This website adopts the Web Content Accessibility Guidelines (WCAG 2.0) as the accessibility standard for all its related web development and services. WCAG 2.0 is also an international standard, ISO 40500. This certifies it as a stable and referenceable technical standard.

WCAG 2.0 contains 12 guidelines organized under 4 principles: Perceivable, Operable, Understandable, and Robust (POUR for short). There are testable success criteria for each guideline. Compliance to these criteria is measured in three levels: A, AA, or AAA. A guide to understanding and implementing Web Content Accessibility Guidelines 2.0 is available at: https://www.w3.org/TR/UNDERSTANDING-WCAG20/

Accessibility Features

Shortcut Keys Combination Activation Combination keys used for each browser.

  • Chrome for Linux press (Alt+Shift+shortcut_key)
  • Chrome for Windows press (Alt+shortcut_key)
  • For Firefox press (Alt+Shift+shortcut_key)
  • For Internet Explorer press (Alt+Shift+shortcut_key) then press (enter)
  • On Mac OS press (Ctrl+Opt+shortcut_key)
  • Accessibility Statement (Combination + 0): Statement page that will show the available accessibility keys.
  • Home Page (Combination + H): Accessibility key for redirecting to homepage.
  • Main Content (Combination + R): Shortcut for viewing the content section of the current page.
  • FAQ (Combination + Q): Shortcut for FAQ page.
  • Contact (Combination + C): Shortcut for contact page or form inquiries.
  • Feedback (Combination + K): Shortcut for feedback page.
  • Site Map (Combination + M): Shortcut for site map (footer agency) section of the page.
  • Search (Combination + S): Shortcut for search page.
  • Click anywhere outside the dialog box to close this dialog box.

    Interview with VP Leni in Bula, Camarines Sur

    11th Anniversary of Banasi Farmers “Walk for Land Walk for Justice”

    Bula, Camarines Sur

    GMA NEWS: Good afternoon, Ma’am.

    VP LENI: Good afternoon.

    ABS-CBN: Start na lang po ako, Ma’am, about sa digdi—pa-Tagalog na lang po—si regarding na lang po ito.

    VP LENI: Iyong sine-celebrate natin ngayon iyong 11th year anniversary ng Banasi Farmers “Walk for Land Walk for Justice”. Ito kasi, matagal na iyong aking engagement with them, kasi noong SALIGAN lawyer pa ako, iyong Banasi Farmers, isa sila doon sa mga tinulungan naman. So mga early 2000s, parati na akong pumupunta dito, at talagang inaalalayan namin sila. Kaya iyong mga small victories na na-a-attain nila, sobrang laking bagay for us. Pero kahit kasi may mga naabot na silang mga milestones, sobrang laki pa din ng problema. Kailangan pa talaga nila na tulungan sila hindi lang sa capacity building, pero lalo na kung paano sila magmu-move forward. Kulang pa talaga ng tulong na natatanggap.

    Pero ito naman, ine-explore namin ngayon kung paano magiging partner iyong grupo doon sa Omasenso sa Kabuhayan na programa ng Office of the Vice President, kasi ano naman siya, iyong kaniyang objectives, eksakto naman sa objectives ng Omasenso. So from today, mag-uusap iyong office namin, iyong team namin, saka iyong mga officers noong grupo.

    GMA NEWS: Ma’am, may comment lang. Kahapon kasi we went to that farm where Naga farmers—specifically Naga farmers—benefited from that project. Ang common question lang when we posted that story is will there be a similar project that can help other farmers outside Naga? Or if there are already… mayroon na?

