo. Bigyan lang po kami ng contact number. Ito si Malou Agapito, good morning from Hong Kong, Malou nandiyan kami sa Sunday, sana magkita-kita tayo. Ito nako, ngayon lang yata ito. Ho Chi Minh, Vietnam. Nadine Talavera, ayan magandang umaga sa iyo, Nadine. Magandang umaga sa mga kababayan natin nasa Vietnam.

    Ito naman, Santa Rosa, Laguna, parang pupunta yata ako sa Sta. Rosa Laguna, kalian ba iyon, next week. Sana magkita tayo, Reynie Berbon. Ito naman from Cebu, si Judah Aliposa, nasabi ko na pala ito. Marami pa ito, Ka Ely. Basa na lang ako ng konti, Luzviminda Cadiz, from Masbate. Ayan, si Bruha Dawn Lopez, from Roxas City. Santi Dicipulo from Quezon City, ito Walnut Creek, California, Maria Olivera, Zenaida Magtoto, maraming salamat po. Hindi yata natin mauubos, Ka Ely. Pero babasahin po namin sa susunod pero maraming salamat po sa pagsama sa amin ngayong Linggo.

    ELY: Okay, maraming salamat po sa mga nagbigay po ng mensahe at patuloy na sumusubaybay dito po sa BISErbisyong LENI. At kasi may mga message din sa akin ma’am na sana magbasa raw tayo ng text at mga messages.

    VP LENI: Actually binabasa ko lahat, kaya lang hindi lang natin mabasa lahat on air.

    ELY: Pero sa susunod, nangako kami, magbibigay raw tayo ng kaunting oras ho diyan bago tayo magtapos.

    VP LENI: Ka Ely, habol ko lang din itong dalawa, kasi taga Hong Kong din, Josie Vergara, JosIe sana makapag-attend ka ng okasyon natin sa Hong Kong tsaka si Dan Emer Guiang from Kitchener, Canada. Parati tayong maraming kababayan, Ka Ely, from Canada kasama natin every Sunday, pero sobrang lamig doon ngayon kahit March na kaya mag-ingat po kayo. Wag sana magkakasakit.

    ELY: Okay, maraming salamat mga kasama sa inyong pagsubaybay dito pa rin ho sa ating palatuntunan, at sa panghuli, ma’am mensahe po sa ating mga kababayan ngayong araw na ito.

    VP LENI: Ayan, unang una maraming salamat ulit sa pagsama sa amin, uulitin ko po sa Sunday nandoon kami sa Hong Kong, BISErbisyong LENI po live sa Sunday sa Hong Kong, buong programa, Istorya Ng Pagasa, ito sa ating mga kababayan malamang makakabisita ako sa mga lugar ninyo, ngayon, between now and May kasi aktibo po akong nagkakampanya sa Otso Diretso.

    ELY: At syempre, sa mga nag-iisip na botante, ma’am ang mensahe niyo ho.

    VP LENI: Ang pakiusap lang natin, Ka Ely, hindi bumoto dahil iyon iyong kandidato ko pero sana kilalanin natin iyong mga kandidato dahil iyong kapangyarihan po nasa kamay nating lahat. Kung ano iyong magiging kinabukasan natin, depende po iyon sa mga taong iboboto natin sa May 2019. Kaya po kinakampanya ko po iyong Otso Diretso kasi talagang pinagpilian po nang maayos, pinag-isipan sino iyong best na makaka-represent sa atin. Iyong pakiusap lang po namin, sana kilalanin sila. Kasi sigurado ako Ka Ely kapag kinilala nila, tutulungan nila.

    ELY: Okay mga kasama, iyan po ang ating bise presidente, si madam Vice President Leni Robredo at ako rin ho ang inyong radyoman Ely Saludar hanggang sa susunod na BISErbisyong LENI sa RMN.

    – 30 –

    Posted in Transcripts on Mar 02, 2019