This website adopts the Web Content Accessibility Guidelines (WCAG 2.0) as the accessibility standard for all its related web development and services. WCAG 2.0 is also an international standard, ISO 40500. This certifies it as a stable and referenceable technical standard.

WCAG 2.0 contains 12 guidelines organized under 4 principles: Perceivable, Operable, Understandable, and Robust (POUR for short). There are testable success criteria for each guideline. Compliance to these criteria is measured in three levels: A, AA, or AAA. A guide to understanding and implementing Web Content Accessibility Guidelines 2.0 is available at: https://www.w3.org/TR/UNDERSTANDING-WCAG20/

Accessibility Features

Shortcut Keys Combination Activation Combination keys used for each browser.

  • Chrome for Linux press (Alt+Shift+shortcut_key)
  • Chrome for Windows press (Alt+shortcut_key)
  • For Firefox press (Alt+Shift+shortcut_key)
  • For Internet Explorer press (Alt+Shift+shortcut_key) then press (enter)
  • On Mac OS press (Ctrl+Opt+shortcut_key)
  • Accessibility Statement (Combination + 0): Statement page that will show the available accessibility keys.
  • Home Page (Combination + H): Accessibility key for redirecting to homepage.
  • Main Content (Combination + R): Shortcut for viewing the content section of the current page.
  • FAQ (Combination + Q): Shortcut for FAQ page.
  • Contact (Combination + C): Shortcut for contact page or form inquiries.
  • Feedback (Combination + K): Shortcut for feedback page.
  • Site Map (Combination + M): Shortcut for site map (footer agency) section of the page.
  • Search (Combination + S): Shortcut for search page.
  • Click anywhere outside the dialog box to close this dialog box.

    Interview of DZRH Manila with Vice President Leni Robredo

    Isyu (DZRH Manila) Hosts: Deo Macalma, Atty. Cherryl Adami-Molina

    DEO: Magandang, magandang umaga, Luzon, Visayas, Mindanao—hanggang Bicol, hanggang Naga City! Hanggang Legazpi pala. [laughter] Magandang umaga, mga kaibigan. Ito po ang inyong lingkod, mayor ng Star City, Deo Macalma.

    CHERRYL: Ako naman po ang inyong attorney, Atty. Cherryl Adami-Molina.

    DEO: At ngayon po, mga kaibigan, masuwerte tayo at ang ating makakapanayam ay may spark of magic in her eyes. [laughter]

    CHERRYL: Lakay, lamang na lamang sa akin ito ng ilang ligo. Na-shongel ang beauty ko, Lakay.

    DEO: Huwag kang mag-alala dahil nakatabi mo na ang ating bisita ngayon. Ayan, mahawaan ka ng ganda. Kung siya ay Vice Ganda, Assistant Ganda ka ngayon.

    Pero bago natin ipakilala ang bisita natin ngayong umaga—marami tayong itatanong sa kaniya at marami tayong lilinawin—ito muna, mga kaibigan, ang isang special report mula kay Ms. Nicole Lopez. Nicole, please come in!

    [“Facts and Figures” special report on VP Leni plays]

    DEO: Maraming salamat, Nicole Lopez. At ngayon po, mga kaibigan, kasama na natin sa ating himpilan ang Bise Presidente ng Pilipinas, Madam Vice President Leni Robredo. Madam Vice President, magandang umaga! Dios marhay na aldaw sa indo gabos!

    VP LENI: Marhay na aldaw! Magandang umaga, Deo. Magandang umaga, Atty. Cherryl. Magandang umaga po sa lahat na nakikinig sa atin ngayong umaga.

    CHERRYL: Gusto kong malaman iyong sikreto ni Madam… Madam, bakit parang ang bagets bagets niyo po? [laughter]

    VP LENI: Sinasabayan ko lang, Attorney, iyong mga anak ko.

    DEO: Malalaman natin mamaya. Relax ka lang diyan, Attorney. At bakit nga ba favorite song niyo iyong “Betcha By Golly Wow,” Vice President, Ma’am?

    VP LENI: Actually, Deo, hindi naman paborito, pero parang na-associate iyon sa aming mag-asawa, kaya noong… noong namatay iyong asawa ko, naaalala ko nagkaroon ng wake sa Malacañang, parang during the wake, nagkaroon ng parang tribute iyong mga kasamahan niya sa Gabinete. Kinanta nila iyong kantang iyan bilang pag-alala sa asawa ko.

    DEO: “Betcha By Golly Wow” ng Stylistics.

    VP LENI: Oo… Kaya every time na tinutugtog iyan, naaalala iyong… hindi lang iyong wake, pero naaalala siyempre iyong asawa ko.

    DEO: Ayan, ang ganda nga naman ng lyrics, Attorney… Si Atty. Rica nga pala, si Atty. Cherryl, siya po ay station manager namin sa YesFM. Disc jockey din po siya kaya kabisado niya iyong mga music na ganiyan.

    Pero anyway, Ma’am… unang tanong namin, Madam Vice President: Sa Naga City, Ma’am, saan po inilipat doon ang Bulkang Mayon? [laughter]

    VP LENI: Alam mo, Deo, ano nga, nandoon nga ako noong Martes, at noong Miyerkules nasa Albay ako. Pagpunta ko sa Albay noong Miyerkules, nandoon pa naman. [laughter] Pauwi ulit ako ngayong ngayong linggo. Hahanapin ko sa Naga.

    CHERRYL: Naglabasan kasi iyong memes, Lakay, na iyong Bulkang Mayon nalipat sa Naga.

    DEO: Nag-sorry na si Asec. Mocha Uson. Tao lamang daw.

    Anyway, Madam Vice President, noong Wednesday po nandoon kayo sa Albay. Ayan. Ano po iyong mga nakita niyo, Ma’am, at ano po iyong mga pangangailangan ng ating mga kababayan? Nakausap namin si Mayor Ann Ongjoco last week.