    VP LENI: Actually, nauna talaga kami sa labas. Mayroon na kaming existing sa Sumilao, Bukidnon. Mayroon na ding… mayroong engagements sa Tampakan in South Cotabato. Pero nakita lang namin iyong promise ng Naga kasi ang naging partner namin iyong [Metro Naga] Chamber of Commerce and Industry. Iyong kabutihan kasi na ka-partner iyong Chamber of Commerce and Industry, siya iyong nagte-take care noong demand side sa produkto. So ang ginawa namin, noong binuo namin iyong programa, iyong Chamber of Commerce, tinulungan kami to organize iyong mga restaurants, mga hotels, mga malls, groceries, saka mga hospitals. Ito iyong mga institutional buyers na malaki talaga iyong binibili. Tapos doon nag-umpisa iyong engagement, so habang tinutulungan iyong farmers—kasi pinaka-problema talaga, kahit ang daming tulong na binubuhos, kapag hindi inasikaso iyong demand side, nasasayang iyong mga produkto. Nasasayang iyong mga produkto in the sense na kahit nag-level up sila sa production, iyong pinaka-problema nila market.

    So ngayon iyon iyong ina-attempt natin na i-solve. Iyong pinakaunang exercise talaga namin dito, itapat iyong demand saka supply. Tinapat namin ano ba iyong mga gulay na nire-raise ng mga farmers, as against iyong mga binibili. So doon nag-umpisa. Pero malaking bahagi dito iyong training sa farmers ng clustering, ng scheduling, kasi ang nangyayari before, kung ano-ano lang tinatanim tapos walang schedule. Walang… parang walang division ng, ano ito, ng mga produkto. So kapag nagha-harvest sila, sabay-sabay; bumabagsak iyong presyo. So ngayon, iyong ginagawa natin, tinuturuan natin siya through trainings paano ba kayo mag-uusap-usap na may assignments kung ano iyong igo-grow saka kailan.

    Ngayon, one year into the program na, ngayon kasi nine LGUs iyong kasali sa program, mayroong mga dalawa o tatlo na medyo advanced stage na. Nahuli-huli iyong Naga, iyong Naga iyong pang-ninth. Pero may pa-Batch 2 na kami ng another four LGUs. Hopefully kapag naging okay iyong arrangement with Banasi Farmers, makakasali na sila sa Batch 2.

    GMA NEWS: Iyong nine LGUs, Ma’am, hindi lang iyan sa Bicol Region? Or mayroon sa—

    VP LENI: CamSur lang muna iyon. Hindi dito kasama iyong Sumilao kasi nauna na sila.

    Iyong Sumilao, malaki na iyong pagbabago, in the sense na dati kasi corn lang iyong gino-grow nila. Ngayong multi-crop na sila, tapos may livestock na din.

    Ang tinitingnan— Kaya napakahalga sa amin ng datos, kasi tinitingnan namin kung gaano ka-effective iyong intervention. Tinututukan namin iyong average na income ng farmers. Ano na, nag-triple na doon sa area na inumpisahan namin sa Sumilao. So hopefully, dito sa Camarines Sur ganoon din. Gusto namin—sinusubukan na namin itong gawin sa Iloilo. May partner kami doon, iyong Lambunao. Iyong Lambunao, medyo advanced stage siya, kasi mayroon siyang Champion Farmers Program. Ang pinaka-crucial na lang sa amin ngayon, paano ili-link siya with the business sector. Nag-start na din kami mag-explore sa Zamboanga. In fact, nakausap na namin iyong Mega Sardines, kasi tinitingnan namin baka puwedeng maging arrangement na iyong mga small vegetable planters doon, i-encourage na mag-plant ng tomatoes, kasi iyon talaga iyong kailangan ng maraming mga sardines na canning factory doon. Pero marami pang mga problema. Baka mauna iyong Iloilo over Zamboanga. Pero hopefully, tuloy-tuloy na.

    GMA NEWS: Ma’am, may we just shift to another topic? Ma’am, you mentioned yesterday that your… one of your… isa sa mga schedule niyo—going back sa pagiging co-chair niyo ng ICAD—is meeting with the DILG. Can you, without divulging iyong mga specific na, siyempre, iyong mga sensitive na details, ano, ano ho ba iyong mga gusto niyong—ano ba iyong mga detalye na kailangan based—na kailangan niyong makuha from them, for you to be able to do your job properly?

    VP LENI: Actually, iyong DILG is one of the agencies na sobrang dami na noong tinrabaho—at napakaganda. Very organized saka very strategic iyong ginagawa ng DILG. Sa kaniya, siya kasi iyong advocacy head—Advocacy Cluster Head—na ang ginagawa niya, talagang pinu-push na maging active iyong mga BADACs. Ang tingin natin, this is a step in the right direction, kasi iyong mas organized na kampanya iyong hinahanap natin.

    Iyong ine-explore namin ngayon—naumpisahan na namin iyong usapan noong ICAD meeting, pero iyong ine-explore namin, paano makakatulong iyong aming opisina para ma-activate iyong civil society saka private sector. Noong nagsalita si Usec. Echiverri, ang isang tinitingnan niya na makakatulong talaga kapag in-activate, iyong UBAS—iyong Ugnayan ng Barangay at Simbahan. Iyon iyong inumpisahan ng asawa ko noong DILG Secretary siya. At ngayon, iyong mga may active na UBAS, ang ganda ng… ang ganda ng anti-illegal drugs campaign nila. So tinitingnan namin na doon kami papasok. Mayroon akong… mayroon akong meeting soon with the CBCP. Hihingiin ko iyong tulong nila para ma-activate iyong mga UBAS.

    Ngayon, on the side, marami na din kaming meetings with the different advocacy groups. Ang gusto namin, pag-isahin, pag-isahin iyong different advocacy groups, at mag-engage with DILG. Pero sa DILG side, tingin namin very… very satisfactory na iyong ginagawa nila. Kailangan lang talagang hindi nila solohin, in the sense na dapat maramdaman noong ordinaryong mamamayan na kabahagi sila ng kampanya. So ito iyong— Sa side namin, ito iyong ginagawa namin ngayon: gawan ng platform iyong mga private organizations to engage with DILG, para isa lang iyong… isa lang iyong strategy na sinusunod.

    GMA NEWS: But VP, that same Usec., Usec. Echiverri, Ma’am, when he was interviewed, he also cited some, parang, he had reservations daw, according to him, in giving out certain or particular information coming from their office, ano. Particularly daw iyong high-value targets… high-value targets “which we need to get clearance first from the National Security Council.” So he’s referring to, you know, detalye from the… details involving the police daw, involving in illegal drug trade. So, he did mention na parang first time yata niyang makakatrabaho someone from another party, ano. So ano hong tingin niyo doon, Ma’am? Kung may mga ganoong reservations?

    VP LENI: Basta iyong sa akin… iyong sa akin kasi, naiintindihan ko iyong reservations, at I don’t take them personally. Iyong sa akin, nandito ako para sa trabaho. Hindi ko ito hiningi; binigyan ako ng designation, seseryosohin ko.

    Iyong sa akin lang, iyong paghingi ng datos napakahalaga sa akin, kasi ang gusto ko strategic, ang gusto ko data-driven, ang gusto ko evidence-based. Pero nasa sa kanila naman kung ibibigay o hindi. Ako, ang sa akin, sanay ako to work with many limitations. Kapag hindi binigay, eh ‘di maghahanap tayo ng paraan para maayos pa din. Pero hindi ko naman kontrolado iyong desisyon ng mga agencies.

    Sa akin, naiintindihan ko kung ano iyong pinasok ko. Ine-expect kong maraming resentment. Ine-expect ko na maraming mistrust. Hindi naman siguro iyon maaalis because of the prevailing circumstances. Pero iyong sa akin, hindi sa akin personal. Sa akin, whatever I can do to make a difference, I will do.

    GMA NEWS: But wouldn’t that limit your efforts, if ever? Kasi if you have limited data, gustuhin niyo mang gawin iyong mga plans ninyo, VP, but without those data, how can you prove a point or something?