    VP LENI: Guinobatan.

    DEO: Ang panawagan, bukod sa basic necessities, may panawagan din siya ng portable toilets.

    VP LENI: Actually pagpunta ko, iyon din iyong sadya ko. May dala kaming kaunti—mayroon kaming food packs, mayroon kaming hygiene kits. Pero iyong sabi nila iyong pinaka-urgent, portalets, kasi alam mo, iyong evacuation centers mga paaralan. Pagpunta namin noong Wednesday, nasa 60,000 iyong evacuees, pero as of yesterday 80,000 na.

    Pagpunta namin, parang bawat classroom doon sa Camalig—pumunta kasi kami Camalig, Guinobatan, Ligao. Sa Camalig, bawat classroom, pati sa Guinobatan din, siguro mga 20 families. Kaya talagang iyong requirement ng banyo ang laki. Kahit maraming banyo, sa dami ng evacuees, hindi talaga kinakaya. Halimbawa, iyong Bariw National High School sa Camalig, pagpunta namin, iyong reklamo ni Principal saka reklamo ni Mayor Ding Baldo, parang siyam na sa banyo iyong hindi na nagagamit. Although pumunta kami nong Wednesday, parang naka-schedule na ng Sunday afternoon parang magfa-flushing iyong mga banyo. Pero iyong pinaka-urgent talaga iyong portalets. Noong Wednesday mismo, nandoon ako, nagtawag kami sa aming partners sa Angat Buhay.

    Nakahanap kami, iyong Air21. Iyong Air21, pinahiram iyong Guinobatan saka Camalig ng mga portalets, kaya noong Friday—noong nakaraang Friday—dumating na sa Camalig, noong Saturday dumating na sa Guinobatan. In fact, nakita ko sa Facebook, nagpapasalamat na iyong mga tagaroon na dumating na iyong banyo. Pero ito din, Deo saka Attorney, kung mayroon pa… kung mayroon pang mga available na portalets, kailangan na kailangan po sa Albay. Kasi iyong problema sa ngayon hindi natin alam kung gaano sila katagal sa evacuation centers. Noong 2014, mas mahina iyong eruption pero it took them three months sa evacuation centers, so ngayon mas malakas. Hindi natin alam kung lalampas ng three months. Kung lalampas ng three months, talagang banyo iyong kailangan.

    DEO: Nakausap niyo, Ma’am, iyong resident volcanologist sa Albay. Ano po ang estimate nila? Gaano pa katagal ang pag-aaburuto ng Bulkang Mayon?

    VP LENI: Iyong sa kanila po, hindi nila masabi with finality kung gaano katagal, pero iyong kinukuwento niya, may estimate—si Gov. Al Francis Bichara sinabi din ito kahapon—parang iyong estimate yatang laman, 80,000—hindi ko alam iyong mga measure—pero 80,000 metric tons yata iyong ilalabas niya, ibubuga. As of yesterday, nasa 25,000 pa lang, so one-third pa lang iyong nabubuga. Kapag ganoon, matagal-tagal pa. Matatagal-tagalan pa. Noong 2014, parang nasa 30 lang, 30,000 metric tons iyong inilabas. Pero ngayon mas marami.

    May ine-explain siya kahapon, Deo, na nakikita mo yata iyan kasi nag-i-inflate iyong bulkan, tapos nakikita daw sa mga karatig [bayan], iyong lupa may mga cracks, so parang iyon iyong measure nila. Parang ngayon magang-maga pa, so marami pa siyang ilalabas.

    CHERRYL: Noong bumisita po ba kayo mayroon kayong nakitang mga foreigners na gustong makita iyong Bulkang Mayon?

    VP LENI: Maraming turista pero kasi iyong mga turista lumolobo iyon kapag gabi, kasi talagang napakaganda niya kapag gabi. Naaalala ko, lumaki ako sa Bicol, every time may eruption—kasi often naman nagkakaroon ng eruption—parang camping ng mga tao. Nagpupuntahan lahat. Noong bata ka pa, hindi ka pa aware sa inconvenience saka sa danger nito sa tao. Parang nakikita mo lang iyong ganda. So iyong mga taga-Bicol, nagka-camping doon kapag gabi, papanoorin iyong eruption kasi ang ganda.

    Pero ang napansin kong isa, dati kapag pinapanood namin siya, parang iyong pagbaba ng lava, parang isang streak lang siya, pero ngayon parang kalat na kalat.

    DEO: Oo nga po, nakikita namin sa video.

    VP LENI: Marami talaga siya. Ngayon lang—sabagay, ever since naman talaga, timing talagang makita iyong perfect cone ng Mayon. Madalas kasi cloudy doon kaya nako-cover siya. Pero sabi nila ngayon kahit cloudy, kapag gabi kitang kita.

    DEO: Iyong tinatawag nga na lava foundation?

    VP LENI: Oo, kapag na-timing mo iyon. Kapag umaga, ang makikita mo lang usok. Pero noong pagpunta namin, lalo dito sa Guinobatan, Camalig—balita ko sa Daraga saka Legazpi din—makikita mo iyong mga tanim, iyong mga leaves, punung-puno ng ash fall. Iyong mga bubong ng mga bahay punung-puno ng ash fall, kaya tinatanong ko dito kahapon si Gov. Bichara, sabi niya buti naman umulan. Kasi na-wash off iyong ash fall. Delikado din ito lalo sa mga bubong ng bahay. Kapag makapal na siya masyado puwedeng mag-cave in [iyong bubong], kaya dapat nililinis talaga.

    Noong nagpunta kami sa Ligao, pagpunta na pagpunta namin—magsasalita na ako kasi pinagsasalita ako ni Mayor—hindi siya powdery, parang buo-buo, kaya medyo masakit iyong tama sa iyo, saka iyong mga tao talagang nag-cover ng mga ulo. Ganito pala iyon, akala ko—

    Noong Pinatubo kasi, ‘di ba iyong Pinatubo sanay tayo na powder siya. Pero ito, buo-buo.