    VP LENI: Ako, it will limit, pero ako, very realistic ako when I decided to accept the designation. Naiintindihan ko na maraming magiging limitations. And ako, sanay akong mag-adjust sa limitations. Kung ano iyong nandiyan, I will work on what we have. So iyong sa akin, kung hindi ibigay, fine. Eh ‘di— Basta iyong sa akin, gagawin ko iyong lahat. Gagawin ko iyong lahat. Hindi ko naman kontrolado iyong desisyon ng mga agencies. Kung ako, kung ano iyong maibigay sa akin, iyon iyong gagamitin ko magtrabaho.

    GMA NEWS: Hindi niyo isusumbong sa Pangulo? “Mr. President, o! Hindi ba in-assign niyo ako?”

    VP LENI: Sa akin, ayaw ko kasing… ayaw kong sayangin iyong oras. Parati ko itong inuulit, two and a half years na lang. Ayaw kong sayangin iyong oras makipagpaligsahan. Iyong sa akin, basta every week magsa-submit ako ng report kay Presidente—report ng ginagawa ko, report ng recommendations—pero as I said, kung ano iyong ibinigay sa akin na mandato, however limited, gagawin ko iyong lahat para pagbutihin iyong trabaho ko.

    GMA NEWS: Thank you, Ma’am.

    ABS-CBN: Ma’am, balikan ko lang iyong kahapon: kumusta po iyong naging meeting natin with the barangay chairmen? Iyong BADACs po?

    VP LENI: Actually, ni-raise nila— Maganda iyong meeting kahapon kasi hindi lang iyong BADACs, pero iyong mga agencies na kabahagi—nandoon iyong Philippine National Police, nandoon iyong Parole and Probation Office, nandoon iyong City Prosecutor’s Office. Dini-discuss nila iyong mga limitations. Ang isa talagang ni-raise nilang problema, na na-raise na din sa ICAD, iyong Supreme Court circular on plea bargaining. Kasi, nasa batas kasi, sa [Republic Act No.] 9165, bawal na… bawal pumasok ng probation o plea bargain iyong mga drug pushers. Pero apparently, because of the circular—ito iyong report ng City Prosecutor’s Office—pinapayagan. At iyong— Reklamo din ito noong BJMP, noong DOH: na dahil pinapayagan, nagkakasama-sama sa isang facility iyong mga pushers saka mga users. So instead na nahahanapan natin ng solusyon, nagiging breeding ground tuloy siya para magkaroon pa ng ibang problema. Iyon iyong number one.

    Number two, iyong pinaka-problema nila dito, kasi iyong Naga, because iyong Naga iyong urban center dito, nagiging transshipment point siya. Iyong report nga ng pulis kahapon, iyong mga barangays wala na silang problema. Pero iyong mga problema nila kasi iyong bilihan nangyayari dito sa Naga. Dadating— Iyong mga latest daw nila na huli na malalaki, from Bilibid. From Bilibid.

    GMA NEWS: In Manila?

    VP LENI: Oo. From the Bilibid jail. Iyon iyong sabi ng PNP—from Bilibid, from Cavite, from Batangas. Mayroong mga buyers, ang iba daw iyong buyers galing pang Visayas; ang bilihan dito sa Naga. So tinatanong ko, paano nakakarating dito? Iba-iba daw na paraan: mayroon daw bus, mayroon daw private na vehicles. So sobrang hirap. Kaya ito talaga, iyong supply constriction, iyon iyong problema. Kahit inaasikaso natin nang inaasikaso iyong demand, kung patuloy na pagpasok ng supply, problema pa din siya. Iyon iyong number two.

    Iyong number three naman, ang pakiramdam nila, kulang ng… kulang noong reintegration saka iyong follow-up sa rehabilitation. Kasi maraming mga nag-undergo na ng proseso, bumabalik. Tapos walang enough programs for that. So aasikasuhin natin iyon, kasi most probably, baka iyong mga problema dito, problema din siya sa ibang lugar. So tingin ko mahalaga na mapag-usapan namin nang maayos, especially when I meet with DOH—iyong after-care saka iyong reintegration, kasi ito iyong follow-up.