    DEO: Siguro dahil po sa ulan.

    VP LENI: Siguro, siguro.

    DEO: Akala nga natin, kapag umuulan, baka madagdagan iyong ano ng bulkan.

    VP LENI: Iyong lahar… Sinasabi kahapon ni Dr. Bautista, kapag hindi daw masyadong malakas iyong ulan, okay pa siya. Iyong pinakaproblema natin, kapag sobrang lakas ng ulan, iyon iyong mag-cause ng lahar flow.

    DEO: Vice President, sa pag-iikot niyo po sa mga naapektuhan ng [pagsabog ng] bulkan last week, ano po iyong mga pangunahing pangangailangan ng ating mga kababayan, na siguro intindihin din ng mga kababayan natin na gustong mag-donate? Kasi may mga nagbabalak magbigay ng mga relief goods?

    VP LENI: Noong pagpunta namin, ang nagkakawalaan na sa Legazpi iyong face masks. Wala nang mabili sa Legazpi, pero mayroon kaming partner, iyong Tsu Tzi Foundation. Pagpunta namin, mayroon silang padala—mayroon silang representative, si Dr. Ofel Sy—mayroon silang padala kay Dr. Ofel na 20,000 na face masks, kaya noong pagpunta namin nakapag-distribute. Pero alam mo iyong face masks kasi siyempre may buhay din iyon, tinatapon. Iyong iba namang residente, ginagamit iyong panyong binabasa, okay na iyon.

    Pero iyong number one din na pangangailangan doon iyong banig. Iyong banig kasi, gaya noong isang evacuation center na pinuntahan ko, may mga bagong panganak, pero natutulog sa karton. Parang kinoveran lang ng parang bed sheet, pero sa karton natutulog. Nakapagbigay din kami, pero sa dami kasi ng evacuees kulang talaga. So banig, kumot.

    Iyong pagkain, siyempre kailangan, pero as of now, marami pang nagbibigay, saka iyong mga LGU talagang may provision sa pagkain.

    Aside from banig saka kumot, hinihingi din nila iyong toiletry items—iyong balde na kailangan pagligo, tabo, sabon, shampoo. Nakapagbigay kami ng ilang kahon ng sanitary napkins. Pero iyong mga usual na pangangailangan—mga toothbrush, toothpaste—kasi marami din na pagkalikas wala masyadong nadala. Iyong iba nakapaghanda, at marami din iyong hindi. At hindi sila pinapayagang bumalik. Medyo istrikto iyong LGU kasi siyempre delikado din kapag pumilit.

    DEO: Okay. Madam Vice President, Ma’am, may nakikinig po sa atin. May gusto lang pong bumati sa inyo. Nasa ating linya po si Mr. President. Mr. President, Sir, magandang umaga po, Mr. President!

    LODI DUTERTI: Lakay, magandang umaga sa inyo ni Atty. Cherryl. Magandang umaga sa mga nakikinig sa atin, to all the people of the Philippines. And good morning, Ma’am Leni.

    DEO: Ayan…

    LODI DUTERTI: Lakay?

    DEO: Yes, sir?

    LODI DUTERTI: Na-miss— Kumusta kayo, Ma’am Leni?

    VP LENI: Mabuti po, mabuti po, Mr. President.

    LODI DUTERTI: Na-miss ko talaga kayo, Ma’am. [laughter] Alam mo, sa Cabinet meeting namin, hinahanap talaga kita doon. Iyong mga ngiti niyo, Ma’am, saka iyong boses po ninyo na talagang mahinahon ngunit puno ng ideya. I appreciate that, ma’am.

    VP LENI: Maraming salamat po.

    LODI DUTERTI: Alam mo, Lakay saka Atty. Cherryl—with all due respect to our Vice President, si Ma’am Leni—sa kabila ng mga differences in political views na iyan, disagreements on some issues and policies ay magpapasalamat talaga ako kay Ma’am Leni dahil alam ko na tinutulungan mo pa rin ang administrasyon ko sa abot ng iyong makakaya, Ma’am, bilang Pangalawang Pangulo. Alam ko na patuloy niyo lang na ginagampanan ang tungkulin niyo sa bayan—

    VP LENI: Maraming salamat po.

    LODI DUTERTI: —ang pagmamalasakit at pagsisikap niyo, ang pagnanais na solusyonan ang maraming problema ng bayang ito, lalo na ang kahirapan ng ating mga mamamayan diyan sa sinasabi niyong laylayan na iyan.

    DEO: Mr. President Lodi, maputol lang po kayo ha? Alam niyo, Mr. President Lodi, si Vice President Leni galing po pala sa Albay last week, Miyerkules yata, at namahagi po ng relief goods doon saka nagdala, Mr. President Lodi, ng mga portalets at mga toiletries para sa mga kababayan natin.

    LODI DUTERTI: Pasalamat talaga ako na mayroon tayong ganiyan na patuloy na tumitingin diyan sa pangangailangan, lalo sa mga kababayan diyan. Ngayong araw, Lakay, pupunta ako diyan sa Albay para makita rin iyong ibang pangangailangan at mapunan iyong mga kakulangan diyan. Tingnan natin kung anong ginagawa ng mga local officials natin diyan.

    Sa Albay ba itong Mayon o sa Naga na? [laughter] Biro lang.

    DEO: Iyon nga ang tanong ko, Mr. President Lodi, kay Vice President kung pag-uwi niya ba sa Naga ay nandoon na iyong Mayon Volcano?

    VP LENI: Hahanapin ko po. [laughter]

    LODI DUTERTI: Alam mo sa panahon ngayon, Lakay, lalo na diyan sa Bicol, sa Albay, mapatawa natin iyong mga kababayan natin diyan. But rest assured—Ma’am, salamat sa pagpunta niyo doon. Alamin ko din kung anong maitulong ng national government.

    CHERRYL: Mr. President, kung kayo po ba ay mag-cha-cha-cha ni Vice President Leni ay okay lang ba sa inyo?

    VP LENI: [laughs]

    LODI DUTERTI: Naku, isang malaking karangalan ko na mai-cha-cha ko si Ma’am Leni. [laughter] Itanong ko lang: Ma’am, nag-alala daw kayo, Ma’am, doon sa balita na buwagin daw iyong Office of the Vice President? [laughter] Gusto ko lang, Lakay, na pawiin talaga iyang pangambang iyan because maggarantiya talaga ako sa iyo, Ma’am, at sa sambayanang Pilipino, na hindi talaga iyan mangyari hanggang ako ang pangulo. Kausapin ko talaga itong si Senate President Koko ba saka si House Speaker Alvarez na huwag nilang pakialaman ang tungkol diyan.

    VP LENI: [laughs] Maraming salamat po.

    LODI DUTERTI: ‘Di bale nang pakialaman na nila lahat, ‘di bale nang ilipat nila ang Mayon doon sa Naga, [laughter] huwag lang nilang buwagin iyong opisina mo.

    DEO: Last question, Mr. President Lodi, kailan niyo po iimbitahan si Vice President Leni sa Cabinet meeting?

    LODI DUTERTI: Kausapin ko si Bong Go kung kailan. [laughter] Maka-communicate kay Ma’am Leni.

    Ma’am, basta okay lang tayo, hindi kita dinadamay sa mga dilawan diyan. [laughter] Alam ko na talagang nagtrabaho lang kayo, at ako ay labis na humahanga din sa yumao niyong asawa, si Sec. Jesse Robredo, isa iyon sa mga huwaran natin sa paglingkod-bayan, and I know nananalaytay sa dugo ng pamilya ninyo iyong tapat na paglingkod sa bayan po.

    VP LENI: Maraming salamat po.

    DEO: Mr. President Lodi, sir, maraming salamat po, at hindi na namin kayo aabalahin dahil alam ko po… ngayon ba ang punta niyo sa Albay, sir?

    LODI DUTERTI: I am scheduled to magpunta diyan sa Albay mga after lunch siguro, Lakay. Balik na daw iyong flight doon. Sana hindi magdroga doon. [Cuss word], pagdating ko—

    DEO: Sir.

    LODI DUTERTI: Sana hindi tayo salubungin ng pagputok diyan ng bulkan. Nonetheless, eager ako na makita ang sitwasyon doon dahil lagi ko lang nababasa, napapakinggan, ganiyan ba talaga iyong sitwasyon.

    CHERRYL: Puwede bang magpahabol, Lakay? Lodi, Mr. President, ngayon daw po ang Tokhang Reloaded, ngayon daw mag-resume, ang start? Ano pong masasabi niyo dito?

    LODI DUTERTI: Siguradong maraming manlaban diyan. Marami na naman—Alam mo, ito pinag-isipan ko talaga, itong problema natin sa bayan, lalo na itong problema sa illegal drugs, talagang seryosong problema ito ng bayan and that requires drastic solution. With my very limited term of office, this cannot be done overnight. Hindi ito madali sa akin. Ayaw kong maging failure dito. Bago ako bumaba, gusto kong ma-deliver iyong pangako ko sa mga Pilipino.

    CHERRYL: Okay. Salamat po, Mr. President.

    DEO: Maraming salamat at magandang umaga po sa inyo!

    LODI DUTERTI: Maraming salamat, Lakay!

    DEO: Welcome back po pala and congratulations! Successful po ang biyahe ninyo sa bansang India!

    LODI DUTERTI: Sa panalangin ninyo, at sa suporta ng sambayanang Pilipino, ako ay maluwalhating nakabalik dito na may magandang balita. Maraming salamat sa inyo and God bless the Philippines.

    Maraming salamat, Ma’am Leni, ah. Mabuhay ka, Ma’am Leni.

    VP LENI: Maraming salamat po.

    LODI DUTERTI: Mag-ingat ka lagi, Ma’am.

    VP LENI: Salamat po.

    DEO: Ayan. Maraming salamat, Mr. President Lodi and welcome back, sir.

    [music break]

    DEO: Ayan, maraming salamat, Mr. President. Mamaya babalikan natin si Vice President Leni Robredo. Marami tayong itatanong sa kaniya. Of course may kinalaman sa election protest na ifinile ni dating senador Ferdinand Bongbong Marcos Jr., at siyempre iyong issue ng charter change and federalism. At iyong sinasabing abolition daw ng Office of the Vice President.

    VP LENI: Ayan, may assurance na tayo kay Presidente. [laughter]

    DEO: Babalikan natin iyan, Madam [Vice] President.

    [Q&A resumes]

    DEO: Sandali llamang, Justice Sam Martirez, matanong natin si Vice President, ayan, siguro ano ang stand niya sa mungkahi ng ilan… May mga nagsasabi, Madam Vice President, na i-a-abolish daw po ang Office of the Vice President. Anong unang reaksyon niyo noong marinig niyo iyong planong ito, Madam Vice President?

    VP LENI: Ito kasi, Deo, kapag papalitan iyong Konstitusyon, kahit ano posible. Pero sa akin, hindi naman mahalaga iyong parang… parang ihiwalay iyong isyu ng pag-abolish ng opisina. Pero iyong sa akin lang, ano iyong proposed na bagong set-up ng gobyerno? Kasi iyong sa atin, parating gusto natin kung alin iyong mas makakabuti, ‘di ba?