    Mayroon din silang problema on the lists—kaya nga mahalaga sa akin iyong mga lista. Halimbawa sa Naga, ang nag-surrender 2,400; ang accounted for pa lang is 1,000-plus. Ang sinasabi nila, kapag “accounted for”, iyong nag-present ng sarili to undergo the process. Ang sabi nila, marami kasing nakasama doon sa list—marami kasing nag-surrender na hindi naman talaga… hindi naman talaga user, pero nag-surrender kasi natakot. Iyong mga ganoon. So ang to-do lang namin noong naghiwa-hiwalay kami, linisin noong mga BADACs. Linisin iyong lista—ilan ba iyong hindi naman talaga— tapos baka gumawa ng… gumawa ng proseso with the Philippine National Police and PDEA, na paano ide-delist? Paano ide-delist iyong mga hindi naman talaga. Ang sabi—at ito nandoon sa EO creating ICAD saka nasa circulars din ng… ng… na pinalabas—na iyong process of delisting, parang centralized siya sa PNP. May isang opisina sa PNP na naggagawa ng delisting. Pero iyong sabi dito noong PNP, wala pang nade-delist ever from 2016. So sabi ko, baka iyong integrity ng listahan may problema, kasi dagdag lang nang dagdag, pero hindi nababawas—hindi name-measure iyong success noong rehabilitation. So kapag tiningnan mo iyong numero, hindi siya nagbabawas, kahit ang dami nang intervention na ginagawa.

    So mag-uusap ulit kami pagbalik ko dito, follow-up noong mga napag-usapan kahapon na mga to-do. Pero ako… ako, sisiguraduhin ko na every week nakakabisita ako sa isang community o isang local government unit. Ano lang, random na pag-access kung ano pa iyong ibang problema, para iyon iyong natutugunan natin.

    GMA NEWS: Ma’am, iyong sa delisting, ano ito, hindi lang—we’re not just talking about Naga, ano?

    VP LENI: No, no.

    GMA NEWS: You want the PNP to—

    VP LENI: Hindi, mayroon yata—the PNP has a process.

    GMA NEWS: Of delisting?

    VP LENI: Oo.

    GMA NEWS: Pero wala pang nade-delist since 2016?

    VP LENI: Dito sa Naga wala. Dito sa Naga wala, kasi hindi pa daw nila nasubukan. So ang sabi ko nga, baka puwedeng magkaroon ng isang workshop for members of the BADACs and the CADAC, para pag-usapan na paano sila magre-recommend ng people to delist.

    GMA NEWS: Gaano kaimportante iyon, Ma’am? Na magkaroon ng delisting? Why is that important?

    VP LENI: Importante kasi iyong integrity ng list, eh. Importante iyong integrity ng list, kasi hindi mo nasusukat kung effective iyong intervention na ginagawa. Halimbawa dito, active sila sa community rehab, active sila sa pagre-refer for outpatient rehab saka inpatient rehab, pero hindi nila natututukan iyong anong nangyari doon sa… ano nang nangyari doon sa nag-undergo? Walang pagtututok na ganoon. Mayroon silang listahan, pero nandoon—parang nandoon pa din sila sa listahan ng mga surrenderees na would need intervention kahit nagkaroon na ng intervention. So tingin ko… tingin ko ano naman ito, basta nakukuha natin iyong mga ganoon na experiences, mas makaka-propose tayo ng mga additional policies on how to… on how to go about. So iyon. Iyon iyong mga ni-raise nila. Iyong ano, iyong mga barangay affectation ng drugs, pinag-usapan. Very… very informative siya, at magiging basis for recommendations to the ICAD next time we meet.

    REPORTER: Thank you!

    – 30 –

    Posted in Transcripts on Nov 15, 2019