    Iyong opisina naman ng Pangalawang Pangulo, kung titingnan natin iyong Saligang Batas natin ngayon, parang iyong pinakasadya niya, kapag mayroong mangyari sa ating Presidente, mayroong hahalili. Kung tatanggalin iyong opisinang iyon, gustong sabihin mayroong ibang proposal. Halimbawa, kapag may hindi magandang mangyari, ano iyong proposed na manner ng succession?

    Iyong sa atin namin, kung ano iyong mas makakabuti. Gaya nitong usapin ng federalism. Iyon, parating sinasabi ito iyong sagot sa lahat. Iyong pinakatanong din: Sagot sa anong tanong? Kaya iyong sa akin, ang pinakamahalaga talaga magkaroon ng masusing pag-aaral. Iyong mga tumutulak nito, dapat… dapat ipaintindi sa taumbayan kung ano iyong kabutihan kapag lumipat tayo sa isang federal form of government. Kasi ngayon parang iyong naririnig lang natin sagot ito, pero hindi natin alam kung sagot saan.

    Mayroong mga katanungan ngayon na ang sinasabi, sagot ito sa pagpapalakas lalo ng ating mga local government units. Tayo naman, Deo, Attorney, naniniwala tayo na dapat palakasin iyong mga local government units, kasi sila iyong parang… parang first line of defense. Sila iyong pinupuntahan talaga ng mga tao kapag may kailangan. Pero iyong unang tanong, iyong solusyon ba iyong pagpalit ng Saligang Batas? Kasi mayroon tayong Local Government Code. Hindi ba kaya iyong pagpapatupad—iyong provisions sa Local Government Code, hindi ba kaya na dagdagan iyong mga probisyong ito para lalong mapalakas? Kasi kung kaya naman, bakit papalitan iyong Saligang Batas?

    Pero kapag sinabi kasi nating hindi sapat iyong Local Government Code, saka dagdagan iyong usapin.

    DEO: So dahil hindi pa malinaw iyong usapin, wala pa po kayong stand dito? Kung against or in favor?

    VP LENI: Iyong sa akin kasi, Deo, iyong pagkaintindi ko sa federalism, parang maraming version, ‘di ba? Iyong una kong pag-aalala, napakadaming political dynasties—kaniya-kaniyang probinsya, kaniya-kaniyang rehiyon, mayroong humahawak.

    CHERRYL: Oo. Hindi lang iyon, Lakay. Iyong asawa ng mayor, congressman, tapos magpapalit lang sila kapag natapos na iyong term.

    DEO: Kaya naungkat iyong baka daw isingit iyong “unli-term.” [laughter]

    VP LENI: Kung sa pagkaintindi ko sa federalism, tapos marami tayong political dynasties, baka lalong mapalakas, mapalakas ito. Tapos iyong nakakatakot dito, baka mangyari iyong parang naghahari-harian tuloy, kasi mas grabe iyong autonomy.

    Mayroon tayong provision sa Konstitusyon na iyong Kongreso dapat magpasa ng isang anti-dynasty law. In fact noong 16th Congress, miyembro ako ng 16th Congress, isa ako sa mga authors ng panukalang batas na magkaroon ng anti-political dynasty law. Pero ito hindi pa naipapasa. Iyong sa akin, iyong paniniwala ko mahalaga iyon. Mahalaga na maipasa na iyon bago pa mag-usap ng federalism.

    DEO: ‘Di ba nasa Constitution natin iyon? Sabi ni Senator Miriam Defensor Santiago, nandiyan na iyong anti-dynasty [provision], wala lang iyong—

    VP LENI: Enabling law. Parang… klaro sa ating Konstitusyon na bawal, eh. Nandoon na siya sa nakalagay na paniniwala natin dapat lahat na bawal iyon. Pero iyong probisyon sa Konstitusyon, hindi iyon ma-i-implement hanggang hindi magpasa iyong Kongreso ng enabling law. Iyong Constitution natin 1987 pa. Ano na, mahigit 30 taon na, hindi pa rin nagpapasa ng anti-dynasty law, tapos ngayon nag-uusap na tungkol sa federalism. Iyong sa akin hindi kasi basta-basta ito. Malaking bagay.

    Hindi tayo kumokontra sa ideya, pero iyong sa atin lang, iyong tanong din: Handa na ba tayo? Kasi kung hindi pa nga natin naipapasa iyong anti-dynasty law, parang nakakatakot siya. Pangalawa, baka mas mabuti na unti-untiin. Kagaya nito, mayroon tayong Bangsamoro Basic Law, iyong BBL. Ito, bakit hindi muna natin subukan? Kasi ito pareho iyong konsepto, eh. Pareho iyong konsepto. Kapag naging maayos, saka unti-untiin, kaysa iyong parang bibiglain.

    DEO: Tama, kasi iyong narinig natin kay President Duterte, ano, federalism muna saka iyong BBL.

    VP LENI: Kasi iyong problema dito, may mga lugar dito sa ating bansa na tingin natin handa na. Halimbawa, Metro Manila, Region IV-A, siguro to a certain extent Region III, Region VII. Pero karamihan kasi, iyong mga local government code—ay, mga local government units, dependent pa rin sa IRA (Internal Revenue Allotment), sa national funds. So kapag nagkaroon… kapag naging federal state, ang tanong: Kaya na kaya ng ibang lugar? Kung titingnan natin, halimbawa sa Bicol, kakaunti lang na mga munisipyo, probinsya, lungsod ang hindi na IRA-dependent. Pero marami pa rin iyong dependent sa national funds, so anong proposal? Paano iyong parang sharing ng resources? Kasi iyong pinaka-essence ng federalism, hindi ka na magde-depend sa national [government]—sarili mo na. Paano iyong mga regions na karamihan sa local government units niya, hindi pa kayang tumayo sa sarili niyang mga paa? Siguro papakinggan natin kung ano iyong proposal para sa mga lugar na ganoon.

    DEO: Pero sa charter change, pabor po ba kayo?

    VP LENI: Open naman tayo. Open tayo sa charter change. Iyong… iyong… hindi pa kasi nasasagot ito, Deo, Attorney: Bakit tayo magcha-charter change? Ano iyong mga tingin natin na kulang o hindi maganda sa Konstitusyon na ito? Kasi kung nakikita natin na marami talagang kulang, hindi maganda, bakit hindi, ‘di ba? Kasi sa atin naman, ayan, 31 years na iyong ating Konstitusyon. Siguro mga puwedeng namang i-review, pero tanungin muna natin, ano iyong papalitan, ano iyong kulang, iyong kulang ba hindi kayang [punuan ng] amendments sa mga batas na existing? Kasi kung hindi kaya ng amendments sa existing na batas, siguro kailangan nga ng charter change.

    Pero kasi nga, hindi pa nasasagot. Parang iyong mga sumusulong nito, wala pang masyadong detalye na dini-discuss, kaya iyong parati kong sinasabi, kung may usapin ng charter change, dapat yata mayroong masusing effort na ipaalam sa atin kung ano iyong mga proposals.

    CHERRYL: In fact, ‘di ba, Lakay, medyo naguguluhan pa sila doon sa botohan.

    VP LENI: Iyong Saligang Batas kasi, parang nagbibigay siya ng tatlong proseso na puwedeng gawin. Iyong una, iyong Constitutional Convention; pangalawa, iyong Constituent Assembly. Iyong Constitutional Convention, mamimili tayo ng mga representatives na susulat talaga noong bagong Konstitusyon. Iyong Constituent Assembly, aasa tayo sa mga nakaupong senador saka congressmen. Iyong pangatlo, iyong direct proposal galing sa mga tao (People’s Initiative).

    Iyong ngayon… ako kasi, parati akong sa Constitutional Convention, kasi tingin ko una, mas mabuti na mayroong isang parang body na iyong talagang obligasyon niya tututok sa Konstitusyon. Gustong sabihin walang ibang gagawin kung hindi pag-aaralan lang iyong mga probisyon. Parang iyong 1986 Constitutional Commission—wala siyang ibang inaasikaso, walang ibang trabaho, kundi pag-aralan iyong bawat probisyon ng Konstitusyon.

    DEO: Saka walang selfish interest, unlike iyong mga nakaupo ngayon. Siyempre poprotektahan iyong interes nila.

    VP LENI: Iyon na nga. Kaya iyon, iyon sana iyong gusto ko. Una, makakapili tayo ng kakatawan sa atin. Pangalawa, sigurado tayo na iyon lang iyong trabaho nila.

    Iyong Constituent Assembly, Congress, eh. Congress, iyong ating mga nakaupong senador at congressman. Unang una, marami silang trabaho, maraming batas na pinapasa. So ang takot natin baka naman madaliin, baka hindi masyadong malalim iyong diskusyon kasi maraming ginagawa. Pangatlo, iyong tiwala malaking bagay iyon, lalo na ngayong may usapin tungkol sa No Elections, extension of term of office. Kung ang magdedesisyon ito iyong mga politikong nakaupo, parati nang magdududa iyong tao—na kaya ganito iyong panukala kasi ayaw nang bumaba sa puwesto.

    Mahirap iyon. Kailangan—kasi isa-submit din ito sa tao sa isang plebesito—kailangan iyong tao, una naiintindihan niya kung ano iyong binobotohan niya, pangalawa may tiwala siya hindi lang sa sumulat, pero lalong lalo na sa proseso.

    DEO: Tama po… Ma’am, sa ibang bagay, ano po ang ginagawa ng Vice President ngayon, Ma’am? Ano po iyong sinasabing programa niyong Angat Buhay? Ano ba itong programa niyong Angat Buhay?

    VP LENI: Alam mo, Deo, Attorney, kung titingnan natin iyong mandato ng Opisina ng Pangalawang Pangulo sa Konstitusyon, wala talaga siyang sinasabi na mayroon kaming mandato na mag-implement ng programs. Walang ganoon.

    CHERRYL: Walang specific powers.

    VP LENI: Wala siya.

    CHERRYL: Nandiyan talaga siya para in case maging incapable iyong president, handa siya.

    VP LENI: Oo… Tiningnan ko iyong budget pagpasok ko pa lang. Parang iyong budget, isa kami sa pinakamaliit sa buong burokrasya, at iyong budget niya napupunta talaga sa mas ceremonial. Alam mo iyong Pangalawang Pangulo, iniimbitahan ka sa okasyon ng iba’t ibang grupo, tinatanggap mo iyong mga bisita ng bansa natin, nakikihalubilo ka sa diplomatic corps, etcetera, etcetera, at mayroon din siyang local affairs. Pero maliban diyan, wala na.

    DEO: Iyong HUDCC, Ma’am? Hawak niyo pa ba iyong HUDCC?

    VP LENI: Hindi na, hindi na po. Kaya nga pinaghandaan namin iyon—kasi naaalala ko, bago iyong inauguration namin, parang nagkaroon ng statement iyong ating Pangulo dati na wala siyang balak na bigyan ako ng Cabinet post. Kaya sabi ko sa opisina, “Kung wala akong Cabinet post, parang wala akong… walang specific na mandato.” Kaya sabi ko, “Dapat mag-isip tayo na sa anim na taon, may relevant tayong gagawin.” Kaya nabuo iyong Angat Buhay.

    Iyong Angat Buhay, anti-poverty program siya. Pero iyong pinakaproblema namin, wala kaming budget para sa Angat Buhay kasi hindi nga ito mandato namin.

    DEO: Pero paano ito nagsu-survive? Saan kayo kumukuha ng budget?

    VP LENI: Parang kinonceptualize namin iyong programa na iyong role ng aming opisina, para kaming link, para kaming tulay, para sa mga communities na nangangailangan saka sa mga gustong tumulong. Sabi ko noong umpisa namin, mahirap na mangako nang mangako na hindi naman natin matutupad, kaya mag-umpisa muna tayo, 50 muna, 50 na mahihirap na communities. Tingin ko iyon lang iyong kaya natin.

    Pero iyong first year namin—nag-umpisa kami October 2016—pag-umpisa pa lang namin, iyong isang parang nadiskubre namin, napakarami palang mga kababayan natin ang gustong tumulong. Hindi lang alam kung paano. Kaya iyong kapag lumalapit kami sa isang grupo, isang opisina, talagang desididong desididong tumulong, at nagpapasalamat pa na nabigyan sila ng pagkakataon na tumulong.

    Kaya noong nakita namin na marami palang ganoon, iyong 50 [communities] namin, at the end of one year, naging 173 communities. Iyong nakalap namin na… iyong nakalap namin na tulong, talagang more than 100 million [pesos]. Itong tulong na ito, galing ito sa private entities—ang iba mga negosyo, ang iba mga organisasyon, ang iba mga individual na tao.

    Iyong ginagawa namin, Deo, Attorney, hahanap kami ng mahirap na community. Pagbaba namin, titingnan namin iyong sitwasyon—ano ba iyong kailangan? Halimbawa, mayroong isang community sa Northern Palawan. Isa itong bayan, Agutaya ang pangalan. Hindi ko ito alam dati, first time kong narinig ito, pero hirap na hirap daw. Binisita namin iyong community. Napakahirap puntahan. Kasi ang alam natin iyong Coron, ‘di ba, kasi napakaganda. Sampung oras sa bangka galing Coron. Ten hours.

    DEO: Wow, parang umuwi ng Ilocos, o ng Bicol!

    VP LENI: Ganoon siya kalayo. Pagpunta namin, buong bayan walang kuryente. Pero iyong medyo nakakaawa, maraming mga bata iyong stunted—iyong tawag natin na bansot? Pero iyong nakakatakot doon sa pagkabansot, unang una irreversible siya after the age of five. Pangalawa, hindi lang pala siya bansot sa height, pero apektado iyong utak. Pagpunta namin, ang daming mga stunted na bata. Walang maayos na hanapbuhay iyong mga tao.

    Kaya noong umalis kami doon, talagang—iyong nag-iisang paaralan, sira. Pag-alis namin, talagang hindi ka makatulog na mayroon palang lugar na ganoon. Pero naghanap kami ng mga tutulong. Mayroon kaming isang partner, iyong Team Energy, naglagay siya ng solar panels sa mga bahay doon, kaya ngayon may kuryente na. Tinuruan silang mag-maintain. Ngayong may kuryente na, nagkaroon ng additional na kabuhayan iyong mga kababaihan. Gumagawa sila nitong… Ewan ko kung narinig niyo na iyong Amanpulo, iyong mahal na resort? Medyo malapit sila doon, pero gumagawa sila ngayon ng mga bag, ng mga hats. Binebenta nila sa Amanpulo, kasi nakakapagtrabaho na sila kapag gabi kasi may kuryente na.

    DEO: Ma’am, bago ko makalimutan, ano nang update doon sa protesta ni Senator Bongbong Marcos? Nagsimula yata last week?

    VP LENI: Noong Martes nagsimula na. Kasi iyong protest niya nagpapa-recount sa ilang… nagpapa-recount sa eleksyon. Pero iyong order ng Supreme Court, mag-identify muna siya ng tatlong pilot provinces. Titingnan iyong trend doon sa tatlong pilot provinces, at kung nakita sa trend na may dahilan para ituloy iyong recount sa buong Pilipinas, gagawin.

    Iyong— Hindi kami iyong pumili. Si Bongbong Marcos iyong pumili ng tatlong probinsya. Ang napili niya Camarines Sur—kung saan ako galing—Iloilo, saka Negros Oriental.

    DEO: Bakit pinili ang Bicol kaya, sa tingin mo?

    VP LENI: Doon malaking malaki iyong panalo ko. Doon malaking malaki iyong panalo ko… Actually, iyong tatlong probinsyang pinili niya, ito iyong tatlong probinsyang malaki iyong aking pinanalo.

    CHERRYL: Kumbaga balwarte ba?

    VP LENI: Oo, balwarte. Kung halimbawa si Bongbong Marcos, Ilocos o northern provinces, iyong sa akin naman Bicol, Visayas… Hindi kami iyong namili—siya.

    DEO: So anong strategy iyon? Siyempre kung ako, siyempre iyong balwarte ko iyong pipiliin ko. Bakit kaya?

    VP LENI: Iyong sinasabi niya—hindi ko lang alam kung accurate ito—pero ang sinasabi niya na iyong… parang kinukuwestiyon niya yata iyong… Unang una, kinukuwestiyon niya iyong maraming mga presinto kung saan nakakuha ng zero votes. Parang kinukuwestiyon niya iyon kasi mayroon silang mga watchers yata doon, etcetera, etcetera. Iyon iyong imposible daw.

    Pero kung titingnan natin iyong resulta ng buong eleksyon sa buong Pilipinas, mas maraming mga presinto na na-zero ako. Mas maraming mga presinto na na-zero ako, lalo na sa Ilocos, lalo na sa North.

    Hindi ko alam iyong strategy, siguro siya iyong makakasagot, pero ayon. Noong Tuesday, nag-umpisa nang mag-retrieve. Ang ginagawa sa retrieval, ‘di ba iyong mga ballot boxes nakatago siya sa mga opisina ng treasurer—Municipal Treasurer, City Treasurer? Parang kinukuha iyong mga ballot boxes doon. Iyong sa amin, nilipat sa Capitol, pinag-isa lahat, at sinakay sa trak papuntang Supreme Court.

    Ang alam ko hindi pa tapos ngayon, kasi iyong Camarines Sur limang distrito. As of last—as of the weekend, parang dalawang distrito pa lang iyong nata-transfer. Kasi ang pagkaintindi ko, isang distrito isang araw iyong retrieval, pero iyong pag-transfer, ano ito, mas matagal.

    DEO: Ma’am, may alegasyon po sa kampo ng mga Marcos. Siyempre sa tingin nila si Bongbong Marcos ang panalo. Siya iyong lamang

    CHERRYL: Iyong tipong, Lakay, nakatulog lang daw, paggising—

    DEO: Panalo na daw kayo.

    CHERRYL: Iyon iyong sinasabi po nila.

    DEO: Alam nila na hindi kayo nandaya, pero sinasabi na may ibang nandaya para sa inyo, kaya natalo si Marcos. Ano pong masasabi niyo sa ganitong akusasyon nila?

    VP LENI: Iyong sa akin lang, kung mandadaya, bakit para sa akin? Kung mandadaya… Kung ako mandadaya para sa Liberal Party, siguro sisiguraduhin ko nang manalo iyong pangulo, iyong pangulo namin. Bakit pangalawang pangulo? DEO: Kasi malabo na daw si Mar Roxas noon kay Duterte, kaya kayo na raw po ang sinalba.

    CHERRYL: Kasi malaki iyong agwat [nina Roxas at Duterte], pero iyong sa inyo, dikitan lang.

    VP LENI: Pero iyong sa akin naman, tingin ko maraming propagandang pinapalabas na hindi totoo. Iyong isang propaganda na pinapalabas—nakikita natin ito sa Facebook—parang pinapalabas na hinaharang namin iyong recount. Kung titingnan natin iyong lahat na nangyayari ngayon, hindi iyon totoo. Unang una, hindi kami iyong dahilan para maabala. Pangalawa, iyong lahat na nangyayari ngayon, very cooperative kami. In fact, sabi ko nga, siya iyong pumili ng Camarines Sur. Noong nandoon iyong Supreme Court sa Camarines Sur, nandoon iyong aming mga abogado in full force. Nandoon iyong aming mga revisors, mayroon kaming watchers. Noong tinransport iyong mga ballot boxes papuntang Supreme Court, mayroong sumusunod na mga watchers para siguraduhin na malinis iyong proseso. Kasi alam naman namin na kapag binuksan iyong mga balota, pareho din iyong makikita.

    Pero iyong nakakagulat, sila iyong wala doon. Wala silang abogado doon, walang watchers. Iyong sa akin lang, kung talagang interesado kang malaman—parang mamadali—kung interesado kang mabantayan, bakit parang lumalabas kami pa iyong mas interesado? Pero iyong sa amin kasi, nasa—beneficial sa amin. Nasa best interest namin na matapos na agad ito. Kasi hanggang hindi pa natatapos, nagkakaroon lang ng pagkakataon na mas maraming propaganda iyong nilalabas. Mas mabuti iyong lumalabas sana lahat totoo.

    Ang mahirap kasi wala kaming… parang wala kaming laban sa masamang propaganda kasi hindi naman namin iyon ginagawa. Mayroong mga taong naniniwala. Kaya sa amin, iyong pinakamabuting mangyari ngayon, matapos na ito, makita na ng tao kung sino talaga iyong nanalo. Kasi kami, very confident kami, kasi wala namang dayaan na nangyari. Hindi na masyadong… Ang tingin namin, hindi na masyadong nakakatakot—kasi may mga kakampi na natatakot, baka madaya, etcetera—pero automated na tayo ngayon. Dati, maraming mga kuwento ng mga switching ng ballots, etcetera, etcetera. Tingin namin mahirap iyon ngayon. Mahirap iyon ngayon kasi ‘di ba mayroo nang mirror image iyong ating mga PCOS machines. Mayroon iyong mirror image. Ngayong eleksyon, electronic lahat. Ngayon bubuksan iisa-isa iyong balota. Parang mahirap yata—

    Tinatanong ko rin iyong mga abogado namin, “Kaya bang dayain?” Sila naman ang nagsasabi na parang ang hirap ngayong automated na. Kaya iyong sa atin, parang the sooner na madesisyunan na ito, kami naman ang makikinabang doon, kasi sigurado naman kami sa lalabas.

    DEO: Madam [Vice] President, maraming salamat po at kayo po ay pumunta sa aming himpilan para maliwanagan iyong mga issues.

    VP LENI: Maraming salamat, Deo. Maraming salamat, Attorney.

    CHERRYL: Iyong huling tanong ko, Lakay! Ano ba iyong sikreto ni Madam Vice Ganda Leni, bakit fresh na fresh pa rin siya sa [kabila ng] mga problemang kinakaharap niya? [laughter] Bakit parang always bright pa rin ang kaniyang aura?

    DEO: Ano iyong beauty secret?

    VP LENI: Alam niyo parati akong tinatanong. Hindi naman sa itsura, pero parati akong tinatanong: “Bakit ang dami sa iyong tumitira, pero masaya ka pa din?” Ako naman kasi, kapag alam mong hindi totoo, bakit mo papansinin, ‘di ba? Hindi ko naman pinapansin. Unang una, iyong mga tira sa akin hindi ko nga nababasa, kinukuwento ko lang sa akin. Saka ang dami nating kailangang gawin. Ang daming nangangailangan ng tulong natin na dapat tutukan. Kapag papansinin natin iyon, mababawasan pa iyong oras natin sa trabaho. Kaya happy lang. Happy kami parati.

    CHERRYL: Iyon pala. Parang si Lakay Deo—laging naka-smile!

    VP LENI: Dapat happy lang parati, para good vibes.

    DEO: Opo. Maraming salamat, Madam Vice President!

    VP LENI: Maraming salamat!

    DEO: Dios mabalos po. Ating napakinggan ang Bise Presidente ng Republika ng Pilipinas—Vice President Leni Robredo.

    – 30 –

    Posted in Transcripts on Jan 28, 2018